Qədim şəhərin sirli divarları: Narınqalaya səyahət

Şəmkir, 14 may, AZƏRTAC

AZƏRTAC-ın “Mən turist olsaydım” rubrikası: Narınqala.

Şəmkir həm yerli, həm də xarici turistlərin, xüsusilə də qədim sivilizasiyaların izinə düşənlərin ən sevimli məkanlarından biridir. Rayonun çoxəsrlik tarixini bu günümüzə daşıyan Qədim Şəmkir şəhər yeri isə ziyarətçiləri sanki zaman maşınına mindirərək əsrlər əvvələ aparır. Buraya qədəm qoyan hər kəs qədim divarların pıçıltısını eşidir, keçmişlə üz-üzə dayanaraq tarixin dərin qatlarını kəşf edir.

Şəmkirçayın sol sahilində, ətraf ərazilərdən 8,5 metr hündürlükdə yerləşən Narınqala qədim Şəmkirin strateji ərazisi, şəhərin ən mühüm inzibati və müdafiə mərkəzi olub. Təxminən 1 hektarlıq ərazini əhatə edən bu möhtəşəm istehkamın qalın divarları, bürcləri və möhkəm müdafiə sistemi qədim şəhərin gücünü və əzəmətini bu gün də qoruyub saxlayır. Divarların bəzi hissələrində hündürlüyün 7,5 metrə çatması, qalınlığın isə 4 metrə yaxın olması bu qalaya daha da möhtəşəm görünüş verir.

Narınqalanın ərazisində aparılan arxeoloji qazıntılar burada vaxtilə qaynayan həyatın izlərini üzə çıxarıb. IX-X əsrlərə aid monumental tikililər, sütunlu həyətlər, çoxsaylı otaqlar, təndirxanalar və məişət sahələri qədim şəhər həyatının necə zəngin olduğunu göstərir. 2000 kvadratmetr sahəni əhatə edən bu kompleks sanki Orta əsrlər dövrünün canlı bir şəhər maketini xatırladır. Burada gəzərkən insan özünü yüz illər əvvələ qayıtmış kimi hiss edir.

Qalanın şimal-qərb sektorunda iki paralel küçə boyunca yerləşən tikililər, əczaxana qalıqları, hərbçi otaqları və zindan izləri isə bu ərazinin yalnız müdafiə qalası deyil, həm də mühüm inzibati və ictimai mərkəz olduğunu sübut edir. Burada aşkar edilən təndirxanalar, ocaqlar, mətbəx qalıqları qədim şəhər sakinlərinin gündəlik həyatından xəbər verir.

Narınqalanın ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri isə qədim mühəndis qurğularıdır. Qala divarları arasında yaradılmış dar dəhliz, su drenaj sistemi və Səlcuq dövrünə aid ovdan tipli hidrotikinti bu şəhərin inkişaf etmiş infrastrukturundan xəbər verir. Pilləkənli su qurğuları, havalandırma sistemi və su təchizatı ilə bağlı mühəndis həlləri qədim Şəmkirin dövrünün qabaqcıl şəhərlərindən biri olduğunu göstərir.

Qazıntılar zamanı aşkar edilən saxsı qablar, məişət əşyaları, sikkələr və tikili qalıqları isə bu ərazinin vaxtilə mühüm ticarət və mədəniyyət mərkəzi olduğunu təsdiqləyir. Bu gün həmin ərazi tarixsevərlərin, fotoqrafların və səyahət həvəskarlarının ən çox maraq göstərdiyi yerlərdən birinə çevrilib.

Müxbir - Rəşad Türkoğlu