Icma.az
close
up
RU
Özəl məlumatların paylaşılması hansı risklər yaradır? İKT üzrə ekspert DANIŞDI

Özəl məlumatların paylaşılması hansı risklər yaradır? İKT üzrə ekspert DANIŞDI

Icma.az, Sia Az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

"Şəxsi məlumatların internet üzərindən oğurlanması bir neçə üsulla həyata keçirilə bilər. Ən çox yayılmış metod fişinq (phishing) hücumlarıdır, yəni istifadəçiyə e-poçt, SMS və ya saxta linklər vasitəsilə rəsmi qurum adı ilə müraciət olunur və həmin şəxs öz bank, şifrə və ya digər məxfi məlumatlarını bilmədən hücumçulara təqdim edir". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında İKT üzrə ekspert Elvin Abbasov deyib.

O bildirib ki, bundan əlavə, zərərli proqram təminatı (malware), təhlükəsiz olmayan tətbiqlər və brauzer əlavələri vasitəsilə də şəxsi məlumatların ələ keçirilməsi mümkündür: "İstifadəçinin zəif şifrələrdən istifadə etməsi və ya eyni paroldan bir neçə platformada yararlanması da məlumat sızmalarına şərait yaradır.

Sosial şəbəkələrdə özəl məlumatların paylaşılması hansı risklər yaradır?

Sosial şəbəkələrdə özəl məlumatların paylaşılması, xüsusilə də doğum tarixi, ünvan, ailə üzvləri, məktəb və iş yeri kimi detalların açıq şəkildə qeyd olunması sosial mühəndislik hücumlarına zəmin yaradır. Kibercinayətkarlar bu məlumatlardan istifadə edərək istifadəçinin adından fırıldaqçılıq törədə, şifrələrə ehtimal əsasında giriş edə və hətta bank hesablarına daxil ola bilərlər. Digər tərəfdən, paylaşılan foto və lokasiya məlumatları vasitəsilə şəxs real vaxtda izlənilə və təhlükəli situasiyalara məruz qala bilər. Sosial şəbəkələrdə şərti olaraq "günahsız" görünən məlumatlar belə, birləşdirilərək ciddi təhlükə mənbəyinə çevrilə bilər.

Kibertəhlükələrə qarşı daha çox kim məsuliyyət daşımalıdır – istifadəçi, dövlət, yoxsa şirkətlər?

Kibertəhlükəsizlik kollektiv məsuliyyətdir və burada hər üç tərəfin üzərinə ciddi öhdəliklər düşür. Dövlət normativ hüquqi bazanı formalaşdırmalı, strateji nəzarət və tənzimləmə funksiyalarını yerinə yetirməli, eləcə də maarifləndirmə proqramları həyata keçirməlidir. Şirkətlər, xüsusən texnoloji və xidmət təminatçıları istifadəçi məlumatlarının qorunması üçün texniki və inzibati tədbirləri təmin etməli, sertifikatlı təhlükəsizlik standartlarına əməl etməlidirlər. Eyni zamanda, fərdi istifadəçi də şüurlu davranmalı, şübhəli mənbələrdən uzaq durmalı və öz məlumat təhlükəsizliyinə dair minimum biliklərə sahib olmalıdır. Bu bir zəncirdir və ən zəif halqa ümumi təhlükəsizliyə təsir edir.

Antivirus proqramları şəxsi məlumatları qorumaqda nə qədər təsirlidir?

Antivirus proqramları məlumat təhlükəsizliyinin təminində önəmli rol oynasa da, təkbaşına tam qoruma təmin etmir. Onlar əsasən kompüterə və ya mobil cihazlara daxil olmuş virus, trojan, spyware kimi zərərli proqram təminatlarını aşkarlayaraq zərərsizləşdirmək üçün nəzərdə tutulub. Lakin fişinq hücumları və sosial mühəndislik taktikasına qarşı antiviruslar qeyri-effektiv ola bilər. Bu səbəbdən antivirus proqramları yalnız ümumi təhlükəsizlik sisteminin bir hissəsi kimi qəbul edilməli, istifadəçilər əlavə tədbirlərlə iki faktorlu autentifikasiya, təhlükəsiz şifrə siyasəti və proqram təminatlarının daim yenilənməsi ilə özlərini qorumağa çalışmalıdırlar.

İctimai Wi-Fi şəbəkələrində şəxsi məlumatlar necə risk altına düşür?

İctimai Wi-Fi şəbəkələri, xüsusilə şifrəsiz və ya zəif şifrələmə ilə təmin olunanlar, kibercinayətkarların müdaxilə etməsi üçün əlverişli mühit yaradır. Belə şəbəkələr vasitəsilə istifadəçilərin göndərdiyi məlumatlar (şifrələr, bank əməliyyatları, şəxsi mesajlar və s.) kiberhücumçular tərəfindən "man-in-the-middle" texnikası ilə ələ keçirilə bilər. Eyni zamanda, bəzi hallarda ictimai Wi-Fi şəbəkəsi adı ilə saxta şəbəkələr yaradılır və istifadəçilər bu "tələyə" düşərək məlumatlarını birbaşa hakerlərə ötürə bilərlər. Bu risklərdən qorunmaq üçün ictimai Wi-Fi üzərindən həssas əməliyyatlar aparmaqdan çəkinmək, mümkün olduqda VPN (Virtual Private Network) xidmətlərindən istifadə etmək və cihazın avtomatik bağlantı funksiyasını deaktiv etmək tövsiyə olunur".

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:324
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 13 İyun 2025 12:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see307

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see297

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see281

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see279

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see273

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see271

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see253

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see224

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see219

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see216

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see213

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see207

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see203

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see197

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see194

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see191

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see188

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see180

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri