Nobel ona halaldır!

1994-cü ildə Ruandada hutilər tərəfindən həyata keçirilən soyqırımı zamanı tutsi qadınları dəhşətli miqyasda kütləvi zorlanmaya məruz qalmışdılar. 100 gün ərzində 250.000-500.000 qız-qadın məqsədli şəkildə ailə üzvlərinin gözləri qarşısında zorlanmışdı.
Huti rəhbərliyi QİÇS daşıyıcı olan kişilərdən ibarət xüsusi hərbi dəstələr (AIDS squads) yaratmışdı. “İnterahamve” adlanan bu dəstələrin döyüşçüləri zorladıqları qadınları QİÇS-ə yoluxdururdular. Nəticədə, qətlə yetirilməyən qadınlar da “ləng ölüm”ün daşıyıcısına çevrilirdilər. On minlərlə uşaq da bu seksual zorakılığa məruz qalmışdı.
Bütün bunlar BMT-nin sülhməramlılarının gözü qarşısında, ABŞ və Fransanın susqun razılığı ilə baş vermişdi. Hər iki ölkə müdaxilə edə biləcəyi halda, bilərəkdən kənarda durmağı üstün tutmuşdu.
1998-ci ildə Ruanda soyqırımı ilə bağlı Beynəlxalq Tribunala rəhbərlik edən Navi Pilley müharibə zamanı qadınların zorlanmasının soyqırımı cinayəti kimi tanınmasına nail oldu. Buna qədər həmin cinayət sadəcə “əsgər özbaşınalığı” sayılırdı.
İkincisi, Ruanda hadisələri zamanı hutilər radionun imkanlarından geniş istifadə etmişdilər. Tribunalın gedişində xanım Pilley KİV-də hansısa etnik qrupa qarşı zorakılığa səsləməyin də soyqırım cinayəti kimi tanınmasına nail oldu.
Yaxşı, bəs Amerika və Fransa niyə bu dəhşətli cinayətin qarşısını almaq üçün heç nə etməmişdilər?
Çünki bir il əvvəl Somalidə daxili toqquşmaların qarşısını almaq istəyərkən ABŞ sülməramlıları 18 nəfər itki vermişdilər. Bill Klinton da şalvarından bərk-bərk yapışaraq, seçicilərə söz vermişdi ki, bir daha qələt edib, başqa ölkələrdəki daxili münaqişələrə qarışmayacaq.
Fransa isə hətta ingilisdilli tutsiləri qırmaları üçün fransızdilli hutilərə silah da vermişdi.
Nəticədə XX əsrin ən dəhşətli cinayətlərin birinə imkan yaradılmışdı.
Vüsal Məmmədov
AzVision.az