Ölkədə onlayn satış biznesi yerli bazara necə təsir edir?

 Bu gün dünyada onlyan biznes populyardır.

Azərbaycanda da Trendyol, Temu kimi tanınmış onlayn satış platformaları  fəaliyyət göstərir. Bəs, Azərbaycanda bu platformaların satış dövriyyəsi nə qədərdir? Bu platforma Azərbaycanda biznesə, bazara necə təsir göstərir?

AzPost bununla bağlı araşdırma aparıb.

Məlum olub ki, e-ticarət bazarının Azərbaycandakı payı hələ ki çox böyük deyil. Amma artım göz önündədir. Məsələn, 2016-cı ildə Azərbaycanda pərakəndə e-ticarətin ÜDM-də payı yalnız 0.04% olub. 2022-ci ildə onlayn satışların payı pərakəndə satışa nisbətən Azərbaycanda 1-2% səviyyəsində qeydə alınıb.

2024-cü il üçün açıqlanan məlumatlara görə, ölkədə e-ticarət əməliyyatları ümumi kart əməliyyatlarının 44.5%-ni təşkil edir.

2024-cü ildə Azərbaycanda nağdsız ödənişlərin həcmi 78.9 milyard manat təşkil edib ki, bu da 2023-cü illə müqayisədə 61% artım deməkdir. Ümumilikdə, ödəniş kartları vasitəsilə aparılan əməliyyatların ümumi həcmi isə 122.9 milyard manata çatıb ki, bu da 39% artım göstərir.

Elektron ticarət əməliyyatları bu artımda əhəmiyyətli rol oynayıb. Buna baxmayaraq, “yerli onlayn mağaza/platforma”ların həcmi hələ də kiçik görünür.

Trendyol Azərbaycanda aktivdir. Şirkətin 2024-cü ildə Azərbaycana 20 milyon məhsul göndərildiyi bildirilir. 2022-ci ildə Türkiyə onlayn platformalarına Azərbaycandan daxil olmuş istifadəçilər təxminən 2.7 milyon nəfər olub. Bunların 70 %-i Trendyol üzərində olub. Lokal e-ticarət platformalarından biri olan Epoint Inc. platformasının 2023-cü ilin məlum məlumatına görə, Azərbaycanda 316 100-dən çox əməliyyat olub, orta əməliyyat məbləği 67.56 manat, və dövriyyə 21.4 milyon manat olub.

 Bu platformaların bazara və yerli biznesə təsiri necədir?

Temu və Trendyol kimi platformaların Azərbaycanda populyarlaşması mağazaları və yerli satıcıları bəzi problemlərlə üz-üzə qoyur: məsələn, ucuz qiymət, böyük çeşid və asan sifariş imkanları səbəbindən müştərilər mağazalardan “qaçır”.

Müsbət tərəflərini qeyd etsək burada istehlakçı üçün seçim artır: ucuz qiymət, daha böyük məhsul çeşidi, xaricdən gətirilən malların onlayn platformalardan sifariş edilməsi asanlaşır. Onlayn ticarətə yönəlmə artmaqdadır, iqtisadiyyat və rəqəmsal ödəniş sistemlərinin genişlənməsi bu sahəni dəstəkləyir. Rəqabət vasitəsilə yerli satıcılarda keyfiyyəti artırmaq, xidmətləri təkmilləşdirmək üçün təkan ola bilər.

Mənfi tərəflər və risklər hansılardır?

Onlayn satış qiymətləri yerli satıcılar üçün ağır rəqabətə səbəb ola bilər: xaricdən platformalar ucuz mallar gətirərək qiymət baxımından üstünlük əldə edə bilirlər; buna görə yerli mağazaların satışları azala bilər.

Həmçinin onlyan alış-verişdə keyfiyyət, çatdırılma və geri qaytarma ilə bağlı problemlər müşahidə olunur – xüsusilə xaricdən sifariş ediləndə logistika və gömrük məsələləri yerli bazara əlavə çətinliklər yarada bilər.

Yerli bizneslərin müştəri itkisi riski realdır: istifadəçilər daha ucuz və asan seçimlərə yönəlir, bu da bazarda yerli satıcılara mənfi təsir edə bilər. Azərbaycan bazarında əsasən xaricdən olan onlayn mağazalar üstünlük qazanır və yerli platformalar qiymət və çeviklik baxımından geridə qalır.

Tam olaraq onlyan platformaların Azərbaycandakı satış dövriyyəsini (satıcı xərcləri, satılan malların dəyəri və s.) açıqlayan rəqəmlər azdır. Lakin mütləq artım tendensiyası var: Trendyol-un Azərbaycana milyonlarla məhsul göndərməsi, Temu-nun məşhurluğunun yüksəlməsi bunun göstəricisidir.

Bu həm də yerli bizneslər üçün onlayn-satışa keçidə imkan yaradır. Rəqəmsal bazarlara açılma, xərcləri optimallaşdırma kimi fürsətlər açır.

Dövlət və orqanlar üçün əsas məsələ yerli satıcılara dəstək vermək, rəqabətdə ədalətli şəraiti təmin etmək, vergi və gömrük sistemini buna uyğunlaşdırmaq və onlayn ticarətin şəffaflığını artırmaqdır.

Sunay AYDIN

AzPost.az

Paylaş