Okeanın 2 km dərinliyində 145 milyon illik vulkan tapıldı

Sakit okeanın dərinliklərində yerləşən Tamu massivini alimlər Yer planetində indiyə qədər tapılmış ən böyük vulkan kimi müəyyən ediblər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Hyuston Universitetindən Uilyam Seycerin rəhbərlik etdiyi tədqiqatçılar tərəfindən təsvir edilən bu vulkan o qədər böyük və hamar formaya malikdir ki, uzun müddət diqqətdən kənarda qalıb. Onun mövcudluğu aparılan analizlərlə təsdiqlənib və bu kəşf son onilliklərin ən mühüm geoloji tapıntılarından biri hesab olunur.

Massiv Yaponiyanın sahillərindən təxminən 1600 km şərqdə, Şatski yaylasında yerləşir. Alimlərin sözlərinə görə, əvvəl xəritələrdə üç ayrı təpə kimi göstərilən bu ərazi əslində vahid bir vulkanik sistemdir. Bu, okean yaylaları ilə bağlı əvvəlki təsəvvürləri dəyişir.

Tədqiqat göstərir ki, Tamu massivinin vahid vulkan kimi tanınması böyük həcmli püskürmələrin dəniz dibini necə formalaşdırdığını anlamaq üçün yeni imkanlar açır.

Uzun illər ərzində alimlər bu strukturu ayrı-ayrı formalar kimi qiymətləndiriblər və onlara rəsmi ad verilməyib. Lakin seysmik əksolunma məlumatları bütün strukturu birləşdirən fasiləsiz lava axınlarını üzə çıxarıb.

Tədqiqatlara əsasən, massiv təxminən 310 min kvadrat kilometr ərazini əhatə edir. Seycerin sözlərinə görə, bu sahə ABŞ-ın Nyu-Meksiko ştatının ölçüsünə yaxındır və bu, onu Yer üzündə tapılmış ən böyük vulkan edir.

Bu miqyas vulkanı digərlərindən kəskin şəkildə fərqləndirir. O, ayrı-ayrı obyektlər toplusu deyil, vahid və qarşılıqlı əlaqəli sistem kimi fəaliyyət göstərir.

Tamu vulkanı ənənəvi konusvari vulkanlara bənzəmir. Əksinə, çox geniş və yamacları demək olar ki, hiss olunmayacaq qədər mailidir.

Alimlərin məlumatına görə, vulkanın zirvəsi okean səthindən təxminən 2 km aşağıda yerləşir, onun əsası isə təxminən 6 km dərinliyə qədər uzanır.

Bu formanın mərkəzi mənbədən axan nəhəng lava axınları nəticəsində formalaşdığı bildirilir. Bu isə onu indiyə qədər kəşf edilmiş digər sualtı vulkanlardan fərqləndirir.

Tamu massivinin ölçüsü o qədər böyükdür ki, alimlər onu ayrıca kateqoriyaya aid edirlər. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Günəş sistemindəki ən böyük vulkan olan Marsdakı Olimp dağı onunla müqayisə oluna bilər.

Bu müqayisə quruluşun miqyasının nə qədər qeyri-adi olduğunu göstərir. Müqayisə üçün, Havay adalarındakı ən böyük aktiv vulkan olan Mauna Loa təxminən 5180 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir.

Alimlər bildirirlər ki, belə bir quruluşun yaranması üçün Yer mantiyasının dərinliklərindən yüksələn nəhəng həcmdə maqma tələb olunub. Tamu vulkanı təxminən 145 milyon il əvvəl formalaşıb və qısa müddət sonra aktivliyini dayandırıb.

Bu kəşf Yer kürəsinin daxili quruluşunun və geoloji proseslərin daha yaxşı anlaşılması üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Aydın