Icma.az
close
up
RU
Orta Dəhliz Avrasiyada regional əməkdaşlığı təşviq edən əsas körpüyə çevrilir

Orta Dəhliz Avrasiyada regional əməkdaşlığı təşviq edən əsas körpüyə çevrilir

Azertag portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Bakı, 13 fevral, AZƏRTAC

Qloballaşmanın yeni dəyişikliklərlə üzləşdiyi, beynəlxalq təchizat zəncirlərinin sürətlə yenidən qurulduğu bir şəraitdə, Avrasiya qitəsini əhatə edən Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu (Orta Dəhliz) getdikcə Şərq və Qərb arasında ticari-iqtisadi əlaqələri birləşdirən, regional əməkdaşlığı təşviq edən əsas körpüyə çevrilir. Dəhlizin yüksəkkeyfiyyətli inkişafının təşviqi qlobal təchizat zəncirlərinin sabitliyinin qorunması və regional iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi baxımından mühüm amil kimi qiymətləndirilir.

Bu barədə Çinin Yanşan Universitetinin humanitar elmlər və hüquq məktəbinin (dövlət idarəetməsi məktəbi) doktorantı, Hıbey əyaləti Dövlət Siyasətinin Təhlili və Tədqiqi Beyin Mərkəzinin aparıcı eksperti Sadiq Qaçayevin “Orta Dəhliz Avrasiyada regional əməkdaşlığı təşviq edən əsas körpüyə çevrilir” sərlövhəli məqaləsində qeyd olunur.

Məxsusi olaraq AZƏRTAC üçün yazılan məqaləni təqdim edirik:

Tədqiqatlar göstərir ki, Orta Dəhlizin inkişafı müxtəlif formada və mərhələli şəkildə həyata keçirilməlidir. Həmin forma və mərhələləri aşağıdakı kimi müəyyən etmək olar:

İnstitusional uzlaşma: maneələrin aradan qaldırılması, yükdaşımaların sürətləndirilməsi

Dəhlizin inkişafında müxtəlif institutlar həlledici rol oynayır. Hazırda gömrük prosedurları, yoxlama standartları və məlumat mübadiləsi sahələrində dəhlizin əhatə etdiyi ölkələr arasında mövcud fərqlər var ki, bu da keçid səmərəliliyinə müəyyən maneələr törədir. Orta Dəhlizin keçdiyi ölkələr rəqəmsallaşma və intellektual texnologiyaları əsas vasitə kimi götürərək “vahid pəncərə” sistemlərinin qarşılıqlı əlaqəsini təşviq edə, gömrük bəyannaməsi və logistika məlumatlarının bir platforma üzərindən idarə olunmasını təmin edə bilərlər. Blokçeyn və süni intellekt (AI) kimi texnologiyalardan istifadə etməklə bütün proses üzrə vizual izləmə və risklərin erkən xəbərdarlıq sisteminin qurulması gömrükdən keçmə vaxtının azaldılmasına və yükdaşımaların dəqiq proqnozlaşdırılmasına töhfə verə bilər.

Çoxşaxəli maliyyələşmə: resursların səfərbər edilməsi, əsasların möhkəmləndirilməsi

Davamlı investisiya və maliyyələşmə mexanizmləri dəhlizin uzunmüddətli fəaliyyətinin əsas dayağı hesab olunur. Orta Dəhliz üçün çoxtərəfli inkişaf fondunun yaradılması və mövcud inkişafa dəstək institutlarının birgə əməkdaşlığı dəhlizin inkişafı üçün səmərəli istiqamət kimi qiymətləndirilir. Layihələrin dizayn edilməsi və risklərin birgə aradan qaldırılması prinsiplərinə diqqət yetirilməsi, eyni zamanda, mərhələli tikinti və nəticəyə əsaslanan maliyyələşmə modelləri, əsas infrastruktur və rəqəmsal modernizasiya sahələrinə uzunmüddətli investisiyaların cəlb edilməsinə imkan yaradır.

Koordinasiyalı idarəetmə: birgə təhlükəsizlik, davamlılığın artırılması

Dəhlizin təhlükəsizliyi fiziki infrastruktur, kibertəhlükəsizlik, maliyyə təhlükəsizliyi və ekoloji təhlükəsizlik daxil olmaqla bir neçə meyarı əhatə edir. Sərhədlərarası təhlükəsizlik üzrə koordinasiya mexanizmlərinin yaradılması, birgə quru, dəniz patrul və fövqəladə vəziyyət təlimlərinin təşkil edilməsi, eləcə də, əsas qovşaqlarda alternativ marşrutların və strateji ehtiyatların yerləşdirilməsi ümumi davamlılığın artırılması baxımından geniş qəbul olunmuş yanaşmadır.

Yaşıl inkişaf və qarşılıqlı fayda: davamlılıq və inklüzivliyə önəm

Dəhlizin yüksək keyfiyyətli inkişafı ətraf mühitin qorunması və sosial məsuliyyətlə uzlaşdırılmalıdır. Aşağı karbon texnologiyalarının, ağıllı enerji sistemlərinin və yaşıl liman standartlarının tətbiqi, ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi prosedurlarının ciddi icrası davamlı istismar üçün mühüm istiqamətlərdir. Eyni zamanda, hökumət və qeyri-hökumət təşkilatlarının, müvafiq qurumların təklif və tövsiyələri güclü institusional baza formalaşdıra və dəhlizin əhatə etdiyi regionlara fayda verməsini təmin edə, həm də iqtisadi, sosial və ekoloji harmoniyanı gücləndirə bilər.

Əməkdaşlıq modeli: mərhələli icra, praqmatik yanaşma

Orta Dəhlizin inkişafı uzunmüddətli və sistemli bir layihədir. Odur ki, mərhələli icra və davamlı qiymətləndirmə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Rəqəmsallaşma üzrə pilot layihələrdən və standartların uyğunlaşdırılmasından başlayaraq, inkişaf fondunun yaradılması, əsas qovşaqların modernləşdirilməsi və daimi idarəetmə-koordinasiya mexanizmlərinin qurulmasına qədər addım-addım və strateji şəkildə irəliləmək ən etibarlı yanaşma hesab olunur. Gömrükdən yüklərin keçmə müddəti, xərclərdəki dəyişikliklər və yaşıl-ekoloji göstəricilər üzrə məlumatların mütəmadi açıqlanması şəffaflıq əsasında təkmilləşməni və qiymətləndirmə vasitəsilə optimallaşdırmanı təşviq edən güclü dövriyyə mexanizmi yaradır.

Mümkün perspektivlər: Yüksəkkeyfiyyətli qarşılıqlı əlaqə

Davamlı institusional koordinasiya, maliyyə təminatı, texnoloji tətbiqlər və ölkələrarası əməkdaşlıq sayəsində Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun - Orta Dəhlizin uğurlu inkişafı, yükdaşıma əməliyyatlarının səmərəliliyi və davamlılığı daha da artırıla bilər. Eyni zamanda, bu dəhliz tezliklə, Avrasiya qitəsində hərtərəfli qarşılıqlı əlaqənin əsas təkanverici qüvvəsinə çevriləcək ki, bu da öz növbəsində regional və qlobal ticarət əlaqələri və birgə inkişaf üçün etibarlı dayaq rolunu oynayacaq.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:146
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 13 Fevral 2026 16:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see307

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see297

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see281

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see279

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see273

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see271

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see253

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see224

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see219

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see216

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see213

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see207

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see203

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see197

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see194

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see191

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see188

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see180

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri