Politoloq: Əliyev Putin görüşü münasibətlərin sınaq nöqtəsidir

Azərbaycan və Rusiya prezidentləri İlham Əliyev və Vladimir Putinin görüşü ərəfəsində Rusiya tərəfi nikbindir, liderlər münasibətlərində bütün həlledici məsələləri müzakirə edə biləcəklər.

Bu barədə jurnalistlərə Rusiya liderinin mətbuat katibi Dmitri Peskov məlumat verib.

“Putinin Tacikistana dövlət səfərindən danışırıq. Gündəliyimiz çox genişdir. Əlbəttə, ayrıca olaraq Rusiya–Azərbaycan münasibətləri məsələsi də gündəmdədir. İki prezident bu gün görüşəcək. Görək bu görüşün nəticələri necə olacaq. Biz bu məsələdə nikbinik. Ümid edirik ki, prezidentlər ikitərəfli münasibətlərimizin mövcud vəziyyətini müzakirə edəcək və mövcud problemli məqamlar barədə də danışacaqlar”, – Kremlin sözçüsü deyib.

Peskovun sözlərinə görə, oktyabrın 7-də Putinlə Əliyev arasında baş tutmuş telefon danışığı yaxşı, müsbət və konstruktiv olub və qarşıdakı görüş barədə razılıq həmin söhbət zamanı da əldə edilib.

Xatırladaq ki, Əliyev həmin gün Putinin ad günündə Rusiya liderinə zəng edərək onu təbrik edib. Bu danışıq tərəflər arasında təxminən yarım ildən çox davam edən şəxsi təmasların olmamasından sonra ilk əlaqə olub.

Rusiya və Azərbaycan prezidentlərinin tamformatlı görüşü bu gün Tacikistanın paytaxtı Düşənbədə keçiriləcək. Görüş Müstəqil Dövlətlər Birliyinin (MDB) sammiti çərçivəsində baş tutacaq. Bu görüş 2024-cü ilin oktyabrından bəri ilk belə təmas olacaq – həmin vaxt da prezidentlər MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclası çərçivəsində görüşmüşdülər. Bundan başqa, hər iki lider arasında sentyabrda Çinin Tiencin şəhərində keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının sammitində qısa söhbət olub.

Politoloq Tural İsmayılov Sherg.az-a deyib ki, Dmitri Peskovun açıqlaması əslində Rusiya tərəfinin mövqeyini qorumağa çalışdığını göstərir:

"Bu fikirlər Moskvanın regional reallıqları tam anlamadığı təəssüratı yaradır. Peskovun “nikbinlik” ifadəsi diplomatik dildə “biz münasibətləri qorumağa məcburuq” anlamına gəlir. Rusiya hazırda Cənubi Qafqazda təsir imkanlarını itirmək istəmir, amma əvvəlki kimi diktə edən tərəf də deyil. İlham Əliyev və Vladimir Putin arasında keçiriləcək görüş, real baxsaq, münasibətlərin yeni formatının müəyyənləşməsi baxımından vacibdir. Azərbaycan artıq regional proseslərin subyekti, Rusiya isə bu proseslərə adaptasiya olmağa çalışan tərəfdir. Qəbələ görüşü öncəsi yaranan fon da göstərdi ki, Bakı diplomatiyası çoxvektorlu, amma balanslı xətti davam etdirir. Əgər Moskva bu balansı anlayarsa, münasibətlər konstruktiv şəkildə inkişaf edə bilər. Lakin tənqidi məqamlar da var. AZAL təyyarəsinə Rusiya tərəfindən üzr istənilməməsi və kompensasiya ödənilməməsi uyğun gəlmir. Bu hadisə iki ölkə arasında etimadın yenidən möhkəmləndirilməsinə zərbə vurdu və Moskva bu addıma görə açıq şəkildə üzr istəməlidir.  Rusiya tərəfi bu kimi hərəkətlərlə öz imicinə zərər vurur və regionda balanslı tərəf kimi görünmək imkanını itirir. Ölkə başçılarının görüşündən sonra münasibətlərdə bir “soyutma dövrünün” arxada qalması mümkündür. Azərbaycan lideri siyasi praqmatizmlə fərqlənir. Bu da dialoqun emosiyadan uzaq, maraq əsaslı olacağına ümid yaradır. Azərbaycan istənilən halda Rusiya ilə əməkdaşlığa açıqdır, amma bu, bərabərhüquqlu münasibətlər çərçivəsində olmalıdır".

Analitikin sözlərinə görə, əvvəlki münasibətlər yəni Rusiyanın dominant, Cənubi Qafqazı isə “tərəfdaş” statusunda göründüyü dövr artıq qayıtmayacaq:

"Cənubi Qafqazda indi Azərbaycan faktoru reallığı müəyyən edir. Rusiya isə bu reallığı qəbul etmək məcburiyyətindədir. Yeni mərhələ qarşılıqlı hörmət və iqtisadi rasionallıq üzərində qurulmalıdır. Əks halda, Moskvanın regionda təcridi daha da dərinləşəcək. Qısası, Putin-Əliyev görüşü münasibətlərin sınaq nöqtəsidir: Rusiya üzr istəməli, dialoqa səmimiyyətlə yanaşmalıdır. Bu dəfə söhbət təkcə diplomatik jestlərdən deyil, geosiyasi reallığın qəbulundan gedir".