Icma.az
close
up
RU
Ortaq türk əlifbasına kimlər mane olur? Mərkəz sədri AÇIQLADI

Ortaq türk əlifbasına kimlər mane olur? Mərkəz sədri AÇIQLADI

Modern.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Avqustun 1-i Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd olunur. Bu gün kimliyimizin, mədəni irsimizin və türk dünyası ilə ortaq bağlarımızın təcəssümüdür. Azərbaycan xalqı üçün əlifba sadəcə bir yazı sistemi yox, həm də milli yaddaşın, müstəqillik idealının bir parçasıdır.

Bu mənəvi dəyər fonunda türkdilli xalqlar arasında ortaq əlifbaya keçid təşəbbüsləri son illərdə daha çox aktuallaşıb.

Ortaq türk əlifbası barədə razılıq ötən il əldə edilib. İlkin razılığa görə, əlifba 34 hərfdən ibarət olacaq.

Modern.az həm bu gün münasibətilə, həm də ortaq türk əlifbası barədə Atatürk Mərkəzinin rəhbəri Nizami Cəfərovla həmsöhbət olub.

Mədəniyyətin İnkişafı Konsepsiyası hazırlanıb

O qeyd edib ki, hazırda Azərbaycan dili ilə bağlı vəziyyət onun inkişaf səviyyəsi baxımından ümumilikdə müsbət qiymətləndirilir. Sabiq deputat bildirib ki, Azərbaycan dili dünyada inkişaf səviyyəsinə görə 25 əsas dil qrupuna daxildir:

“Bu isə o deməkdir ki, dilin özündə ciddi problem yoxdur. Lakin əsas məsələ bu dilin qayda-qanunlarına, dilçilik normalarına hansı dərəcədə əməl olunmasıdır. Məhz bu nöqteyi-nəzərdən dil və nitq mədəniyyətimizdə müəyyən çatışmazlıqlar müşahidə olunur.

Bunu nəzərə alaraq, dünən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev yeni bir fərman imzaladı. Həmin fərmana əsasən, Azərbaycan dilinin işlənməsi, tətbiqi və nəzarəti ilə bağlı məsələlərin həyata keçirilməsi Mədəniyyət Nazirliyinə tapşırıldı. Nazirlik bu sahədə məsul icra orqanı kimi çıxış edəcək və dilin qorunması, eləcə də inkişafı istiqamətində daha ciddi nəzarət mexanizmləri tətbiq olunacaq”.

O həmçinin qeyd edib ki, Mədəniyyət Nazirliyi bu istiqamətdə artıq xüsusi bir konsepsiya – Mədəniyyətin İnkişafı Konsepsiyası hazırlayıb və burada dil məsələləri prioritet sahə kimi qeyd olunub.

Yeni əlifbaya keçidə kimlər mane olur?

“Ortaq türk əlifbasına keçid məsələsinə gəldikdə isə, bugün aktuallığını qoruyur. Artıq Azərbaycanla yanaşı, Özbəkistan və Türkmənistan da latın qrafikalı əlifbaya keçid etmiş ölkələr sırasındadır. Bu sahədə müəyyən təcrübələr mövcuddur. Lakin əfsuslar olsun ki, Qazaxıstan və Qırğızıstanda yeni latın qrafikalı əlifbaya keçid prosesi hələ də davam edir”.

N.Cəfərov əlavə edib ki, onların yeni əlifbaya keçidi prosesində bəzi maneələr mövcuddur.

“Xüsusilə Sovet dövründən qalma müəyyən imperialist qüvvələr bu keçidi ləngitmək istəyirlər. Bu, ilk növbədə Rusiya ərazisində yaşayan tatarlar, başqırdlar, Dağıstan və Şimali Qafqaz xalqları kimi qıpçaq mənşəli xalqların da gələcəkdə latın əlifbasına keçmək ehtimalından irəli gəlir. Belə bir keçid Rusiyada narahatlıq doğura bilər. Lakin reallıqda burada problem yoxdur. Məsələ eyni mənşəli olan türk xalqlarının ortaq bir əlifbada birləşməsi ilə bağlıdır”.

O eyni zamanda vuğulayıb ki, bu istiqamətdə xüsusi komissiya olaraq, türkdilli ölkələrin alimləri ilə birgə dəfələrlə müzakirələr aparılıb:

“Nəticədə uyğunlaşdırılmış ümumtürk əlifbası artıq qəbul edilib. Bu əlifbanı hazırda Türkiyə türkləri, azərbaycanlılar, özbəklər, eləcə də əlifba dəyişikliyi prosesində olan qazaxlar və qırğızlar nəzərə alır. Həmin ölkələr bu əlifbaya tam keçid etdikdə artıq ortaq baza mövcud olacaq”.

Nizami Cəfərov onu da diqqətə çatdırıb ki, gələcəkdə müstəqil dövləti olmayan türkdilli xalqların da bu istiqamətdə ya keçid prosesi başlayacaq, ya da geniş müzakirələr aparılacaq:

Onun sözlərinə görə, burada Türk Dövlətləri Təşkilatının rolunu da xüsusi vurğulamaq lazımdır.

“Qeyd edilməlidir ki, artıq Türk Dövlətləri Təşkilatı adlı beynəlxalq bir qurum fəaliyyət göstərir. Bu təşkilatın katibliyi mövcuddur və ortaq əlifbaya keçid prosesi bu qurumun koordinasiyası ilə həyata keçirilir. Məsələ ondan ibarətdir ki, hər bir dövlət yeni əlifbanı öz səviyyəsində qəbul etməlidir. Necə ki Azərbaycan, Özbəkistan və Türkmənistan bu addımı atıb, eləcə də Qazaxıstan və Qırğızıstan bu prosesi Türk Dövlətləri Təşkilatının nəzarəti və koordinasiyası altında həyata keçirməlidirlər.

Əks halda, hər dövlətin fərqli əlifba seçməsi ortaq kommunikasiyanı çətinləşdirə bilər. Ona görə də bütün türk dövlətləri bu prosesi razılaşdırılmış şəkildə, ortaq yanaşma əsasında həyata keçirməlidirlər”.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:142
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 01 Avqust 2025 16:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri