Öz özünlə danışmaq normal haldır?

Öz-özünə danışmaq uzun müddətdir ki, qeyri-adi bir vərdiş hesab olunurdu. Lakin müasir psixologiya getdikcə buna təbii və faydalı bir proses kimi baxır. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, təklikdə fikirləri ucadan danışmaq qəribə görünmür – əslində beynin düşüncəsini daha yaxşı təşkil etməsinə kömək edir.

Azpost.info bildirir ki, bu barədə Bolde portalı məlumat verib.

Gündəlik vəziyyətlərdə bu, olduqca təbii şəkildə baş verir: məsələn, açar axtararkən, yemək hazırlayarkən və ya son söhbəti yenidən yaşayarkən, insan istəmədən hərəkətləri barədə şərh verə və ya fikirlərini ucadan deyə bilər.

Psixoloqlara görə, bu davranış əksər insanlar üçün tipikdir. Böyüklər bu cür vərdişləri görəndə tez-tez utansalar da, mütəxəssislər bunu uşaqlıqdan başlayan düşüncə inkişafının normal mərhələsi hesab edirlər.

Uşaqlıq zamanı bir çoxları hərəkətlərini şifahi nitqlə müşayiət edir, yalnız zaman keçdikcə daxili, “səssiz” düşüncəyə keçirlər. Lakin bu mexanizmin özü yox olmur və həyat boyu fəaliyyət göstərməyə davam edir. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, fikirləri ucadan danışmaq beynin emosiyaları qurmasına və onlara daha başa düşülən və mənalı bir forma verməsinə kömək edir.

Məsələn, “görüşə görə həyəcan keçirirəm” kimi bir ifadə yalnız emosional vəziyyəti müəyyən etmir, həm də onun intensivliyini azalda bilər və bu da onu idarə etməyi asanlaşdırır.

Həmçinin qeyd olunur ki, təsir insanın “mən” əvəzliyini istifadə etmək əvəzinə, özünə adla müraciət etdikdə artır. Tədqiqatlar göstərir ki, özünə istinad etmək üçün bu üçüncü şəxs yanaşması beynin emosional reaksiyasını azaltmağa kömək edir. “Mariya, sən bunun öhdəsindən gələ bilərsən” kimi ifadələr yaşanan emosiyalardan psixoloji məsafə yaratmağa və onları daha yaxşı tənzimləməyə kömək edir.

Alimlər qeyd edirlər ki, öz-özünə danışmaq tez-tez insanın daha az sosial nəzarət hiss etdiyi və başqaları ilə qarşılıqlı əlaqədə olmadığı vəziyyətlərdə – məsələn, maşında, duşda, gəzinti zamanı və ya adi fəaliyyətlər edərkən baş verir.

Bu şəraitdə beyin daha sərbəst informasiya emalı rejiminə keçir. Psixoloqlar bunu daxili monoloqların tez-tez “auditoriya” və ya xarici rəy olmadığı zaman yaranması ilə izah edirlər.

Mütəxəssislər iki növ daxili dialoqu ayırırlar: problemləri həll etməyə və vəziyyətdən çıxış yolu tapmağa kömək edən məhsuldar dialoq və düşüncələri təkrarlayan, narahatlığı artıran təkrarlanan dialoq!

Psixoloqlar qeyd ediblər ki, birincisi irəliləməyə kömək edir, ikincisi isə sadəcə emosional gərginliyi saxlayır. Bununla belə, öz-özünə danışmaq stress və ya tənhalıq əlaməti hesab edilmir – bu, emosiyaları daha yaxşı başa düşməyə və qərarlar qəbul etməyə kömək edən normal bir özünütənzimləmə mexanizmidir.

AzPost.az

Paylaş