Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Qadınlar niyə kişilərdən daha uzun yaşayır? SƏBƏB TAPILDI

Qadınlar niyə kişilərdən daha uzun yaşayır? SƏBƏB TAPILDI

Cebheinfo portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Dünyada qadınlar orta hesabla kişilərdən daha uzun yaşayırlar.

Bu təəccüblü fakt faktiki olaraq hər bir ölkədə və tarixi dövrdə müşahidə olunur. Baxmayaraq ki, bəzi ölkələrdə tibbi nailiyyətlər və yaxşılaşdırılmış yaşayış şəraiti sayəsində gender fərqi azalıb, yeni bir araşdırma bu fərqin niyə aradan qalxma ehtimalının az olduğunu izah edir. Bildirilir ki, səbəblər təkamüldən qaynaqlanır və bir çox heyvanlarda aydın görünür.

Leypsiqdəki Maks Plank Antropologiya İnstitutunun rəhbərlik etdiyi beynəlxalq alimlər qrupu məməlilərdə və quşlarda cinslər arasındakı ömür fərqlərinin ən əhatəli təhlilini aparıb.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri “Science Advances” jurnalında dərc olunub.

Alimlərin tapıntıları kişi və qadınların niyə fərqli yaşlandığının sirri ilə bağlı yeni fikirlər təqdim edir. Əsas amillərdən biri xromosomlardır. Məməlilərdə qadınlarda iki X xromosomu var, kişilərdə isə bir X və bir Y (heteroqametik cins deməkdir). Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, iki X xromosomuna sahib olmaq qadınları zərərli mutasiyalardan qoruya bilər və təkamül baxımından üstünlük təşkil edir. Quşlarda sistem tərsinədir: dişilər dinamikanı dəyişən heteroqametik cinsdir.

Dünya üzrə zooparklarda yaşayan 1176 quş və məməli növünün təhlili nəticəsində məlum olub ki, əksər məməlilərdə (72%) dişilər orta hesabla 12% daha uzun yaşayır. Əksər quş növlərində (68%) erkəklər daha uzun yaşayır, orta hesabla 5%. Ancaq istisnalar var idi: bəzi yırtıcı quşlarda dişilər daha böyük idi və erkəklərdən daha uzun yaşayırdı.

Genetika ilə yanaşı, cinsi seçim və valideyn qayğısının təsiri də vacibdir. Kişilər tez-tez çoxalma şanslarını artıran, lakin ömrünü azalda bilən təəccüblü xüsusiyyətlər - sulu tüklər, silahlar və daha çox bədən kütləsi inkişaf etdirirlər. Monoqamiyanın üstünlük təşkil etdiyi quşlarda rəqabət azalır və erkəklər çox vaxt daha uzun yaşayırlar.

Valideyn qayğısı da vacibdir: bir cinsin daha çox tərbiyə ilə məşğul olduğu növlərdə o, çox vaxt daha uzun yaşayır. Məməlilərdə bu, tez-tez dişidir, bu da onlara üstünlük verə bilər.

Alimlər xarici risklərin (yırtıcılar, xəstəlik, iqlim) çox azaldığı zooparklarda heyvanları da tədqiq ediblər. Məlum olub ki, tibb sahəsindəki irəliləyişlər insan cəmiyyətlərində gender uçurumunu daraldır, lakin aradan qaldırmır. Yəni fərq qalmaqdadır.

Nəhayət, tədqiqatçılar belə qənaətə gəliblər ki, cinsi fərqlərin dərin təkamül kökləri var. Brada ətraf mühitlə yanaşı, irsiyyət, reproduktiv strategiyalar və orqanizmlərin bioloji təşkili də mühüm rol oynayır.

Xəzər

“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:210
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 05 Oktyabr 2025 14:00 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see266

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see261

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see244

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see237

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see235

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see220

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see218

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see212

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see211

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see211

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see209

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see206

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see205

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see204

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see203

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see176

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see174

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri