Icma.az
close
up
RU
Menu

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

Özünün yazdığı nədir ki, başqalarını da təhlil edir? Tənqidçilərdən əvəz çıxmağa çalışanlar...

Özünün yazdığı nədir ki, başqalarını da təhlil edir? Tənqidçilərdən əvəz çıxmağa çalışanlar...

Kulis.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Kulis.az ədəbiyyatşünas Mətanət Vahidin "Yaza bilməyən tənqidçilər" yazısını təqdim edir.

Alexandro Qonsales İnyarritunun "Oskar"lı “Birdman” filmində (2014) ən yaddaqalan səhnələrdən biri də barda tənqidçi ilə aktyorun görüşüdür.
Tənqidçi tanışı ilə qarşılaşan Mayk Şayner deyir ki, mübarizə apara bilməyən adam qeybətçi olduğu kimi, yaratmaq iqtidarında olmayan yazar da tənqidçi olur.

Filmdə Mayk bu fikrin Floberə məxsus olduğu təxminini irəli sürsə də, biz onun Bernard Şouya aid olması məlumatı ilə daha çox qarşılaşmışıq.

Yeri gəlmişkən, B.Şou özü də tənqidçi idi. Üstəlik, 63 pyes müəllifi olan yazar 1925-ci ildə Nobel mükafatına da layiq görülmüşdü.

Bu fikrin ona məxsus olması bir o qədər inandırıcı təsir bağışlamır.

Hazırda isə bunun elə bir önəmi də yoxdur: mənbənin unudulub məlumatın yaddaşlarda qaldığı məqamlardandır.

Uzun illərdir, bu fikri hələ də əldə bayraq edib tənqidçilərdən tənqidlərin əvəzini çıxmağa çalışan yazarlar var.

Ən pisi də odur ki, onlar haqqında özü yaza bilmədiyi üçün tənqid yolu tutduğu fikrini hətta bəzi ədəbiyyatşünaslar da deyir.

Sirr deyil ki, binayi-qədimdən yazarlarla tənqidçilər ortaq məxrəcə gələ bilməyiblər.

Amma ədəbiyyatdan heç olmasa xəbəri olan hər kəs bilir ki, istər dünya, istərsə də Azərbaycan ədəbiyyatında həm tənqid, həm də bədii yaradıcılıqla məşğul olan müəlliflərin onlarla nümunəsi var.

Məsələ burasındadır ki, tənqidi mətn də ən azı, bədii mətn qədər maraqla oxunmalı, oxucunun diqqətini üzərinə cəmləyə bilməlidir.

Buna görə də tənqidi yazı heç də bədii mətndən daha az yaradıcılıq qabiliyyəti tələb etmir.

Dünya ədəbiyyatında Con Drayden, Şarl Pyerro, Lesli Stiven, Somerset Moem, Con Apdayk, Virciniya Vulf, Mişel Uelbek, Syuzan Zontaq, Stefan Mallarme, Hilari Mantel, Alber Kamyu, Tomas Eliot, Milan Kundera, Umberto Eko və s.; Azərbaycan ədəbiyyatında Seyid Hüseyn, Mehdi Hüseyn, Qulu Xəlilov, Bəxtiyar Vahabzadə, Cəfər Xəndan, Anar, Elçin, Əkrəm Əylisli, Kamal Abdulla, Çingiz Hüseynov, Zakir Məmməd, Vaqif Sultanlı, Aydın Talıbzadə, Əsəd Cahangir, Rəhim Əliyev və s. və i. yazıçı, şair və həm də tənqidçi kimi tanınan müəlliflər var və onların əksəriyyəti ixtisasca ədəbiyyatşünaslardır.

Yeri gəlmişkən, qeyd edim ki, bizdə işlənən “yazıçı tənqidi” ifadəsi ilə də razılaşmıram, bunu “şair-tərcüməçi” ifadəsi qədər yanlış hesab edirəm.

Çünki yazıçılıq və ədəbi tənqidçilik bir-birindən fərqlidir və onları “ikisi birində” təqdim etmək doğru deyil. Bir var ki, müəllif başqa bir yazarın əsəri haqqında sadəcə təəssüratlarından ibarət bir məqalə yazır, bir də var ki, ədəbi tənqidin kriteriyalarından çıxış edir.

Belə olduğu halda, müəllif həm də yazıçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olduğu üçün onun tənqidini ədəbi tənqiddən, bir növ, qoparıb “yazıçı tənqidi” hesab etmək doğru deyil, məncə.

Ümumiyyətlə, ədəbiyyat sevdalısı olan biri üçün onun hansı sahəsi ilə məşğul olması çox böyük fərq etmir.

Çünki bu və ya digər şəkildə özünü yenə ədəbiyyatla ifadə etmiş olur. Təbii ki, həm yazıçılıq, həm də tənqidçiliklə məşğul olan müəllif bu sahələrin hər birində eyni dərəcədə müvəffəq olmur: hansı tərəf daha ağır gəlir, ədəbi tənqid, yaxud bədii yaradıcılıqmı uğurlu alınır? – bu artıq ayrı bir mövzudur.
Lakin tənqidi yazılarında yüksək tələblərlə çıxış edən müəllifin bəzən olduqca zəif bədii əsərlər yazdığının da şahidi oluruq.

Çünki bilmək heç də hər zaman həm də bacarmaq, nəzəri savada malik olmaq isə mütləq mükəmməl mətn yazmaq anlamına gəlmir.

Oxucu isə tənqidçinin əsərini (üstəlik, o, ixtisasca ədəbiyyatşünasdırsa) daha böyük maraq və intriqa ilə, “görək özünün yazdığı nədir ki, başqalarını da təhlil edir?" yanaşması ilə oxuyur.

Bununla belə, ədəbi tənqidlə yanaşı, bədii yaradıcılıq sahəsində də uğurlu olan müəllifləri danmaq olmaz...

Quran motivləri əsasında çəkilmiş 10 ekran əsəri “Həyat yoldaşı vəfat edən qadın 40 gün evdən çıxmazdı...” – ARAŞDIRMA Riki Martinə tarixi mükafat verildi
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:137
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 03 Oktyabr 2025 10:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see353

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see327

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see287

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see278

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see271

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see262

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see260

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see256

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see251

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see247

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see243

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see240

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see234

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see232

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see231

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see229

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see225

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see219

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see217

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see216
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri