Icma.az
close
up
RU
Menu

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Qadınlar niyə kişilərdən daha uzun yaşayır? SƏBƏB TAPILDI

Qadınlar niyə kişilərdən daha uzun yaşayır? SƏBƏB TAPILDI

Cebheinfo portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Dünyada qadınlar orta hesabla kişilərdən daha uzun yaşayırlar.

Bu təəccüblü fakt faktiki olaraq hər bir ölkədə və tarixi dövrdə müşahidə olunur. Baxmayaraq ki, bəzi ölkələrdə tibbi nailiyyətlər və yaxşılaşdırılmış yaşayış şəraiti sayəsində gender fərqi azalıb, yeni bir araşdırma bu fərqin niyə aradan qalxma ehtimalının az olduğunu izah edir. Bildirilir ki, səbəblər təkamüldən qaynaqlanır və bir çox heyvanlarda aydın görünür.

Leypsiqdəki Maks Plank Antropologiya İnstitutunun rəhbərlik etdiyi beynəlxalq alimlər qrupu məməlilərdə və quşlarda cinslər arasındakı ömür fərqlərinin ən əhatəli təhlilini aparıb.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri “Science Advances” jurnalında dərc olunub.

Alimlərin tapıntıları kişi və qadınların niyə fərqli yaşlandığının sirri ilə bağlı yeni fikirlər təqdim edir. Əsas amillərdən biri xromosomlardır. Məməlilərdə qadınlarda iki X xromosomu var, kişilərdə isə bir X və bir Y (heteroqametik cins deməkdir). Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, iki X xromosomuna sahib olmaq qadınları zərərli mutasiyalardan qoruya bilər və təkamül baxımından üstünlük təşkil edir. Quşlarda sistem tərsinədir: dişilər dinamikanı dəyişən heteroqametik cinsdir.

Dünya üzrə zooparklarda yaşayan 1176 quş və məməli növünün təhlili nəticəsində məlum olub ki, əksər məməlilərdə (72%) dişilər orta hesabla 12% daha uzun yaşayır. Əksər quş növlərində (68%) erkəklər daha uzun yaşayır, orta hesabla 5%. Ancaq istisnalar var idi: bəzi yırtıcı quşlarda dişilər daha böyük idi və erkəklərdən daha uzun yaşayırdı.

Genetika ilə yanaşı, cinsi seçim və valideyn qayğısının təsiri də vacibdir. Kişilər tez-tez çoxalma şanslarını artıran, lakin ömrünü azalda bilən təəccüblü xüsusiyyətlər - sulu tüklər, silahlar və daha çox bədən kütləsi inkişaf etdirirlər. Monoqamiyanın üstünlük təşkil etdiyi quşlarda rəqabət azalır və erkəklər çox vaxt daha uzun yaşayırlar.

Valideyn qayğısı da vacibdir: bir cinsin daha çox tərbiyə ilə məşğul olduğu növlərdə o, çox vaxt daha uzun yaşayır. Məməlilərdə bu, tez-tez dişidir, bu da onlara üstünlük verə bilər.

Alimlər xarici risklərin (yırtıcılar, xəstəlik, iqlim) çox azaldığı zooparklarda heyvanları da tədqiq ediblər. Məlum olub ki, tibb sahəsindəki irəliləyişlər insan cəmiyyətlərində gender uçurumunu daraldır, lakin aradan qaldırmır. Yəni fərq qalmaqdadır.

Nəhayət, tədqiqatçılar belə qənaətə gəliblər ki, cinsi fərqlərin dərin təkamül kökləri var. Brada ətraf mühitlə yanaşı, irsiyyət, reproduktiv strategiyalar və orqanizmlərin bioloji təşkili də mühüm rol oynayır.

Xəzər

“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:203
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 05 Oktyabr 2025 14:00 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see284

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see280

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see277

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see270

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see260

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see256

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see236

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see227

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see224

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see219

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see213

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see212

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see209

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see209

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see207

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see204

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see197

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see194

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see183

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri