Ölümcül üçqat zərbə : Dünyanın sonu nə zamandır?

Yer üzündə həyat bir gün sona çatacaq, sivilizasiyanın böyük izləri dağıntıya çevriləcək və bütün məməlilər tamamən yox olacaq. Alimlər bu qlobal faciənin nə vaxt baş verə biləcəyini ehtimal ediblər.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, əldə edilən nəticələrə görə, Yer kürəsində həyatın dörd milyard illik tarixini nəzərə alsaq, planetimizi məhv edəcək hadisə nəhəng asteroid toqquşması olmayacaq. Kütləvi dinozavr məhvinə səbəb olan kimi, 75 faiz növü məhv edən ssenari təkrarlanmayacaq.

Əvəzində canlılar Yer kürəsini yaşanmaz hala gətirəcək “üçqat zərbə” ilə üzləşə bilər. Bu nəticələr Nature Geoscience jurnalında superkompüter modelləşdirilməsi əsasında dərc olunub.

Xoşbəxtlikdən, həyatın tam məhv olması yaxın deyil

İqlim dəyişikliyi və ekosistemə zərər vuran amillərə baxmayaraq, planetin üç paralel məhvolma prosesini eyni anda yaşayacağı bir neçə yüz milyon il müddəti var.

Bristol Universitetinin alimləri hesab edir ki, təxminən 250 milyon ildən sonra üç qaçılmaz amilin üst-üstə düşməsi nəticəsində bütün məməlilər yox olacaq.

Birinci mərhələ - son superkontinentin yaranması

Tədqiqatın nəticələrinə görə, ilk böyük məhvolma hadisəsi yeni bir qlobal geoloji quru kütləsi “Pangea Ultima” formalaşdıqda başlayacaq. Plitə tektonikasının nəticəsi olaraq bütün qitələr tədricən birləşəcək.

Bu proses güclənən vulkanik aktivlik, atmosferə kimyəvi maddələrin buraxılması və qabaqcıl istixana effekti ilə müşayiət olunacaq. Alimlər hesab edir ki, planetin orta temperaturu 40–50°C səviyyəsinə qalxa bilər.

Bu, qalıq yanacağın tam yandırılmasının yaratdığı 12°C-lik temperatur artımını dəfələrlə üstələyəcək. Belə şəraitdə heç bir məməli növü yaşaya bilməz.

Tədqiqat müəllifləri bildirirlər: “CO₂-nin dəyişməsi, superkontinentlərin kontinental iqlim effektinin güclənməsi ilə birlikdə Yer kürəsini məməlilər üçün yaşanmaz həddə çatdıra bilər”.

İkinci zərbə - temperaturun kəskin düşməsi

Əvvəlki superkontinent dövrlərində olduğu kimi, planet kəskin soyuma mərhələsinə də daxil ola bilər. Bu isə 200 milyon il əvvəl qeydə alınan analoji iqlim ssenarisinə bənzəyir.

Bu soyuma ikinci məhvolma dalğasını işemik nekrozu qaldıra bilər. Bu prosesdə soyuq hava qan damarlarını kəskin daraldır, istiliyi qorumağa çalışan məməliləri “mumiyalayıb” öldürür.

Yəni 50°C-lik istilikdən möcüzə ilə sağ çıxan canlılar belə, dondurucu temperaturda məhv olacaq.

Üçqat ssenari - planet yaşanmaz hala gələcək

Bu ani istiləşmə və qəfil soyuma dalğaları, atmosferdə CO₂ miqdarının artması ilə birlikdə Yer kürəsini həyatı dəstəkləməyən vəziyyətə gətirəcək.

Alimlərin fikrincə, bu üç paralel amilin birləşməsi canlıların tam məhvinə səbəb olacaq.