Öz bədənini hiss etmək üçün yeni KƏŞF

Karolinska İnstitutunun alimləri ritmik beyin fəaliyyətinin, yəni alfa rəqslərinin insanın öz bədənini qavramasına və onu ətraf mühitdən ayırmasına necə kömək etdiyini kəşf ediblər.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, tədqiqat  “Nature Communications” (NatCom) jurnalında dərc edilib.

Qolun və ya ayağın öz bədəninin bir hissəsi kimi qavranılması aydın görünür. Lakin bu, əslində vizual, toxunma və digər duyğu siqnallarını daim əlaqələndirən mürəkkəb beyin fəaliyyətinin nəticəsidir. Bu hissin necə əmələ gəldiyini anlamaq üçün tədqiqatçılar bir sıra davranış təcrübələri, elektroensefaloqrafiya, invaziv olmayan beyin stimullaşdırılması və kompüter modelləşdirməsi aparıblar. Tədqiqatda 106 könüllü iştirak edib.

Alimlər bədən sahibliyi hissini, yəni bədən hissəsini "özününkü" kimi qavramaq qabiliyyətini araşdırıblar. Tədqiqat göstərib ki, bədəndən gələn siqnalları emal etməkdən məsul olan beyin bölgəsi olan parietal korteksdəki alfa ritmlərinin tezliyi bu prosesdə əsas rol oynayır. Bu bölgə insanın öz bədəni ilə əlaqəli siqnalları xarici stimullardan nə qədər dəqiq ayırd etdiyini müəyyən edir.

Karolinska İnstitutunun Neyrologiya şöbəsinin tədqiqatçısı, aparıcı tədqiqat müəllifi Mariano D'Angelo deyib: "Biz davamlı təcəssüm hissimizi formalaşdıran fundamental neyron mexanizmi müəyyən etdik”.

O qeyd edib ki, tapıntılar özünüdərk hissini pozan şizofreniya kimi psixiatrik vəziyyətləri anlamaq üçün vacib ola bilər.

Təcrübədə klassik rezin əl illüziyasından istifadə edilib. İştirakçının gizli həqiqi əlinə və görünən rezin ələ toxunuşlar sinxronlaşdırıldıqda, bir çoxları süni əlin onların bədəninə aid olduğu hissini yaşayırlar. Lakin vizual və toxunma siqnalları arasında gecikmə olarsa, bu hiss zəifləyir.

Məlum olur ki, daha yüksək alfa tezlikləri olan insanların beyinləri bu cür zaman uyğunsuzluqlarına daha həssasdır. Onlar qavranılan və hiss olunan toxunuş arasında hətta kiçik gecikmələri də hiss edirlər və bu da daha dəqiq təcəssüm hissi yaradır. Daha yavaş alfa ritmlərində zaman "bağlama pəncərəsi" genişlənir: beyin asinxron siqnalları zamanla üst-üstə düşən kimi qəbul etməyə meyllidir və bu da bədənlə xarici dünya arasındakı sərhədi daha az fərqli edir.

Bu təsirlərin səbəbinin alfa ritm olub-olmadığını yoxlamaq üçün tədqiqatçılar beynin zəif elektrik stimullaşdırılmasından istifadə edərək onun tezliyini dəyişdirdilər. Bu, bədən qavrayışının dəqiqliyinə və vizual və toxunma stimullarının eyni vaxtda olmasını ayırd etmək qabiliyyətinə birbaşa təsir göstərdi. Kompüter modelləşdirməsi alfa ritmlərinin sensor inteqrasiyasının zaman dəqiqliyini tənzimlədiyini və beləliklə, insanın öz bədəninin hissinin formalaşmasına töhfə verdiyini təsdiqlədi.

"Nəticələrimiz beynin bədəndən gələn siqnalları vahid özünüdərk hissinə necə inteqrasiya etmək problemini həll etdiyini göstərir", - deyə Karolinska İnstitutunun Neyrologiya kafedrasının professoru və tədqiqatın son müəllifi Henrik Ehrsson qeyd edib. O, əlavə edib ki, bu biliklər daha inkişaf etmiş protezlərin hazırlanması üçün istifadə edilə bilər.

Xəzər

“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin