Icma.az
close
up
RU
Qadınlar niyə kişilərdən daha uzun yaşayır? SƏBƏB TAPILDI

Qadınlar niyə kişilərdən daha uzun yaşayır? SƏBƏB TAPILDI

Cebheinfo portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Dünyada qadınlar orta hesabla kişilərdən daha uzun yaşayırlar.

Bu təəccüblü fakt faktiki olaraq hər bir ölkədə və tarixi dövrdə müşahidə olunur. Baxmayaraq ki, bəzi ölkələrdə tibbi nailiyyətlər və yaxşılaşdırılmış yaşayış şəraiti sayəsində gender fərqi azalıb, yeni bir araşdırma bu fərqin niyə aradan qalxma ehtimalının az olduğunu izah edir. Bildirilir ki, səbəblər təkamüldən qaynaqlanır və bir çox heyvanlarda aydın görünür.

Leypsiqdəki Maks Plank Antropologiya İnstitutunun rəhbərlik etdiyi beynəlxalq alimlər qrupu məməlilərdə və quşlarda cinslər arasındakı ömür fərqlərinin ən əhatəli təhlilini aparıb.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri “Science Advances” jurnalında dərc olunub.

Alimlərin tapıntıları kişi və qadınların niyə fərqli yaşlandığının sirri ilə bağlı yeni fikirlər təqdim edir. Əsas amillərdən biri xromosomlardır. Məməlilərdə qadınlarda iki X xromosomu var, kişilərdə isə bir X və bir Y (heteroqametik cins deməkdir). Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, iki X xromosomuna sahib olmaq qadınları zərərli mutasiyalardan qoruya bilər və təkamül baxımından üstünlük təşkil edir. Quşlarda sistem tərsinədir: dişilər dinamikanı dəyişən heteroqametik cinsdir.

Dünya üzrə zooparklarda yaşayan 1176 quş və məməli növünün təhlili nəticəsində məlum olub ki, əksər məməlilərdə (72%) dişilər orta hesabla 12% daha uzun yaşayır. Əksər quş növlərində (68%) erkəklər daha uzun yaşayır, orta hesabla 5%. Ancaq istisnalar var idi: bəzi yırtıcı quşlarda dişilər daha böyük idi və erkəklərdən daha uzun yaşayırdı.

Genetika ilə yanaşı, cinsi seçim və valideyn qayğısının təsiri də vacibdir. Kişilər tez-tez çoxalma şanslarını artıran, lakin ömrünü azalda bilən təəccüblü xüsusiyyətlər - sulu tüklər, silahlar və daha çox bədən kütləsi inkişaf etdirirlər. Monoqamiyanın üstünlük təşkil etdiyi quşlarda rəqabət azalır və erkəklər çox vaxt daha uzun yaşayırlar.

Valideyn qayğısı da vacibdir: bir cinsin daha çox tərbiyə ilə məşğul olduğu növlərdə o, çox vaxt daha uzun yaşayır. Məməlilərdə bu, tez-tez dişidir, bu da onlara üstünlük verə bilər.

Alimlər xarici risklərin (yırtıcılar, xəstəlik, iqlim) çox azaldığı zooparklarda heyvanları da tədqiq ediblər. Məlum olub ki, tibb sahəsindəki irəliləyişlər insan cəmiyyətlərində gender uçurumunu daraldır, lakin aradan qaldırmır. Yəni fərq qalmaqdadır.

Nəhayət, tədqiqatçılar belə qənaətə gəliblər ki, cinsi fərqlərin dərin təkamül kökləri var. Brada ətraf mühitlə yanaşı, irsiyyət, reproduktiv strategiyalar və orqanizmlərin bioloji təşkili də mühüm rol oynayır.

Xəzər

“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:217
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 05 Oktyabr 2025 14:00 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see443

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see335

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see314

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see307

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see291

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see291

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see281

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see262

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see246

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see241

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see223

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see222

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see213

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see212

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see209

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see200

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see198

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see194

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see194

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri