Öz dilində danış ... Azərbaycanda ana dilinin tədris keyfiyyətinin və saatının artırılmasına ehtiyac var

21 fevral - Beynəlxalq Ana Dili Günü 1999-cu ildə Banqladeş hökumətinin təşəbbüsü ilə UNESCO fevralın 21-ni Beynəlxalq Ana Dili Günü elan edib. Bu gün Benqal dilinin Banqladeşin rəsmi dili kimi tanınmasını təmin etmək üçün canlarını verənlər xatırlanır.

Beynəlxalq Ana Dili Günü dil və mədəni müxtəlifliyi təşviq etmək üçün qeyd olunur.

Dillər fərdlərin və insan qruplarının şəxsiyyətinin və onların dinc yanaşı yaşamasının təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Onlar davamlı inkişafa və qlobal və yerli şərait arasında ahəngdar münasibətlərə nail olmaqda irəliləyiş üçün strateji amillərdən biri kimi çıxış edirlər.

Bəs biz azərbaycanlılar Azərbaycan dilini yaxşı bilriikmi?Azərbaycan dili yüksək səviyyədə tədris edilirmi?

Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri, fəlsəfə doktoru İlqar Orucov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, ulu öndər Heydər Əliyev Azərbaycan dili ilə bağlı qeyd edirdi ki, “hər bir xalq öz dili ilə yaranır və bu dili inkişaf etdirmək, o dili yaşatmaq, o dili bütövlükdə qorumaq, bu, həm elm adamlarının, bilik adamlarının, həm də təhsilin vəzifəsidir”.

İlqar Orucov

“Eyni zamanda, bu, Azərbaycan dövlətinin, Konstitusiyasının təməl prinsiplərindəndir. Azərbaycan Respublikasının dövlət dili Azərbaycan dilidir. Azərbaycan Respublikası dövlət dilinin inkişafını təmin edir. Bu, Konstitusiyada konkret şəkildə qeyd edilib”-deyə İlqar Orucov qeyd edib.

Biz Azərbaycan məktəblərində, Azərbaycan dilinin tədrisi üzrə istədiyimizə nail ola bilmişikmi?

İlqar Orucov hesab edir ki, biz istədiyimizə nail olmamışıq: “Bu istiqamətdə, təbii ki, çoxlu işlər görülür. Çoxlu müsbət dəyişikliklərə səbəb ola biləcək fəaliyyətlər mövcuddur. Amma ümumilikdə, Azərbaycan dilini istədiyimiz səviyyədə tədris edə bilmirik. Burada söhbət dilin normalar çərçivəsində insanlar tərəfindən düzgün mənimsənilməsindən gedir.Təbii ki, dil ümumilikdə həm də Azərbaycan Respublikasında yaşayan bütün vətəndaşları əhatə edir. Söhbət ölkə daxilində gedirsə, onun əhatə dairəsi ölkədə yaşayan bütün xalqlara və bütün insanlara aiddir. Bu baxımdan biz gəlin baxaq görək, ümumilikdə dilin vəziyyəti bizim ölkəmizdə nə yerdədir? Dövlət təbii ki, normalar qəbul edir. Normativlər bir dilin inkişafı ilə bağlı bütövlükdə hüquqi bazanı formalaşdırıb. Amma biz dilimizi düzgün formada, təbii ki, inkişaf etdirə bilmirik”.

Ekspert hesab edir ki, burada məktəblərin də kifayət qədər məsuliyyəti var, çünki dil həm də millətin varlığının təcəssümüdür və onun göstəricisidir: “Bütövlükdə dil bir xalqın mənəvi və mədəni sərvətidir, həm də bir bəşəri sərvətdir. Bu baxımdan bu insanın formalaşmasında və onun şəxsiyyətinin formalaşmasında dilin müstəsna əhəmiyyəti var”.

İlqar Orucovun fikrincə, dil həm də düşüncə və milli kimlik məsələsidir: “Burada məktəblərin və bu fənni tədris edən müəllimlərin üzərinə çox böyük bir missiya düşür. Bu missiya kifayət qədər müqəddəs bir missiyadır. Çünki Azərbaycan vətəndaşını öz ana dilinə hörmət ruhunda və o dili daha keyfiyyətli, daha yüksək səviyyədə bilmək ruhunda formalaşdırmaq, bir nəsli və ya bir şəxsiyyəti formalaşdırmaq böyük missiyadır”.

İlqar Orucov qeyd edib ki, məktəblərdə dil tədrisi üzrə dərs saatlarının artırılmasına həqiqətən ehtiyac var, eyni zamanda burada dil dərslərini tədris edən müəllimlərin keyfiyyət göstəricilərinin yaxşılaşdırılmasına və davamlı olaraq müəllimlərin peşəkar inkişafına hədəflənmiş işlərin görülməsi çox önəmlidir.

Ekspert vurğulayıb ki, dərslik məsələsi və proqram məzmunu da çox önəmlidir. İlqar Orucovun fikrincə, bunları təkmilləşdirməyə çox ciddi ehtiyac var.

“Biz xarici dillərin tədrisində istifadə olunan qabaqcıl metodlara nəzər salanda görürük ki, Azərbaycan vətəndaşı istədiyi zaman xarici dili öyrənə bilir və eyni zamanda bunu yaxşı səviyyədə öyrənə bilir. Deməli, həmin şəxs öz ana dilini, öz dövlətinin dilini də öyrənə bilər. Biz istədiyimiz formada dövlət dilinin şagirdlərimiz arasında öyrənilməsini bacara bilərik. Yetər ki, dərsliklər mükəmməl olsun, müəllimlər peşəkar olsun və eyni zamanda dərs saatları kifayət qədər lazımi səviyyədə olsun. Sizi fikirləşməyin ki, bizim dövlət dilimiz olmayan dillərdə tədris aparan məktəblərdə bu vəziyyət acınacaqlıdır. Azərbaycandilli məktəblərdə də kifayət qədər bu istiqamətdə problemlər var. Azərbaycan dilinin qrammatik qayda-qanunlarının öyrədilməsi olduqca önəmlidir”-deyə İlqar Orucov qeyd edib.

Təhsil eksperti hesab edir ki, dil həm də öz dilində yazı və nitq mədəniyyətinin formalaşması deməkdir, həmçinin özünüifadə bacarığının təkmilləşməsi deməkdir.

İlqar Orucovun fikrincə, dövlət dilinin qorunması ilk növbədə dövlətin və bu işə cavabdeh olan qurumların borcudur: “Bununla yanaşı dövlət dilinin gələcək nəsillər tərəfindən mənimsənilməsi, həm də ailənin borcudur. Bu istiqamətdə, cəmiyyətin aparıcı təbəqəsi, ziyalılar, elm və təhsil adamları mütləq şəkildə səfərbər olmalıdır. Burada mətbuatın da çox böyük önəmi və çox böyük rolu var”.

İradə Cəlil, Bizimyol.info