Niyə deşilən su borusuna ağac paz vururlar?

Deşilmiş köhnə su borusuna taxta paz vurulması çox vaxt insanlar tərəfindən təəccüblə qarşılanır, hətta bəzən bu üsul lağ və zarafat mövzusuna çevrilir.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, ilk baxışda primitiv və qeyri-ciddi görünən bu yanaşma sanki müasir texnologiyaların olduğu dövrdə yersiz təsir bağışlayır. Amma əslində məsələ düşündüyümüzdən daha maraqlıdır və bu üsul heç də tamamilə yanlış sayılmır. Su borusu deşildikdə ora ağacdan hazırlanmış paz vurulması, sadə görünsə də, ağacın fiziki xüsusiyyətlərinə əsaslanan kifayət qədər məntiqli bir həll üsuludur.
Məlum olduğu kimi, ağac məsaməli quruluşa malikdir və su ilə təmasda olduqda onu özünə çəkərək şişir. Nəticədə paz genişlənir, deşiyi daha möhkəm tutur və sızmanı dayandırır. Yəni ağac burada suyun təsiri ilə “öz-özünü möhkəmləndirən” material kimi davranır.
Adətən deyilir ki, ağac suda çürüyür. Bu, qismən doğrudur, amma yalnız müəyyən şəraitdə. Ağacın çürüməsi üçün su ilə yanaşı oksigen və mikroorqanizmlər də lazımdır. Əgər ağac həm nəmli olur, həm də hava ilə təmasda qalırsa, göbələklər və bakteriyalar aktivləşir və çürümə prosesi başlayır.
Amma maraqlıdır ki, ağac tamamilə suyun altında qalarsa, yəni oksigen çatışmazlığı yaranarsa, çürümə prosesi demək olar ki, dayanır. Bu səbəbdən suyun dərinliklərində qalan ağaclar yüz illərlə, hətta min illərlə qorunub qala bilir. Bunun ən məşhur nümunələrindən biri Venesiya şəhəridir. Şəhər suyun içində basdırılmış minlərlə ağac dirəyin üzərində qurulub və bu dirəklər əsrlərdir çürümədən qalır. Eyni hal okeanların dibində batmış qədim taxta gəmilərdə də müşahidə olunur. Onlar oksigensiz mühitdə qaldıqları üçün uzun müddət demək olar ki, dəyişməz vəziyyətdə saxlanılır.
Bu xüsusiyyətlər ağacı həm mühəndislikdə, həm də tarix boyu tikinti və gündəlik problemlərin həllində əvəzolunmaz materiala çevirib.
Murad Məmmədov