“Dolların valyuta ehtiyatlarındakı payının azalması maliyyə sabitliyinə risklər yaradır” EKSPERT DANIŞDI

“ABŞ dollarının qlobal valyuta ehtiyatlarındakı payının azalması beynəlxalq maliyyə sistemində yeni dinamikanın formalaşmasına səbəb olur. Bu tendensiyanın bir neçə əsas amili mövcuddur. Son illərdə ABŞ-ın yüksək büdcə kəsirləri və dövlət borcunun sürətlə artması dolların uzunmüddətli etibarlılığı ilə bağlı suallar doğurmuşdur”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib.

Onun sözlərinə görə, Eyni zamanda, ABŞ-ın maliyyə sanksiyalarını geosiyasi alət kimi daha fəal şəkildə tətbiq etməsi bir çox ölkələri valyuta ehtiyatlarını diversifikasiya etməyə sövq etmişdir:

”Çin yuanının və avronun, həmçinin qızılın qlobal ehtiyatlarda payının tədricən artması, regional valyutalarla ticarət razılaşmalarının genişlənməsi və mərkəzi bankların riskləri yaymaq istiqamətində apardığı siyasət də dolların dominant roluna alternativlər yaradır. Rəqəmsal valyutalar və mərkəzi bankların rəqəmsal pulları ilə bağlı inkişaflar da uzunmüddətli perspektivdə ABŞ dollarına alternativ imkanların artmasına təsir göstərir.

Dolların qlobal valyuta sistemindəki rolunun zəifləməsi beynəlxalq maliyyə sistemində parçalanma və çoxqütblülük meyllərini gücləndirir. Qlobal likvidliyin idarə olunması daha mürəkkəb hala gəlir, çünki vahid “təhlükəsiz liman” funksiyası zəifləyir. Ticarət hesablaşmalarının müxtəlif valyutalara keçməsi valyuta risklərini artıraraq hedcinq xərclərinin yüksəlməsinə və maliyyə bazarlarında dəyişkənliyin artmasına səbəb olur. Digər tərəfdən, dolların zəifləməsi bəzi ölkələr üçün ABŞ monetar siyasətindən asılılığın azalması və regional maliyyə mexanizmlərinin güclənməsi baxımından müsbət qiymətləndirilir.

İnkişaf etməkdə olan ölkələr üçün dolların rolunun azalmasının təsirləri ikitərəfli xarakter daşıyır. Bir tərəfdən, valyuta ehtiyatlarının diversifikasiyası və ticarətdə yerli və ya alternativ valyutalardan istifadə bu ölkələrə iqtisadi şoklara qarşı daha çevik reaksiya vermək imkanı yaradır. Digər tərəfdən, dolların zəifləməsi fonunda qlobal maliyyə axınlarının daha dəyişkən olması, borclanma xərclərinin artması və valyuta bazarlarında qeyri-sabitliyin yüksəlməsi riskini artırır. Bu səbəbdən inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün əsas çağırış ehtiyatlı fiskal və monetar siyasətin aparılması, maliyyə bazarlarının dərinləşdirilməsi və ehtiyat idarəçiliyində balanslı yanaşmanın qorunmasıdır.

Dolların qlobal valyuta ehtiyatlarındakı payının azalması həm qlobal maliyyə sabitliyi üçün risklər yaradır, həm də bəzi ölkələr üçün iqtisadi suverenliyin və regional maliyyə strukturlarının güclənməsi imkanlarını artırır”.