Professor: Tarixi mədəni irsimizi qorumalıyıq

Bakı, 7 sentyabr, AZƏRTAC

Müasir dövrdə sivil dövlətlərin mədəni irs üzrə siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri ölkənin milli qürur mənbəyi və maddiləşmiş irsi olan tarixi şəhərlərin öyrənilməsi, təbliği və gələcək nəsillər üçün qorunması təşkil edir. Azərbaycan zəngin tarixi mədəni irsə malik ölkələrdəndir. Tarixi mədəni irs – yenidən yaradılması və istehsalı mümkün olmayan, qorunub gələcək nəsillərə ötürülən, keçmişin maddi obyektləri olub müasir dünyanın mühüm, unikal dəyərlərindəndir. Nadir, təkrarolunmaz tarixi-coğrafi landşafta malik Şuşa şəhəri Azərbaycan mədəniyyətinin mərkəzlərindən biri, xalqımızın tarixi mədəni irsinin və milli kimliyinin qürur mənbəyidir. Bu şəhər milli memarlığımızın, milli musiqimizin, el sənətlərinin, xalqımızın adət-ənənələrinin və yaşayış tərzinin cəmləşdiyi unikal bir məkandır.

Bu barədə AZƏRTAC-a açıqlamasında Bakı Dövlət Universiteti Arxeologiya və etnoqrafiya kafedrasının müdiri professor Tarix Dostiyev söyləyib. O, bildirib ki, Şuşanın tarixi hissəsi 1977-ci ildə Ulu Öndər Heydər Əliyev təşəbbüsü ilə dövlət qoruğu elan edilib. 2026-cı ilin fevralında Daşkənd şəhərində ICESCO-nun İslam Dünyası İrs Komitəsinin 13-cü sessiyasında “Şuşa Şəhər Dövlət Qoruğu”nun ICESCO-nun İrs siyasına daxil edilməsi barədə qərar qəbul edilib. Artıq Şuşa şəhəri təkcə Azərbaycanın deyil, həm də İslam dünyasının mədəni irsi hesab olunur. Tarixi mədəni irsə hörmətlə yanaşmaq hər bir vətəndaşın xalqı və dövləti qarşısında borcudur. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 77-ci maddəsində göstərilir ki, tarixi abidələri qorumaq hər bir vətəndaşın borcudur.

“Şuşaya səfər edən yerli turistlər tərəfindən son günlər qaya daşlarının üzərində müxtəlif adların yazılması narahatlıq doğurmaya bilməz. Şuşanın tarixi-coğrafi landşaftı şəhəri səciyyələndirən mühüm xüsusiyyətlərdən biridir. Şəhərin landşaftına hər hansı bir məsuliyyətsiz müdaxilə onun görünüşünə və abadlığına ziyan gətirir. Ümumiyyətlə, tarixi şəhərlərdə xüsusilə də, qoruq idarə ərazilərində müvafiq icra orqanlarının icazəsi olmadan hər hansı bir “yaradıcı fəaliyyət” arzuolunan deyil. Dünyanın müxtəlif bölgələrində və şəhərlərində qraffiti arzuolunmaz fəaliyyət kimi qiymətləndirilir. Şübhəsiz ki, bu ziyanverici fəaliyyətin daşıyıcıları çox zaman dərk etmədən mədəni irsə, təbii və mədəni landşafta, memarlıq abidələrinin görünüşünə ciddi ziyan vurmuş olurlar. Bununla da digər tərəfdən xalqımızın mədəni irsinə laqeydlik və hörmətsizlik nümayiş etdirirlər. Belə əməllər həm də Şuşanın erməni işğalından azad olunmasında canlarını qurban vermiş şəhidlərimizin ruhuna da hörmətsizlik kimi qəbul oluna bilər”, - deyə alim bildirib.

Professor əlavə edib ki, sivil dünyada insanlar tarixi şəhərlərdə yaşamaqdan bu şəhərləri ziyarət etməkdən qürur hissi keçirir və mədəni irs obyektlərinin qorunmasına öz töhfələrinin verməyə çalışırlar. Qabaqcıl dövlətlərdə mədəni irsin qorunması layihələrinin maliyyələşdirilməsində ictimaiyyətin fəal iştirakı, ianələr toplanması geniş yayılıb. Qrafitti yaradıcılığı ilə məşğul olan şəxslər daha yaxşı olardı ki, tarixi irsin qorunmasında müsbət fəaliyyətləri ilə diqqəti cəlb etsinlər.

Müxbir - Xatirə Cəfərova