Icma.az
close
up
RU
Oyunlar günahkardırmı? Məktəb qətliamlarının görünməyən səbəbləri ARAŞDIRMA

Oyunlar günahkardırmı? Məktəb qətliamlarının görünməyən səbəbləri ARAŞDIRMA

Icma.az bildirir, Sia Az portalına istinadən.

Türkiyədə ard-arda baş verən məktəb hücumları cəmiyyətdə ciddi narahatlıq yaradıb. Qısa müddət ərzində bir neçə məktəbdə silahlı hücum baş verməsi bu hadisələrin artıq təkcə kriminal yox, həm də sosial-psixoloji problem olduğunu göstərir.

Baş verən hadisələrdə azyaşlı və yeniyetmələrin məktəbdə silahla hücum etməsi, hətta bir neçə nəfərin həyatına son qoyması diqqət çəkir. Bu hücumların bəzilərində silahların ailə üzvlərinə məxsus olması, motivlərin isə tam aydın olmaması vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.

Bu kimi hadisələr fonunda əsas suallar ortaya çıxır:

Bu davranışın arxasında nə dayanır?

Zərərli oyunlar və sosial şəbəkələr bu prosesdə nə qədər rol oynayır?

Qarşısını almaq üçün nə etməliyik?

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Hadisələrin arxa planı: tək səbəb yoxdur

Araşdırmalar göstərir ki, məktəb hücumları adətən bir neçə faktorun birləşməsi nəticəsində baş verir:

-Psixoloji problemlər (depressiya, aqressiya)
-Sosial təcrid (ünsiyyətin azalması)
-Ailə nəzarətinin zəif olması
-Rəqəmsal mühitdə radikallaşma
-Silaha çıxış imkanının olması

Məsələn, Türkiyədə son hadisələrdə hücum edən şəxslərin bəzisinin sosial mediada aktiv olduğu, bəzən isə əvvəlcədən mesajlar paylaşdığı qeyd olunur.

Zərərli oyunlar: təsiri varmı?

Bu mövzu çox mübahisəlidir. Sadə dillə desək, oyunlar təkbaşına insanı qatil etmir, amma risk faktorunu artıra bilər.

Araşdırmalar göstərir ki, rəqəmsal oyunlara həddindən artıq bağlılıq aqressiya ilə əlaqəli ola bilər. Uzun müddət oyun oynayan uşaqlarda sosial təcrid və emosional problemlər artır və bəzi oyunlar zorakılığı normallaşdıra bilər.

Digər tərəfdən hər oyun oynayan uşaq aqressiv olmur. Əsas problem nəzarətsiz və uzunmüddətli istifadədir

Sosial şəbəkələrin “görünməyən” təhlükəsi

Sosial media bu prosesdə daha ciddi rol oynayır.

Əsas risklər:

1. “Copycat effekti” (təkrarlama sindromu)

Araşdırmalar göstərir ki, məktəb hücumları sosial mediada yayıldıqca yeni hücum ehtimalı artır

Zorakılığın romantikləşdirilməsi

Bəzi platformalarda hücum edənlər “qəhrəman” kimi təqdim olunur

Radikallaşma və gizli qruplar

Oyun platformaları və Discord kimi yerlərdə yeniyetmələr radikal ideologiyalara cəlb edilə bilir

Reallıqdan qopma

-Virtual həyat real həyatı əvəz edir
-Empatiya zəifləyir

Sosial medianın “kirli tərəfi”

Sosial şəbəkələrin təhlükəli tərəfləri açıq görünməsə də, təsiri dərin olur:

-Zorakılıq və nifrət kontentlərinin yayılması
-Anonimlik, məsuliyyətsizlik
-Uşaqların manipulyasiyaya açıq olması
-Psixoloji təsir (təzyiq, müqayisə, tənhalıq)
-Qapalı qruplarda təhlükəli ideyaların yayılması

Ekspertlər qeyd edir ki, yeniyetmələr xüsusilə bu təsirlərə daha həssasdır və nəzarətsiz istifadə aqressiyanı artırır.

Qarşısını almaq üçün nə etməliyik?

Bu problemi yalnız bir tərəf həll edə bilməz. Ailə, məktəb və dövlət birlikdə işləməlidir.

Ailə səviyyəsində:

-Uşağın telefon və oyun vaxtına limit qoymaq
-Onun izlədiyi kontentə nəzarət etmək
-Psixoloji vəziyyətini izləmək
-Açıq ünsiyyət qurmaq

Məktəb səviyyəsində:

-Psixoloqların aktiv iştirakı
-Aqressiv davranışların erkən aşkarlanması
-Antibulinq proqramları

Dövlət səviyyəsində:

-Silaha çıxışın daha ciddi nəzarəti
-Rəqəmsal platformalara nəzarətin gücləndirilməsi
-Maarifləndirici kampaniyalar

Texnoloji səviyyədə:

-Sosial platformalarda təhlükəli kontentin filtrasiya edilməsi
-Yaş məhdudiyyətlərinin real tətbiqi

Türkiyədə baş verən məktəb qətliamları bir daha göstərdi ki, bu problem təkcə bir ölkəyə aid deyil, bu, qlobal təhlükədir.

Zərərli oyunlar və sosial şəbəkələr bu prosesdə rol oynasa da, əsas məsələ onların nəzarətsiz və yanlış istifadəsidir.

Ən vacib məsələ isə budur: problemi hadisə baş verdikdən sonra yox, ondan əvvəl görmək və qarşısını almaq.

Ayşən Vəli

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:84
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 16 Aprel 2026 15:13 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see361

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see332

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see326

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see270

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see257

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see248

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see236

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see232

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see229

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see225

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see222

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see220

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see216

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see203

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see194

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see186

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see185

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see177

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see177

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri