Icma.az
close
up
RU
Ortaq türk əlifbasına kimlər mane olur? Mərkəz sədri AÇIQLADI

Ortaq türk əlifbasına kimlər mane olur? Mərkəz sədri AÇIQLADI

Modern.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Avqustun 1-i Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd olunur. Bu gün kimliyimizin, mədəni irsimizin və türk dünyası ilə ortaq bağlarımızın təcəssümüdür. Azərbaycan xalqı üçün əlifba sadəcə bir yazı sistemi yox, həm də milli yaddaşın, müstəqillik idealının bir parçasıdır.

Bu mənəvi dəyər fonunda türkdilli xalqlar arasında ortaq əlifbaya keçid təşəbbüsləri son illərdə daha çox aktuallaşıb.

Ortaq türk əlifbası barədə razılıq ötən il əldə edilib. İlkin razılığa görə, əlifba 34 hərfdən ibarət olacaq.

Modern.az həm bu gün münasibətilə, həm də ortaq türk əlifbası barədə Atatürk Mərkəzinin rəhbəri Nizami Cəfərovla həmsöhbət olub.

Mədəniyyətin İnkişafı Konsepsiyası hazırlanıb

O qeyd edib ki, hazırda Azərbaycan dili ilə bağlı vəziyyət onun inkişaf səviyyəsi baxımından ümumilikdə müsbət qiymətləndirilir. Sabiq deputat bildirib ki, Azərbaycan dili dünyada inkişaf səviyyəsinə görə 25 əsas dil qrupuna daxildir:

“Bu isə o deməkdir ki, dilin özündə ciddi problem yoxdur. Lakin əsas məsələ bu dilin qayda-qanunlarına, dilçilik normalarına hansı dərəcədə əməl olunmasıdır. Məhz bu nöqteyi-nəzərdən dil və nitq mədəniyyətimizdə müəyyən çatışmazlıqlar müşahidə olunur.

Bunu nəzərə alaraq, dünən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev yeni bir fərman imzaladı. Həmin fərmana əsasən, Azərbaycan dilinin işlənməsi, tətbiqi və nəzarəti ilə bağlı məsələlərin həyata keçirilməsi Mədəniyyət Nazirliyinə tapşırıldı. Nazirlik bu sahədə məsul icra orqanı kimi çıxış edəcək və dilin qorunması, eləcə də inkişafı istiqamətində daha ciddi nəzarət mexanizmləri tətbiq olunacaq”.

O həmçinin qeyd edib ki, Mədəniyyət Nazirliyi bu istiqamətdə artıq xüsusi bir konsepsiya – Mədəniyyətin İnkişafı Konsepsiyası hazırlayıb və burada dil məsələləri prioritet sahə kimi qeyd olunub.

Yeni əlifbaya keçidə kimlər mane olur?

“Ortaq türk əlifbasına keçid məsələsinə gəldikdə isə, bugün aktuallığını qoruyur. Artıq Azərbaycanla yanaşı, Özbəkistan və Türkmənistan da latın qrafikalı əlifbaya keçid etmiş ölkələr sırasındadır. Bu sahədə müəyyən təcrübələr mövcuddur. Lakin əfsuslar olsun ki, Qazaxıstan və Qırğızıstanda yeni latın qrafikalı əlifbaya keçid prosesi hələ də davam edir”.

N.Cəfərov əlavə edib ki, onların yeni əlifbaya keçidi prosesində bəzi maneələr mövcuddur.

“Xüsusilə Sovet dövründən qalma müəyyən imperialist qüvvələr bu keçidi ləngitmək istəyirlər. Bu, ilk növbədə Rusiya ərazisində yaşayan tatarlar, başqırdlar, Dağıstan və Şimali Qafqaz xalqları kimi qıpçaq mənşəli xalqların da gələcəkdə latın əlifbasına keçmək ehtimalından irəli gəlir. Belə bir keçid Rusiyada narahatlıq doğura bilər. Lakin reallıqda burada problem yoxdur. Məsələ eyni mənşəli olan türk xalqlarının ortaq bir əlifbada birləşməsi ilə bağlıdır”.

O eyni zamanda vuğulayıb ki, bu istiqamətdə xüsusi komissiya olaraq, türkdilli ölkələrin alimləri ilə birgə dəfələrlə müzakirələr aparılıb:

“Nəticədə uyğunlaşdırılmış ümumtürk əlifbası artıq qəbul edilib. Bu əlifbanı hazırda Türkiyə türkləri, azərbaycanlılar, özbəklər, eləcə də əlifba dəyişikliyi prosesində olan qazaxlar və qırğızlar nəzərə alır. Həmin ölkələr bu əlifbaya tam keçid etdikdə artıq ortaq baza mövcud olacaq”.

Nizami Cəfərov onu da diqqətə çatdırıb ki, gələcəkdə müstəqil dövləti olmayan türkdilli xalqların da bu istiqamətdə ya keçid prosesi başlayacaq, ya da geniş müzakirələr aparılacaq:

Onun sözlərinə görə, burada Türk Dövlətləri Təşkilatının rolunu da xüsusi vurğulamaq lazımdır.

“Qeyd edilməlidir ki, artıq Türk Dövlətləri Təşkilatı adlı beynəlxalq bir qurum fəaliyyət göstərir. Bu təşkilatın katibliyi mövcuddur və ortaq əlifbaya keçid prosesi bu qurumun koordinasiyası ilə həyata keçirilir. Məsələ ondan ibarətdir ki, hər bir dövlət yeni əlifbanı öz səviyyəsində qəbul etməlidir. Necə ki Azərbaycan, Özbəkistan və Türkmənistan bu addımı atıb, eləcə də Qazaxıstan və Qırğızıstan bu prosesi Türk Dövlətləri Təşkilatının nəzarəti və koordinasiyası altında həyata keçirməlidirlər.

Əks halda, hər dövlətin fərqli əlifba seçməsi ortaq kommunikasiyanı çətinləşdirə bilər. Ona görə də bütün türk dövlətləri bu prosesi razılaşdırılmış şəkildə, ortaq yanaşma əsasında həyata keçirməlidirlər”.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 01 Avqust 2025 16:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see364

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see341

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see330

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see275

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see274

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see252

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see239

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see239

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see234

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see234

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see224

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see222

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see218

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see208

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see207

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see207

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see190

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see188

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see187

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri