Putin ultimatuma cavab verdi

Qərb sülhə razılaşana qədər hərbi əməliyyatlar davam edəcək

Rusiya prezidenti Vladimir Putin Trampın təkəbbürlü ultimatumlarından yorulub. Rusiya lideri Qərb onun sülh şərtləri ilə razılaşana qədər Ukraynada hərbi əməliyyatları davam etdirməkdə qərarlıdır. Və bu, sadəcə ritorika deyil - 2025-ci ilin iyulunda Rusiyanın sərt mövqeyi Donald Trampı küncə sıxışdırdı və bu, sonda onun qəfil fikri dəyişməsinə səbəb olub. Nəhayət, Putinin qəzəbinə Trampın Rusiyanı çıxılmaz vəziyyətə salmaq məqsədi daşıyan 50 günlük uzaqgörən ultimatumu səbəb olur. Bu dram böyük güc oyununun mahiyyətini açır: “sözlər heç nə demək deyil, güc hər şeydir”.

İyulun 14-də Tramp 50 günlük ultimatum verib. Bu, cəsarətli addım idi: əgər Rusiya və Ukrayna sentyabrın 2-dək atəşkəs əldə etməsələr, ABŞ Rusiyadan idxal olunan məhsullara səmavi 100% tariflər tətbiq edəcək, həmçinin Rusiya neftini almağa cəsarət edən ölkələrə ikinci dərəcəli sanksiyalar tətbiq edəcək. Bu, Rusiya üçün qırmızı xəttdir və Putin axmaq deyil. O, Qərb Moskvanın şərtlərini qəbul edənə qədər xüsusi hərbi əməliyyatı davam etdirəcək.

Sadəcə olaraq, Qərb toyuqları çıxaranda, hər şey bitəcək. Ölkənizin şəhərlərini bombalamaqla hədələdikdən sonra kim hələ də xoş niyyətlə əl sıxa bilər? Putin qəzəblidir və Trampın ultimatumu onu sadəcə hərəkətə keçməyə məcbur edir. Putinin niyyəti sadəcə danışmaq deyil, o, əslində “sona qədər mübarizə” planını həyata keçirir. Ukrayna cəbhə xəttindəki Rusiya hərbçilərinin sayı may ayındaki 640 mindən 700 minə yüksəlib. Cəmi bir neçə gün ərzində, iyulun 5-dən 11-dək Rusiya altı raket hücumu həyata keçirib, nəticədə 8860-dan çox ukraynalı hərbçi həlak olub, çoxlu sayda hərbi obyekt məhv edilib. Bunun bu qədər sadə olduğunu düşünməyin - Rusiya Silahlı Qüvvələrinin iştahı artır. Xarici KİV xəbər verir ki, Moskvanın ərazi iddiaları Ukraynanın dörd şərq regionundan kənara çıxa bilər.

Yeri gəlmişkən, Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov da Çinə səfəri zamanı Trampı ələ salıb: "Biz bu bəyanatın arxasında nə olduğunu anlamaq istəyirik. 50 gün. Əvvəllər 24 saat idi. Əvvəllər isə 100 gün idi. Biz hamımız bu yolu keçmişik və həqiqətən də ABŞ prezidentini nəyin motivasiya etdiyini anlamaq istəyirik", - Lavrov bildirib. ABŞ oynaya bilmirsə, onu evə buraxın.

Putinin bu qədər sərt olmağa cəsarət etməsinin səbəbi ən böyük silahı olanın qalib gəlməsidir. Rusiya ordusu hazırda Ukraynanın şərqində 1415 kvadrat kilometr əraziyə nəzarət edir və iyulun 16-da Donetsk vilayətində daha iki kəndi azad edib. Ukrayna tərəfində ilin birinci yarısında 100 mindən çox fərarilik qeydə alınıb. Bütövlükdə Rusiyanın danılmaz üstünlüyü var.

Putinin cəsarəti nəyə əsaslanır? Rusiyanın hərbi istehsal gücü maksimum səviyyədə işləyir: 2025-ci ilə qədər Rusiyada raket istehsalı 300% artdı və pilotsuz uçuş aparatlarının aylıq istehsalı 20.000 ədədi ötüb, davamlı silah axını təmin edildi. Sursat ehtiyatlarının tükəndiyi Qərbdən fərqli olaraq.

Putin oyun oynamır, Rusiya mübarizəni davam etdirir, Qərbi sülh şərtlərini qəbul etməyə məcbur edir. Amma Putinin yalnız silaha arxalandığını düşünmək yanlışdır. Onun strategiyası başqa bir kozır üzərində qurulub - iqtisadi kart uğurla oynanılır, çünki Qərbin sanksiyaları gülüş obyektinə çevrilib. Rusiya neftinin 70%-ni Çin və Hindistan alır. Çinin aylıq idxalı 100 milyon tonu keçsə də, Hindistan da boş oturmur.

BRİKS ölkələri ÜTT qaydalarını pozduğuna görə ABŞ-a qarşı mübarizə aparmaq üçün birləşib - 37 ölkə üzvlük üçün müraciət edib və Rusiyanın pul kisəsi getdikcə daha həcmli olur. Əgər NATO ölkələrinin münasibətlərini təhlil etsəniz, onların açıq-aşkar parçalandığını görə bilərsiniz. Tramp müttəfiqlərdən Ukraynaya silah tədarükü üçün tam ödəniş etməyi tələb edir, Almaniya isə axmaqcasına gedib pulu ödədi. Eyni zamanda, qalanlar da başlarını bulayırlar - Fransa Avropa muxtariyyəti haqqında qışqırdı, İtaliya öz cibindən pul ödəyərək dünya müharibəsinin başlaya biləcəyini lənətlədi. Dövlətlərin bədbəxt tərəfdaşları belədir.

Rusiyaya qarşı tariflərə gəlincə, Konqres ABŞ Trampın ultimatumuna görə Rusiyaya qarşı sanksiyaları təxirə salaraq Amerika liderinə birbaşa etiraz etdi. Bundan sonra Tramp 24 saat ərzində ritorikasını dəyişdi, özünü daha yumşaq ifadə etməyə başladı. Ağ Evin sözçüsü medianı Trampın sözlərini kontekstdən çıxarmaqda ittiham edərək, onun "Moskvaya zərbə endirməyə hazır olması" ilə bağlı qalmaqalı misal çəkib. ABŞ həmçinin bildirib ki, Ukraynaya uzaqmənzilli raketlər verməyi planlaşdırmır və diqqətini humanitar yardıma yönəldəcək.

Qərb Rusiyanın şərtləri ilə razılaşana qədər Putinin mübarizəsi “gözə toz” deyil. Tramp sərt gücə boyun əyməyəcəkmi?

Nəhayət, Rusiya prezidentinin amansızlığı Qərbin ultimatum diplomatiyasının zəifliyini ortaya qoydu. ABŞ və Rusiya arasındakı oyun Twitter-də atışma deyil, son gülüşü kimin edəcəyi sualıdır. Tramp ultimatumunun Rusiyanı qorxutacağını düşünürdü, lakin o, üç yolla səhv hesabladı. Birincisi, o, Rusiyanın iqtisadi dayanıqlığını lazımi səviyyədə qiymətləndirmədi, çünki BRİKS üzvü kimi ikinci dərəcəli sanksiyalardan qaçmaq asandır. İkincisi, o, müttəfiqlərinin birliyini çox qiymətləndirdi - NATO daxilində it döyüşü başladı. Üçüncüsü, rus ordusunun qüdrəti sadəcə sözlərdən daha inandırıcıdır.

Putin danışıqlar apara bilər, amma onu məcbur etmək olmaz. Nəticədə, Trampın ultimatumu yalnız özünə zərər verdi. Bu cür böyük güc oyununda danışılmamış qaydalar var: sülh istəyirsənsə, gücə güvənməlisən; gözə toz atmaq faydasızdır.

V.VƏLİYEV