Milli şüurun dövlətləşən formulu

1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan xalqı tarixinin ən mühüm qərarlarından birini verdi. Həmin gün qəbul olunan İstiqlal Bəyannaməsi ilə xalqımız özünün müstəqil dövlət qurmaq əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Bununla da Azərbaycan yalnız öz tarixində deyil, bütövlükdə Şərq və müsəlman aləmində yeni bir mərhələnin əsasını qoydu. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərqin ilk demokratik, hüquqi və dünyəvi parlament respublikası kimi tarixə düşdü. Bu fakt xalqımızın dövlətçilik təfəkkürünün, siyasi şüurunun və azadlıq düşüncəsinin yüksək səviyyədə formalaşdığını göstərirdi.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması təsadüfi hadisə deyildi. XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda milli oyanış və azadlıq ideyaları geniş yayılmışdı. Maarifçi ziyalılar, mütəfəkkirlər və qabaqcıl ictimai xadimlər xalqın milli kimlik şüurunun formalaşmasında mühüm rol oynayırdılar. Ulu Öndər Heydər Əliyevin qeyd etdiyi kimi, “Müsəlman Şərqində ilk demokratik cümhuriyyətin məhz Azərbaycan torpağında yaranması xalqımızın o dövrdə milli müstəqillik, azadlıq duyğuları ilə yaşaması ilə bağlı idi”.

Cəmi 23 ay fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti çox mühüm dövlətçilik ənənələri formalaşdırdı. İlk parlament və hökumət yaradıldı, dövlət atributları təsis edildi, milli ordu quruldu. Dövlət bayrağının qəbul olunması, Azərbaycan vətəndaşlığı institutunun yaradılması və xalq hakimiyyəti prinsipinin əsas götürülməsi yeni dövlətin demokratik mahiyyətini ortaya qoyurdu. Həmin dövrdə qəbul olunan qanunlar milli müstəqilliyin möhkəmləndirilməsinə, siyasi və mədəni inkişafın təmin olunmasına xidmət edirdi.

Xalq Cümhuriyyətinin xarici siyasətdə əsas məqsədi yeni dövləti beynəlxalq aləmdə tanıtmaq idi. Paris Sülh Konfransında Azərbaycanın maraqlarının müdafiəsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı, bir sıra dövlətlərlə diplomatik əlaqələrin əsası qoyuldu. Məhz bu fəaliyyət nəticəsində Azərbaycan beynəlxalq hüququn subyekti kimi tanındı və sonrakı dövrdə dövlətçilik ənənələrinin qorunub saxlanılmasına hüquqi zəmin yarandı.

Bu gün müstəqil Azərbaycan dövləti Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin siyasi və mənəvi varisi kimi uğurla inkişaf edir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan xalqı Cümhuriyyət qurucularının xatirəsini daim əziz tutur. Bu gün üçrəngli bayrağımızın işğaldan azad edilmiş bütün torpaqlarımızda dalğalanması isə Cümhuriyyət ideallarının tam şəkildə gerçəkləşdiyini göstərir. 28 May Müstəqillik Günü xalqımızın dövlətçilik iradəsinin, azadlıq əzminin və milli birliyinin rəmzi olaraq tariximizdə əbədi yaşayacaq.

Natiq Quluzadə

YAP Zəngilan rayon təşkilatının sədri