Icma.az
close
up
RU
Özəl məlumatların paylaşılması hansı risklər yaradır? İKT üzrə ekspert DANIŞDI

Özəl məlumatların paylaşılması hansı risklər yaradır? İKT üzrə ekspert DANIŞDI

Icma.az, Sia Az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

"Şəxsi məlumatların internet üzərindən oğurlanması bir neçə üsulla həyata keçirilə bilər. Ən çox yayılmış metod fişinq (phishing) hücumlarıdır, yəni istifadəçiyə e-poçt, SMS və ya saxta linklər vasitəsilə rəsmi qurum adı ilə müraciət olunur və həmin şəxs öz bank, şifrə və ya digər məxfi məlumatlarını bilmədən hücumçulara təqdim edir". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında İKT üzrə ekspert Elvin Abbasov deyib.

O bildirib ki, bundan əlavə, zərərli proqram təminatı (malware), təhlükəsiz olmayan tətbiqlər və brauzer əlavələri vasitəsilə də şəxsi məlumatların ələ keçirilməsi mümkündür: "İstifadəçinin zəif şifrələrdən istifadə etməsi və ya eyni paroldan bir neçə platformada yararlanması da məlumat sızmalarına şərait yaradır.

Sosial şəbəkələrdə özəl məlumatların paylaşılması hansı risklər yaradır?

Sosial şəbəkələrdə özəl məlumatların paylaşılması, xüsusilə də doğum tarixi, ünvan, ailə üzvləri, məktəb və iş yeri kimi detalların açıq şəkildə qeyd olunması sosial mühəndislik hücumlarına zəmin yaradır. Kibercinayətkarlar bu məlumatlardan istifadə edərək istifadəçinin adından fırıldaqçılıq törədə, şifrələrə ehtimal əsasında giriş edə və hətta bank hesablarına daxil ola bilərlər. Digər tərəfdən, paylaşılan foto və lokasiya məlumatları vasitəsilə şəxs real vaxtda izlənilə və təhlükəli situasiyalara məruz qala bilər. Sosial şəbəkələrdə şərti olaraq "günahsız" görünən məlumatlar belə, birləşdirilərək ciddi təhlükə mənbəyinə çevrilə bilər.

Kibertəhlükələrə qarşı daha çox kim məsuliyyət daşımalıdır – istifadəçi, dövlət, yoxsa şirkətlər?

Kibertəhlükəsizlik kollektiv məsuliyyətdir və burada hər üç tərəfin üzərinə ciddi öhdəliklər düşür. Dövlət normativ hüquqi bazanı formalaşdırmalı, strateji nəzarət və tənzimləmə funksiyalarını yerinə yetirməli, eləcə də maarifləndirmə proqramları həyata keçirməlidir. Şirkətlər, xüsusən texnoloji və xidmət təminatçıları istifadəçi məlumatlarının qorunması üçün texniki və inzibati tədbirləri təmin etməli, sertifikatlı təhlükəsizlik standartlarına əməl etməlidirlər. Eyni zamanda, fərdi istifadəçi də şüurlu davranmalı, şübhəli mənbələrdən uzaq durmalı və öz məlumat təhlükəsizliyinə dair minimum biliklərə sahib olmalıdır. Bu bir zəncirdir və ən zəif halqa ümumi təhlükəsizliyə təsir edir.

Antivirus proqramları şəxsi məlumatları qorumaqda nə qədər təsirlidir?

Antivirus proqramları məlumat təhlükəsizliyinin təminində önəmli rol oynasa da, təkbaşına tam qoruma təmin etmir. Onlar əsasən kompüterə və ya mobil cihazlara daxil olmuş virus, trojan, spyware kimi zərərli proqram təminatlarını aşkarlayaraq zərərsizləşdirmək üçün nəzərdə tutulub. Lakin fişinq hücumları və sosial mühəndislik taktikasına qarşı antiviruslar qeyri-effektiv ola bilər. Bu səbəbdən antivirus proqramları yalnız ümumi təhlükəsizlik sisteminin bir hissəsi kimi qəbul edilməli, istifadəçilər əlavə tədbirlərlə iki faktorlu autentifikasiya, təhlükəsiz şifrə siyasəti və proqram təminatlarının daim yenilənməsi ilə özlərini qorumağa çalışmalıdırlar.

İctimai Wi-Fi şəbəkələrində şəxsi məlumatlar necə risk altına düşür?

İctimai Wi-Fi şəbəkələri, xüsusilə şifrəsiz və ya zəif şifrələmə ilə təmin olunanlar, kibercinayətkarların müdaxilə etməsi üçün əlverişli mühit yaradır. Belə şəbəkələr vasitəsilə istifadəçilərin göndərdiyi məlumatlar (şifrələr, bank əməliyyatları, şəxsi mesajlar və s.) kiberhücumçular tərəfindən "man-in-the-middle" texnikası ilə ələ keçirilə bilər. Eyni zamanda, bəzi hallarda ictimai Wi-Fi şəbəkəsi adı ilə saxta şəbəkələr yaradılır və istifadəçilər bu "tələyə" düşərək məlumatlarını birbaşa hakerlərə ötürə bilərlər. Bu risklərdən qorunmaq üçün ictimai Wi-Fi üzərindən həssas əməliyyatlar aparmaqdan çəkinmək, mümkün olduqda VPN (Virtual Private Network) xidmətlərindən istifadə etmək və cihazın avtomatik bağlantı funksiyasını deaktiv etmək tövsiyə olunur".

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:351
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 13 İyun 2025 12:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see329

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see328

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see324

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see319

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see304

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see302

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see287

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see287

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see280

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see279

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see278

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see273

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see263

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see261

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see261

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see249

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see248

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see245

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see228

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see222
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri