“Öz biznesinin sahibi ol!” İnvestisiya məsləhətləri

Son illər Azərbaycanda sahibkarlıq ruhunun artması müşahidə olunur. İnsanlar artıq yalnız maaşlı işlə kifayətlənmir, öz bizneslərini qurmaq, sərbəst işləmək və pul qazanmaq istəyirlər. Bu prosesdə isə tez-tez bizə verilən əsas suallardan biri budur: "Kiçik sahibkar olaraq hansı sahəyə yatırım etməliyəm?" Bu yazıda biznes konsultant və hüquqşünas olaraq şəxsi müşahidə və təcrübəmdən çıxış edərək, həm bu suala cavab verməyə çalışacağam, həm də praktiki istiqamətlər göstərəcəyəm. 
Əvvəlcə onu deyim ki, investisiya yalnız hansısa sahıyə pul yatırmaq deyil. Bu, həm də zaman, zəhmət və risk deməkdir. Ona görə də “haraya pul qoyum” sualı qədər “nəyi bacarıram?” sualı da vacibdir. Kiçik sahibkar üçün ən uğurlu investisiya həm maddi resurslarına, həm də bacarıqlarına uyğun olan sahəyə yatırım etməkdir. Biznesə başlamaq üçün öncə bacarıqlarınızı və maraqlarınızı analiz etməyə, əlinizdə olan resursları dəqiq müəyyən etməyə ehtiyac var. Pul, vaxt, fiziki imkanlar, əlaqələr bunlar sizin real bazanızdır. Yatırım edərkən risklər doğru qiymətləndirilməlidir. Kiçik sərmayə ilə böyük riskə girmək sizi sürətli itkilərə apa bilər. Bu zaman mütləq yerli bazar öyrənilməlidir. Tələbat olmayan sahəyə yatırım etmək susuz yerdə göl yaratmağa bənzəyir. “Kiçik başlayın, amma böyük düşünün!” isə sizin əsas deviziniz olmalıdır. Əsas olan başlamaqdır, uğur zamanla gəlir. Perspektivli, gəlirli sahələrə gəlincə, bunlardan biri kənd təsərrüfatı və aqrar emal sektorudur. Əgər siz kənd yerində yaşayırsınızsa və ya torpaq sahəsinə sahibsinizsə, bu sahə sizin üçün çox əlverişli ola bilər. Arıçılıq, istixana, fındıqçılıq kimi istiqamətlər az riskli və dövlət dəstəyi olan sahələrdir. Bu sahəyə dövlət tərəfindən subsidiyalar, güzəştli kreditlər ayrılır. Daxili bazarda və ixracda artan tələbat, emal imkanları ilə gəlirliliyin artırılması da sahəni investorlar üçün cəlbedici edir. Bundan başqa, son zamanlar əllə hazırlanan məhsullar bazarda daha çox dəyər görür. Ev şəraitində hazırlanan mürəbbələr, konservlər, çörək məhsulları və hətta təbii kosmetik məhsullar az xərclə, yüksək qazanc təmin edə bilər. Amma bir şərtlə ki, keyfiyyət və qablaşdırma sizi digərlərindən fərqləndirsin. 
İndi ən popular sahə onlayn ticarətdir. Sosial mediaya bələdliyiniz varsa onlayn ticarət sahəsində uğur qazanmaq üçün real potensialınız var deməkdir. Dropshipping modeli ilə stok saxlamadan satış edə bilərsiniz. Aşağı ilkin xərc, genişlənən bazar və hədəfli reklam imkanları bu sahədə uğuru təmin edir. Xidmət sahəsinə gəlincə, əhaliyə xidmət göstərən sahələr məsələn, gözəllik, təmir, tədris daima aktualdır. Burada əsas olan etibar və keyfiyyətdir. Əgər müəllimsinizsə, onlayn və ya evdə hazırlıq kursları aça bilərsiniz. Bununla sabit gəlir əldə etmək olar. İstifadənizdə artıq olan texnika, tədbir aksesuarları və ya avadanlıqlar varsa, onları icarəyə verməklə də passiv gəlir formalaşdıra bilərsiniz və sairə. 
Yəni, hazırda ən müxtəlif sahələrə yatırım edə, öz biznesinizi qura bilərsiniz. Amma bütün hallarda rəsmi fəaliyyət göstərmək vacidbir. Müşahidələr göstərir ki, kiçik sahibkarlıq sahəsində fəaliyyətə başlayan şəxslər çox zaman qeyri-rəsmi işləməyi seçirlər. Lakin bu, bir sıra risklər doğurur. Vergidən yayınma və cərimə təhlükələri, müştəri və ya tərəfdaşlarla hüquqi mübahisələr, kredit almaqda çətinliklər, dövlət proqramlarından yararlana bilməmək qeyri-rəsmi fəaliyyətin riskləridir. Buna görə, fəaliyyətə başlamazdan əvvəl vergi ödəyicisi - fərdi sahibkar kimi qeydiyyatdan keçmək şərtdir. Bu, həm sizi risklərdən qoruyacaq, həm də gələcəkdə böyüməyiniz üçün zəmin yaradacaq. Nəticə olaraq uğurlu investisiya düzgün qərarla başlayır. Kiçik sahibkar üçün ən böyük risk isə plansızlıqdır. Böyük kapitalın olmaması sizin zəif yeriniz deyil, əksinə daha ağıllı və ehtiyatlı qərarlar verməyiniz üçün fürsətdir. Unutmayın ki, hər böyük biznes bir vaxtlar sadə ideya idi. 
Çinarə Ağayeva, 
Biznes konsultant