Orta Dəhliz nəhəng arteriyaya çevrilir

Nəqliyyat dəhlizi ilə yükdaşımaların həcmi 2024-cü ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində 68 faiz artıb

2024-cü ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu (Orta Dəhliz) üzrə yükdaşımaların həcmi 68 faiz, konteyner daşımaları isə 2,7 dəfə artıb. Qazaxıstanın nəqliyyat naziri Marat Kabayev bildirib ki, sözügedən dəhlizin təkcə Mangistau vilayəti üzrə dəmir yolu ilə 2,3 milyon ton, dəniz nəqliyyatı ilə isə 6,3 milyon ton yük daşınıb ki, bu da 2023-cü illə müqayisədə 3 faiz çoxdur. Ümumilikdə, Orta Dəhlizin digər qovşaqlarından həyata keçirilən xətlərin hər birində əhəmiyyətli artımlar qeydə alınıb.

Kurık və Bakı Beynəlxalq Dəniz limanları yeni nəqliyyat zənciri formalaşdırıb

Qazaxıstanın baş naziri Oljas Bektenov isə bildirib ki, ölkədəki mühüm nəqliyyat və logistika infrastrukturlarının tamamilə müasirləşdirilməsi və Orta Dəhlizə inteqrasiya edilməsi istiqamətində tədbirlər dayanmadan davam etdirilir.

Tədbirlər çərçivəsində Mangistau vilayətində uzunluğu 64 kilometr olan Kurık və Jetıbay kəndlərini birləşdirən respublika əhəmiyyətli yolun əsaslı təmiri başa çatdırılıb. Bu nəqliyyat qovşağı Kurık dəniz limanını Orta Dəhlizə birləşdirməklə Qazaxıstanın beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarında imkanlarını artıracaq. Belə ki, Kurık-Jetibay yolu ən rentabelli və axıcı nəqliyyat xətti kimi beynəlxalq yük və daşınmaların birbaşa Kurık limanına yönləndirilməsində qısa və nəqliyyat sərfəliliyi baxımdan ən rahat infrastruktur şəbəkəsi hesab edilir. Əgər əvvəllər sürücülər Aktauda dayanmalı olurdusa, indi onlar Jetıbay kəndi vasitəsilə dəniz limanına daha tez və rahat çatacaqlar.

Mövcud nəqliyyat xətlərinin Orta Dəhlizlə birləşdirilməsi sayəsində 2024-cü ilin ötən 10 ayı ərzində Kurık dəniz limanı ilə yükdaşımaların həcmi də ən rekord həddə çatıb. Limanda 600-ə yaxın bərə, 16,5 mindən çox vaqon, 23,6 mindən çox yük və sərnişin daşıyan nəqliyyat vasitəsi xidmət göstərir ki, bu da uzaq Asiyadan Avropaya daşınmaların böyük artımlarını təmin etməyə imkan verəcək. Kurık limanı eyni zamanda, Azərbaycanın Qazaxıstan və dünya ilə liman bağlantısında mühüm rol oynayır. Bir neçə il əvvəl Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) zirvə görüşü çərçivəsində Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanı ilə Kurık Limanı arasında memorandum imzalanıb və yeni nəqliyyat zənciri formalaşıb. Aktau ilə yanaşı, həmin limandan daşınan beynəlxalq yüklər Xəzər dənizi vasitəsilə Bakı Beynəlxalq Limanına, oradan isə Gürcüstan, Türkiyə və Avropa ölkələrinə göndərilir. Son 2 ildə Ələt-Kurık-Ələt istiqamətində yükdaşımaların intensivləşməsi də bunu təsdiqləyir.

Özbəkistanın təşəbbüskarlığı

Qazaxıstan Orta Dəhlizin imkanlarının artırılmasında Azərbaycanla sıx əməkdaşlığı artırmaq və dəniz limanlarında böyük bir iqtisadi sənaye landşaftı yaratmaq niyyətindədir. Oljas Bektenovun fikrincə, Aktau limanında iki ölkənin birgə səyi ilə azad iqtisadi zonanın yaradılması üçün potensial investorların cəlb edilməsi istiqamətində işlər görülür. Bu model Aktau-Xəzər- Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanını birləşdirməklə böyük bir azad logistika zonasını təmin edəcək. Həmçinin, hər iki ölkə digər nəqliyyat qovşaqlarını da birləşdirməklə Orta Dəhlizdə ortaq maraqları da möhkəmləndirir. 2024-cü ilin mart ayında Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Comard Tokayevin Azərbaycana dövlət səfəri zamanı Siandan Bakıya gələn konteyner qatarının birgə qarşılanma mərasimi keçirilib və bu, Çin-Qazaxıstan-Azərbaycan nəqliyyat ittifaqının faktiki nümayişi kimi yadda qalıb.

Çindən başlayaraq Mərkəzi Asiya ölkələri və Xəzər dənizi üzərindən, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə ərazisindən keçməklə Asiyanı Avropa ilə birləşdirən və ticarət əlaqələri üçün mühüm arteriyaya çevrilən Orta Dəhlizə digər ölkələrin də marağı artmaqdadır. Özbəkistan hökuməti də özünün dəmir yolu infrastrukturlarının yenilənməsi, yeni tranzitlərin əlaqələndirilməsi istiqamətində səylə çalışmaqdadır.

Zəngəzur koridoru Orta Dəhlizin ötürmə qabiliyyətini ildə 8-10 milyon ton artıracaq

Orta Dəhliz beynəlxalq maliyyə təşkilatları tərəfindən də dəstəklənir və Dünya Bankı, AYİB, İƏİT kimi maliyyə təşkilatları bu dəhlizin genişləndirilməsi layihələrinə maliyyə ayırmaq niyyətlərini bəyan edib.

Orta Dəhlizin növbəti dayanacağı Zəngəzur xətti olacaq ki, nəticədə Çin və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə Avropa ölkələri arasında nəqliyyat əlaqələrinin şaxələndirilməsi tam təmin ediləcək. Zəngəzur dəhlizi Orta Dəhliz boyunca yeni nəqliyyat arteriyasının açılması baxımından xüsusi əhəmiyyətə malikdir və region ölkələrinin tranzit potensialının tam şəkildə reallaşdırılmasına xidmət edəcək. Hesablamalara görə, bu marşrut Orta Dəhlizin ötürmə qabiliyyətini ildə 8-10 milyon ton artıracaq. Zəngəzur dəhlizi həm də regiona davamlı sülh və təhlükəsizlik gətirəcək, ölkələr arasında ticarəti və əməkdaşlığı yaxşılaşdırmaqla etimad və sabitliyin yaranmasına kömək edəcək.

ELBRUS CƏFƏRLİ