Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Qadınlar kişilərdən niyə daha uzun yaşayır? ALİMLƏR AÇIQLADI

Qadınlar kişilərdən niyə daha uzun yaşayır? ALİMLƏR AÇIQLADI

Medicina saytına istinadən Icma.az xəbər verir.


Cinslər arasında ömür uzunluğundakı fərq təxminən 10 ildir (qadınlar üçün 78 il, kişilər üçün 68 il). Bu fərq tarixən həmişə mövcud olub.

Bu qanunauyğunluq gəlir səviyyəsindən, yaşayış yerindən və digər amillərdən asılı deyil. Bu, təkcə insanlarda deyil, həm də heyvanlarda müşahidə olunur - dişilər kişilərdən daha uzun yaşayırlar.

Medicina.az xəbər verir ki, nevroloq dr. Dena Dubai bunun elmi –tibbi tərəflərini izah edib:

"Aclıq və ya epidemiya dövründə belə ömür uzunluğunda bir fərq görürük. Bu, universal bir qanunauyğunluqdur".

Qadınlar üçün daha uzun ömür həmişə daha yaxşı həyat yaşaması demək deyil.

"Qadınların orta hesabla kişilərə nisbətən daha aşağı sağlam ömür müddəti (ciddi xəstəlik olmadan ümumi ömür illərinin sayı) var. Yaşlılıq dövründə qadınlar ümumiyyətlə fiziki cəhətdən daha həssas olur və kişilərə nisbətən xroniki xəstəliklərə daha çox tutulurlar. Menopozdan sonra qadınlarda ürək-damar xəstəlikləri və Alzheimer xəstəliyinə tutulma riski daha yüksəkdir".

Qadınların daha uzun ömür müddətinə təsir edə biləcək amillər bunlardır.

1. Genetika

Qadının XX xromosom komplementi ömrə təsir edir, baxmayaraq ki, dəqiq mexanizm hələ də məlum deyil. Məsələn, 2018-ci ildə aparılan bir araşdırmada Dena Dubal və həmkarları fərqli xromosom komplementləri olan genetik modifikasiya olunmuş siçanlar üzərində təcrübələr aparıblar. Onlar müxtəlif genetik modifikasiyalardan asılı olmayaraq, XX xromosom komplementləri olan siçanlar daha uzun yaşadıqlarını aşkar ediblər.

Epigenetika - həyat tərzinin və ətraf mühitin (məsələn, iqlim və ya xroniki stress) müəyyən genlərin fəaliyyətinə təsiri də rol oynaya bilər.


2. Hormonlar

Məlumatlar göstərir ki, ən azı menopozdan əvvəl qadınların immun sistemləri kişilərə nisbətən daha yaxşı işləyir və təhlükələrlə mübarizədə daha təsirli olur. Kişilərin immun sistemləri infeksiyalarla mübarizədə daha az təsirlidir ki, bu da onların orta ömrünü azaldır.

Kişi cinsi hormonu testosteron antikor istehsalını da daxil olmaqla immun sistemini qismən basqılaya bilər. Digər tərəfdən, qadın cinsi hormonu estrogen bu prosesi gücləndirir.

Estrogen həmçinin antioksidant xüsusiyyətlərə malikdir və bədənin hüceyrələrini zədələnmədən qoruyur.

"Təkamül baxımından, biz kompromislər görürük - kişi bədəni daha çox nəsil yetişdirmək üçün hazırlanıb. Qadınlar üçün uşaqlarına tam qulluq edə bilmələri üçün daha uzun müddət sağlam qalmaq daha vacibdir.

2017-ci ildə aparılan bir araşdırma, menopozun daha gec (50 yaşdan sonra) başlayan qadınların, orta hesabla, bu prosesə daha tez başlayanlara nisbətən uzun yaşadıqlarını müəyyən etdi. Menopoz zamanı qadınlarda estrogen səviyyəsi aşağı düşür və immun sistemi zəifləyir.


3. Həyat tərzi və davranış

Cinslər arasında davranış fərqləri də əhəmiyyətli rol oynayır. Qadınlar, orta hesabla, kişilərə nisbətən daha az siqaret çəkir və daha az spirtli içki qəbul edirlər. Siqaret çəkmək və spirtli içki istehlakı kişi ölümünün artmasına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir.

Qadınlar da daha ehtiyatlıdırlar və sağlamlıqlarına daha yaxşı qulluq edirlər. Bundan əlavə, qadınlar, orta hesabla, daha ünsiyyətcildir və məlumdur ki, sosial qarşılıqlı əlaqənin olmaması və tənhalıq hissləri zehni və hətta fiziki sağlamlığa çox mənfi təsir göstərə bilər.

Nəhayət, qadınlar narkotik dozasının həddindən artıq qəbulundan daha az ölür və daha az intihar edirlər.

4. Xarici amillər

Kişilərin zorakılıqla ölmə ehtimalı qadınlara nisbətən daha yüksəkdir - məsələn, döyüşdə və ya cinayətdə.

COVID-19 pandemiyası zamanı kişilər də qadınlara nisbətən daha çox ölürdülər. Səbəblərdən biri artıq qeyd olunan zəif immun sistemidir. Tədqiqatların göstərdiyi kimi, digər səbəb kişilərin infeksiya riskinin daha yüksək olduğu vəziyyətlərdə olma ehtimalının daha yüksək olmasıdır - onlar müəyyən fəaliyyət növləri ilə (məsələn, ünsiyyət) məşğul olmağa daha çox meylli idilər.


Aygün Musayeva


Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:195
embedMənbə:https://www.medicina.az
archiveBu xəbər 02 Aprel 2026 17:23 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see447

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see318

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see310

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see295

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see294

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see286

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see265

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see249

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see245

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see225

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see224

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see215

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see214

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see211

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see202

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see200

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see197

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see196

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see188

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see182
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri