Psixoloq: Uşaqların təcavüzdən qorunması üçün valideynlər onlara davranış refleksləri aşılamalıdır

Ağstafa sakini 11 yaşlı Türkiyə vətəndaşına təcavüz edib.

Oxu.Az-ın məlumatına görə, hadisə rayonun Qırılı kəndində baş verib. Kənd sakini, 1988-ci il təvəllüdlü Vüsal Abasov həmin kənddə məskunlaşan 2013-cü il təvəllüdlü N.A.-ya qarşı seksual xarakterli hərəkətlər edib.

Belə ki, Türkiyə vətəndaşı olan N.A.-nın atası Türkiyə vətəndaşı, anası isə Ağstafa rayon sakinidir. 2020-ci ildə N.A.-nın atası vəfat etdiyindən o, anası ilə Azərbaycana köçüb və Ağstafada yaşamağa başlayıb.

2024-cü ildə kənd sakini V.Abasov N.A.-nın anasının işə getdiyini görüb onun yaşadığı evə gedib. V.Abasov 11 yaşlı qızın evdə tək olmasından istifadə edərək ona qarşı zor tətbiq edib. Daha sonra o, azyaşlıya qarşı seksual xarakterli hərəkətlər edib. Azyaşlının qışqıracağını görən V.Abbasov hadisə yerindən qaçıb.

N.A. hadisə barədə anasına məlumat verib. Hüquq-mühafizə orqanlarının keçirdikləri əməliyyat zamanı V.Abasov saxlanılıb.

Faktla bağlı cinayət işi başlanıb və iş məhkəməyə göndərilib.

Məhkəmənin hökmü ilə V.Abasov 15 il azadlıqdan məhrum edilib.

Psixoloq Sevinc Baxışova “Sherg.az”a bildirib ki, valideynlər uşaqlarına kiçik yaşlarından şəxsi sərhədlərini qorumağı öyrətməlidirlər:

“ "Bizim məhlədə hamı bir-birini tanıyır, elə bir hadisə ola bilməz”yəqinki bu ifadeni bir çoxunuz valideyinlərdən eşitmisiniz. Ancaq valideyinlər çox vaxt düşünmürlər ki, uşağınızın oynadıgı yerde yad birinin gəlib onunla danışması heç də çətin bir iş sayılmır. Uşaqların təcavüzdən qorunması üçün valideynlər onlara davranış refleksləri aşılamalıdır. Təəssüflər olsun ki, bir çox valideynlərin bu refleksi uşaqda formalaşdırmaq bacarıqları yoxdur. Ümumiyyətlə təcavüz hallarının çoxu uşağla cinsi əlaqəyə girmək, hansısa erotik hərəkətlər etmə və s. kimi hallarla özünü göstərir. Bu uşağı aldatmaqla, pul, hədiyyə təklif etməklə əldə edilir. Ümumiyyətlə təcavüz uşaqda ciddi psixoloji travmaya, sonradan əhval-ruhiyyə pozuntularına və cəmiyyətə qarşı olan düşüncələrində neqativ halların yaranmasına gətirib çıxarır. Cinsi təcavüz edən şəxs isə çox güman ki, uşaqlıq yaş dövründə özü bu hallarla qarşılaşıb və ya ruhi problemi olan biridir”.

Ekspertin sözlərinə görə uşaq zorakılığına qarşı mübarizə cəmiyyətin hər bir fərdi tərəfindən aparılmalıdır: 

“Zorakılığa məruz qalan şəxslərə psixolojı dəstək mütləq olmalıdır. Qız və oğul ovladlarınıza 2 yaşından etibarən nəyi etmək olub-olmayacağı aşılanmalıdır. Bununla yanaşı ailədə qız və oğlan övladlarınıza münasibət eyni olmalıdır. Şiddət vasitəsilə ailədə dominantlıgi olan, ailəsini qorxu, təzyiq altında idarə edən ataların ailələrində əlbəttə ki, qadın cinsinə hörmət anlayışı formalaşmayacaq. Qadına yalnız və yalnız tələbatlari qarşılayan şəxs kimi baxilmamalidir. Qadına belə münasibət, zorakılıq, şiddət ona qarşı formalaşan yanlış fikir və düşüncələrin nəticəsidir. Hər bir valideyn övladının həyatında baş verən pis və yaxşı hadisələrdən asılı olmayaraq daim onu sevdiyini, ona dayaq, arxa olduğunu hiss etdirməlidir. Bir çox qadınlarımız ailədə, cəmiyyətdə onlara qarşı olan yanlış fikirlərdən əziyyət çəkməkdədirlər. Bəzən təcavüzə ugrayan qorxu hissini yaşadığına və ailəsindən gələ biləcək yanlış reaksiyaya görə yaşamış olduğu zorakılığı gizlədir. Digər tərəfdən valideynlər bilməlidir ki, bu problem öhdəsindən təkbaşına yox ,əksinə psixoloqun dəstəyi və kompleks terapiya metodu sayəsində korreksiya etmək mümükündür. Bu səbəbdəndir ki, valideynlərin etdikləri yanlışlardan biri də, bu mövzunu bəzən ört-basdır etmələri, qohumların, başqa adamların bilməsindən qorxmaları və “özüm həll edə bilərəm” fikri ilə psixoloqa müraciət etməməlidir. Ancaq, qeyd etmək lazımdır ki, bu doğru çıxış yolu deyil. Valideyn uşağa güvən duyğusu aşılamalı və yalnız olmadığını hiss etdirməlidir. Bildirdiyimiz kimi, uşaqların danışmamasının səbəbi bir çox hallarda zorakılıq edən şəxsin onu qorxutması və təhdid etməsi olur. Yəni bununla bir çox hallarda uşaqlara, həmçinin yetkin insanlara da nəinki fiziki, həm də ağır dərəcədə psixoloji zərər yetirirlər”.