Niyə psixopatlar heyvanları sevmir?

Hollivud filmlərində tez-tez psixopatların heyvanlara qarşı zorakılıq etdiyini görürük. Məlum olub ki, bu təsvirlər təsadüfi deyil onların elmi əsası var. Serbiyalı tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, psixopatiyaya meyilli insanlar heyvanları insanlar qədər dəyərli hesab etmirlər.

Lent.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, alimlərin sözlərinə görə, impulsivlik və ya yalan danışmağa meyllilik kimi psixopatik xüsusiyyətlərə sahib insanlar çox vaxt heyvanları alçaldır, təhqir edir və onlara qarşı qəddar davranırlar. Tədqiqat həmçinin göstərib ki, heyvanlardan nifrət edən insanlar çox vaxt sadist olurlar, yəni başqalarına əzab verməkdən zövq alırlar. Mütəxəssislər təsdiqləyir: pis niyyətli insanlar heyvanları sevmirlər.

“Heyvanlara qarşı zorakılıq çox vaxt ailə zorakılığı və hətta qətllərlə əlaqələndirilir. Buna görə də heyvanlara qarşı hər hansı aqressiya halları uşaqlarda və böyüklərdə antisosial meyllərin klinik qiymətləndirilməsi üçün mühüm göstərici ola bilər".
“Qaranlıq Triada” və psixoloji əlaqə

Alimlər insanın heyvanlara münasibəti ilə psixologiyada “Qaranlıq Triada” adlanan fenomen arasında əlaqəni öyrəniblər.

“Qaranlıq Triada” üç əsas xüsusiyyətin birləşməsidir

Makyavellizm manipulyasiya, başqalarından sui-istifadə, mənəvi dəyərlərin inkarı, eqoizm və yalançılıq;

Narsissizm özünəpərəstlik, lovğalıq, eqoizm və empatiya çatışmazlığı; Psixopatiya davamlı antisosial davranış, impulsivlik, soyuqqanlılıq və mərhəmətsizlik. Bəzi tədqiqatçılar bu triadaya dördüncü xüsusiyyət kimi sadizmi də əlavə edirlər yəni insanın başqalarına əzab verməkdən və ya onları alçaltmaqdan zövq alması.

Tədqiqatın gedişi və nəticələri

İlk mərhələdə 369 nəfər iştirakçı “Qaranlıq Triada” xüsusiyyətlərini və heyvanlara münasibətini ölçən sorğular cavablandırıb (buraya qida vərdişləri də daxil idi).
Nəticələr göstərib ki, psixopatiya və sadizmin yüksək səviyyəsi “növçülük” (speciesism) adlanan düşüncə tərzi ilə birbaşa əlaqəlidir. Növçülük insanların özlərini digər canlılardan mənəvi baxımdan üstün hesab etməsi inancıdır.

Bu düşüncə tərzi heyvanların hiss və əzab çəkmə qabiliyyətini inkar edir və onların istismarını (məsələn, qida, geyim və ya elmi məqsədlərlə) haqlı göstərir. Həmçinin məlum olub ki, psixopatik və sadist xüsusiyyətlərə malik insanlar heyvanlara kömək etməyə daha az meyllidirlər. Narsissizm bu məsələyə ciddi təsir göstərməsə də, makyavellizm azacıq dərəcədə ət istehlakı ilə əlaqəlidir.

Cəmiyyət və empatiya faktoru

Tədqiqatın müəlliflərindən biri, Marija Brankoviç, bildirib:

“Biz müəyyən etdik ki, ‘Qaranlıq Triada’ xüsusiyyətləri xüsusilə psixopatiya və sadizm heyvan istismarını dəstəkləyən ‘növçülük’lə sıx bağlıdır. Lakin bu münasibətə təsir edən əsas amil ümumi sosial dəyərlərdir".

İkinci mərhələdə, 234 iştirakçı arasında aparılan əlavə tədqiqat da göstərib ki, psixopatik xüsusiyyətləri yüksək olan insanlar sosial iyerarxiyalara inanmağa meyllidirlər. Bu, onların özlərini heyvanlardan üstün hesab etdiyini göstərir. Əksinə, empatiya yəni başqalarını anlama və kömək etmək istəyi növçülük səviyyəsini azaldır.