Icma.az
close
up
RU
“Ölüm anında görünən uşıq: elm və şüurun sərhədindəki sirr“ Elmi araşdırma

“Ölüm anında görünən uşıq: elm və şüurun sərhədindəki sirr“ Elmi araşdırma

Moderator.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

"Ölüm anında beyinin yaratdığı "tunelin sonundakı işıq" insan şüurunun son parıltısı kimi ortaya çıxır..."

Ölümün bir addımlığında insanların gördüyü "tunelin sonundakı işıq" illərlə mif kimi qalsa da, əslində minlərlə kliniki ölüm hadisəsində qeydə alınmış real təcrübələrin ümumi təsviridir.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "kokl.ua" nəşri yazıb.

Fenomenin mahiyyəti: beynin son parıltısı 

Nəşr yazır ki, kliniki ölüm keçirən insanlar qaranlıq bir dəhlizdən sanki yüngülləşmiş halda parlaq bir nöqtəyə doğru çəkildiklərini bildirir. Elm bu görüntüləri beyinin kritik stres anında, xüsusən oksigen çatışmazlığı zamanı göstərdiyi son fəaliyyətlərlə izah edir. Hipoksiya başlayanda görmə korteksində periferik sahələr tədricən "sönür", mərkəzi hissə isə parlaq işıq kimi qavranır.

Bu zaman hormonların, xüsusən endorfinlərin yüksəlişi insana xoş bir rahatlıq, istilik və təhlükəsizlik hissi verir. Bir çox xəstə bunu "bədənimdən ayrılmış kimi oldum" sözləri ilə təsvir edir. Bu təcrübə yalnız vizual effekt deyil - beyin yaddaş, emosiyalar və duyğu mərkəzlərini eyni anda işə salır.

Şüurun son aktivliyi

Son illərin tədqiqatları göstərir ki, ürək dayandıqdan sonra belə beyin 10-15 dəqiqə tamamilə susmur. Miçigan Universitetinin neyrofizioloqları 2025-ci ilin genişlənmiş araşdırmasında ölüm ərəfəsində beyində gamma dalğalarının 30-50 faiz artdığını müəyyən edib. Bu dalğalar adətən yuxular, emosiyalar və qısa yaddaşla bağlı olur, yəni insanın gördüyü "işıqlı yol" bir növ beynin son aktivliyi, sanki öz-özünə çəkdiyi son film kimidir.

Göz dibində təzyiqin dəyişməsi də tunel effektini gücləndirir: periferik görmə sönür, mərkəz isə "işığa çıxış" kimi görünür. Beyində qlutamatın və serotonin kimi maddələrin gur axını vizualları daha parlaq, emosiyaları isə daha güclü edir. Bu səbəbdən fərqli ölkələrdən insanlar oxşar təsvirlər verir - bu, fenomenin bioloji universallığını göstərir.

Bununla belə, psixologiya amili də öz rolunu oynayır: insanın inancı, dini təsəvvürləri və həyat təcrübələri həmin an gördüyü şəkillərin məzmununu müəyyən edir. Avropada bu işıq "xilas", Asiyada "yenidən doğuluş", Ukraynada isə "ruhların qarşılaması" kimi izah olunur.

Hekayələr, emosiyalar və fenomenin insan həyatına təsiri

Kliniki ölüm keçirib geri qayıdanların hekayələri təkcə tibbi fakt deyil, həm də güclü emosional yük daşıyır. Bəziləri işıqdan yayılan istiliyin onları qucaqladığını, uşaqlıq xatirələrinin canlandığını, bəziləri isə dərin rahatlıq hiss etdiyini deyir. Tibb işçilərinin müşahidələrinə görə, belə təcrübələr yaşayan insanların əksəriyyəti sonradan həyata fərqli baxmağa başlayır - ölüm qorxusu azalır, dəyərlər dəyişir, insan daha sakit və düşüncəli olur.

Psixoloqlar isə bu hekayələrin terapevtik əhəmiyyətini qeyd edir: ölüm anında yaşanan görüntü - istər işıq, istər tunel, istərsə də xatirələr seli beynin son müdafiə mexanizmi kimi qəbul olunur. Bu mexanizm həm ağrı hissini azaldır, həm də insanı emosional olaraq sakitləşdirir.

2025-ci ildə Avropa və ABŞ mərkəzlərinin apardığı birgə araşdırma belə nəticəyə gəlib ki, kliniki ölüm keçirən insanların təxminən 15 faizi bu cür "işıq təcrübəsi" barədə danışır. Bu, fenomeni istisna yox, müəyyən hallarda normal bir mərhələ kimi göstərir. Elm hələ bütün sirləri açmasa da, bir həqiqət dəyişməz qalır: insan beyninin son anlarda yaratdığı bu parlaq yol həm qəhrəmanlıqla mübarizə aparan orqanizmin, həm də həyatla vidalaşan şüurun ən dərin təzahürüdür.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:265
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 06 Dekabr 2025 00:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see355

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see301

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see274

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see257

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see249

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see244

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see239

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see225

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see219

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see219

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see219

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see196

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see196

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see189

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see188

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see180

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see178

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see178

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see177

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri