Icma.az
close
up
RU
Orta Dəhliz Avrasiyada regional əməkdaşlığı təşviq edən əsas körpüyə çevrilir

Orta Dəhliz Avrasiyada regional əməkdaşlığı təşviq edən əsas körpüyə çevrilir

Azertag portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Bakı, 13 fevral, AZƏRTAC

Qloballaşmanın yeni dəyişikliklərlə üzləşdiyi, beynəlxalq təchizat zəncirlərinin sürətlə yenidən qurulduğu bir şəraitdə, Avrasiya qitəsini əhatə edən Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu (Orta Dəhliz) getdikcə Şərq və Qərb arasında ticari-iqtisadi əlaqələri birləşdirən, regional əməkdaşlığı təşviq edən əsas körpüyə çevrilir. Dəhlizin yüksəkkeyfiyyətli inkişafının təşviqi qlobal təchizat zəncirlərinin sabitliyinin qorunması və regional iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi baxımından mühüm amil kimi qiymətləndirilir.

Bu barədə Çinin Yanşan Universitetinin humanitar elmlər və hüquq məktəbinin (dövlət idarəetməsi məktəbi) doktorantı, Hıbey əyaləti Dövlət Siyasətinin Təhlili və Tədqiqi Beyin Mərkəzinin aparıcı eksperti Sadiq Qaçayevin “Orta Dəhliz Avrasiyada regional əməkdaşlığı təşviq edən əsas körpüyə çevrilir” sərlövhəli məqaləsində qeyd olunur.

Məxsusi olaraq AZƏRTAC üçün yazılan məqaləni təqdim edirik:

Tədqiqatlar göstərir ki, Orta Dəhlizin inkişafı müxtəlif formada və mərhələli şəkildə həyata keçirilməlidir. Həmin forma və mərhələləri aşağıdakı kimi müəyyən etmək olar:

İnstitusional uzlaşma: maneələrin aradan qaldırılması, yükdaşımaların sürətləndirilməsi

Dəhlizin inkişafında müxtəlif institutlar həlledici rol oynayır. Hazırda gömrük prosedurları, yoxlama standartları və məlumat mübadiləsi sahələrində dəhlizin əhatə etdiyi ölkələr arasında mövcud fərqlər var ki, bu da keçid səmərəliliyinə müəyyən maneələr törədir. Orta Dəhlizin keçdiyi ölkələr rəqəmsallaşma və intellektual texnologiyaları əsas vasitə kimi götürərək “vahid pəncərə” sistemlərinin qarşılıqlı əlaqəsini təşviq edə, gömrük bəyannaməsi və logistika məlumatlarının bir platforma üzərindən idarə olunmasını təmin edə bilərlər. Blokçeyn və süni intellekt (AI) kimi texnologiyalardan istifadə etməklə bütün proses üzrə vizual izləmə və risklərin erkən xəbərdarlıq sisteminin qurulması gömrükdən keçmə vaxtının azaldılmasına və yükdaşımaların dəqiq proqnozlaşdırılmasına töhfə verə bilər.

Çoxşaxəli maliyyələşmə: resursların səfərbər edilməsi, əsasların möhkəmləndirilməsi

Davamlı investisiya və maliyyələşmə mexanizmləri dəhlizin uzunmüddətli fəaliyyətinin əsas dayağı hesab olunur. Orta Dəhliz üçün çoxtərəfli inkişaf fondunun yaradılması və mövcud inkişafa dəstək institutlarının birgə əməkdaşlığı dəhlizin inkişafı üçün səmərəli istiqamət kimi qiymətləndirilir. Layihələrin dizayn edilməsi və risklərin birgə aradan qaldırılması prinsiplərinə diqqət yetirilməsi, eyni zamanda, mərhələli tikinti və nəticəyə əsaslanan maliyyələşmə modelləri, əsas infrastruktur və rəqəmsal modernizasiya sahələrinə uzunmüddətli investisiyaların cəlb edilməsinə imkan yaradır.

Koordinasiyalı idarəetmə: birgə təhlükəsizlik, davamlılığın artırılması

Dəhlizin təhlükəsizliyi fiziki infrastruktur, kibertəhlükəsizlik, maliyyə təhlükəsizliyi və ekoloji təhlükəsizlik daxil olmaqla bir neçə meyarı əhatə edir. Sərhədlərarası təhlükəsizlik üzrə koordinasiya mexanizmlərinin yaradılması, birgə quru, dəniz patrul və fövqəladə vəziyyət təlimlərinin təşkil edilməsi, eləcə də, əsas qovşaqlarda alternativ marşrutların və strateji ehtiyatların yerləşdirilməsi ümumi davamlılığın artırılması baxımından geniş qəbul olunmuş yanaşmadır.

Yaşıl inkişaf və qarşılıqlı fayda: davamlılıq və inklüzivliyə önəm

Dəhlizin yüksək keyfiyyətli inkişafı ətraf mühitin qorunması və sosial məsuliyyətlə uzlaşdırılmalıdır. Aşağı karbon texnologiyalarının, ağıllı enerji sistemlərinin və yaşıl liman standartlarının tətbiqi, ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi prosedurlarının ciddi icrası davamlı istismar üçün mühüm istiqamətlərdir. Eyni zamanda, hökumət və qeyri-hökumət təşkilatlarının, müvafiq qurumların təklif və tövsiyələri güclü institusional baza formalaşdıra və dəhlizin əhatə etdiyi regionlara fayda verməsini təmin edə, həm də iqtisadi, sosial və ekoloji harmoniyanı gücləndirə bilər.

Əməkdaşlıq modeli: mərhələli icra, praqmatik yanaşma

Orta Dəhlizin inkişafı uzunmüddətli və sistemli bir layihədir. Odur ki, mərhələli icra və davamlı qiymətləndirmə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Rəqəmsallaşma üzrə pilot layihələrdən və standartların uyğunlaşdırılmasından başlayaraq, inkişaf fondunun yaradılması, əsas qovşaqların modernləşdirilməsi və daimi idarəetmə-koordinasiya mexanizmlərinin qurulmasına qədər addım-addım və strateji şəkildə irəliləmək ən etibarlı yanaşma hesab olunur. Gömrükdən yüklərin keçmə müddəti, xərclərdəki dəyişikliklər və yaşıl-ekoloji göstəricilər üzrə məlumatların mütəmadi açıqlanması şəffaflıq əsasında təkmilləşməni və qiymətləndirmə vasitəsilə optimallaşdırmanı təşviq edən güclü dövriyyə mexanizmi yaradır.

Mümkün perspektivlər: Yüksəkkeyfiyyətli qarşılıqlı əlaqə

Davamlı institusional koordinasiya, maliyyə təminatı, texnoloji tətbiqlər və ölkələrarası əməkdaşlıq sayəsində Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun - Orta Dəhlizin uğurlu inkişafı, yükdaşıma əməliyyatlarının səmərəliliyi və davamlılığı daha da artırıla bilər. Eyni zamanda, bu dəhliz tezliklə, Avrasiya qitəsində hərtərəfli qarşılıqlı əlaqənin əsas təkanverici qüvvəsinə çevriləcək ki, bu da öz növbəsində regional və qlobal ticarət əlaqələri və birgə inkişaf üçün etibarlı dayaq rolunu oynayacaq.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:152
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 13 Fevral 2026 16:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see349

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see289

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see287

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see286

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see278

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see271

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see264

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see262

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see259

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see248

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see244

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see244

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see242

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see242

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see240

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see230

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see229

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see218

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see215
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri