Qələbə Günü və Putin yol ayrıcında

Putinin "uğurlarını" nümayiş etdirmək üçün payızadək vaxtı var

2007-ci ildən bəri ilk dəfə olaraq Moskvada 9 May paradı hərbi texnika olmadan keçiriləcək. Paradın digər aspektlərinin də əhəmiyyətli dərəcədə azaldılması ehtimalı var. Bu, cəbhədəki inkişaflar da daxil olmaqla, son dərəcə vacib bir məqamdır.

Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi, Böyük Vətən müharibəsindən daha uzun sürsə də, Rusiya vətəndaşları üçün hələ də əsasən arxa planda qalmışdı. Onlar bunu 2025-ci ilə qədər xüsusilə hiss etmirdilər. Hətta 2025-ci ildə və 2026-cı ilin əvvəllərində belə əsas məsələ maliyyə idi (kreditlər üzrə faiz dərəcələri, istehlak bazarlarının kiçilməsi). "Pul müqabilində kirayə haqqı" nəzərə alınmaqla itkilər məsələsi o qədər də aktual deyildi - "orta rus" üçün mərhum "getdi", vəssalam. Dəfn ödənişləri vaxtında ödənilirdi və bu da ailələri daha yüksək gəlir səviyyəsinə qaldırırdı. Çoxları üçün bu, uzun sürmədi, amma yenə də davam edirdi.

Trampın Rusiyayönlü fəallığından və "Moskva ilə münasibətləri inkişaf etdirmək" motivasiyasından istifadə edərək tez bir nəticə əldə etmək cəhdləri indiyə qədər nəticəsiz qalıb. Əgər müharibə "Amerika yolu" ilə başa çatmasa, növbəti çərçivə təkcə ABŞ tərəfindən deyil, həm də Avropa İttifaqı və Çin tərəfindən yaradılacaq. Bu çərçivənin Rusiya üçün tamamilə məqbul olacağına zəmanət verilmir, lakin Çinin iştirakı razılaşmanı məcbur edəcək.

Körfəz müharibəsi Kremlə əlavə üç-dörd ay vaxt verdi - Tramp və Si Cinpin arasında ilk görüş planlaşdırıldığı kimi 1-4 apreldə deyil, may ayının ortalarında keçiriləcək. Üstəlik, bu gün onlar üçün qlobal gündəmdəki əsas məsələ İrandır. Lakin payızın sonuna qədər, Si Cinpinin ABŞ-a səfəri zamanı Rusiya-Ukrayna müharibəsinə son qoymaq üçün bir vizyon ortaya çıxa bilər. Yəni Putinin "uğurlarını" nümayiş etdirmək üçün məsələn, noyabr ayına qədər vaxtı var.

Lakin cəbhədə onun üçün hər şey yaxşı deyil. Rusiya Silahlı Qüvvələri irəliləyir, amma çox yavaş. Bunu müharibədə dönüş nöqtəsi, böyük uğur adlandırmaq olmaz. Cəbhədəki insanların sayını artırmaqdan başqa dəyişikliyə necə nail olmaq barədə heç bir təsəvvür yoxdur. Lakin hərbi xidmətə qəbul azalıb. Səfərbərliyə ehtiyac var.

20 sentyabr 2026-cı ildə tək səsvermə günündə Dövlət Dumasına və "Çeçenistan Respublikasının rəhbəri" də daxil olmaqla 10 federal subyekt rəhbərinin (indilik olaraq may və iyun aylarında daha çox istefa gözləyirəm, bu da sayın 14-15-ə çatacağını göstərir) seçkiləri keçiriləcək. Həmçinin Moskva, Tümen, Nijni Novqorod, Novqorod və Sverdlovsk vilayətləri, eləcə də Sankt-Peterburq da daxil olmaqla 39 federal subyektdə qanunvericilik məclislərinə (parlamentlərə) seçkilər keçiriləcək. Bir sözlə, bu, son 10 ildə ən böyük seçki kampaniyası olacaq.

Seçki vəziyyəti onsuz da Rusiya vətəndaşlarının 2022-ci ildən bəri ilk dəfə kütləvi müharibə ilə qarşılaşması ilə mürəkkəbləşib. Birincisi, dronlar artıq çox uzağa uçur. Bu, görünür, nəzərə çarpır və dəhşətlidir.

Belqorod "yerli problem" kimi təsvir edilə bilsə də və bir bölgəyə "ümummilli yardım" hekayəsi yayıla bilsə də, Ukraynanın uğurlu tətillərinin coğrafi genişlənməsi artıq gizlədilə bilməz. Ust-Luqanı Leninqrad vilayətinin sakinləri, Yekaterinburq və Ural isə yerli sakinlər üçün şokdur. Tuapse sadəcə bir liman və neft emalı zavodundan daha çox şeydir.

Bunun üzərinə gündəlik problemlər də var (və mənim fikrimcə, Bonya hadisəsi "xalqın səsinin" təzahürü deyil, yazda "xəstəxananın temperaturunu ölçmək" cəhdi idi ki, yayda tədbirlər görülsün)... Və bütün bunlar seçkilər üçün problemli bir fon yaradır. Cəbhə xəttində uğur qazanmamaq vəziyyəti daha da ağırlaşdıracaq.

Gəlin səfərbərlik məsələsinə qayıdaq. Bu, "əsas seçki ili" olduğundan, onu yayda keçirmək risklidir. Payızda keçirmək isə mənasız ola bilər. Axı əsas geosiyasi mərkəzlərin nəzərində müharibənin dondurulmasının yeni konturları artıq formalaşmağa başlaya bilər. Cəbhədə effekt əldə etmək üçün sadəcə vaxt olmayacaq.

Və burada əsas məqama gəlirik. Putin üçün vəziyyətdən tez çıxmamaq hakimiyyət sistemi və şəxsən özü üçün problem yaratmaq deməkdir. Bu mərhələdə kritik deyil, amma olduqca ağrılıdır. Axı bir tərəfdən narazılar — "müharibəni görməzdən gələnlər" olacaq, digər tərəfdən isə Putinin ümid bəslədiyi, lakin heç vaxt tam nəzarəti altına almadığı sağçı imperialistlər olacaq.

Problemin həlli köhnə zarafatla ola bilər: əgər problemi həll edə bilmirsinizsə, ona rəhbərlik edin. Rusiyanın vəziyyətində bu, qorxu üzərində oynamaq və Rusiya-Ukrayna müharibəsini təbliğat klişesi kimi yenidən təsvir etməkdir – yəni "xalq müharibəsi" adlandırmaq. Bir az daha qorxu yaratmaq, mediada təbliğatı gücləndirmək və "qələbə naminə qurban verməyə" və "xalqın qurbanlarını verməyə" hazır olduğunu nümayiş etdirmək. Burada səfərbərlik əksinə, hökumətə xal qazandıran bir amilə çevrilə bilər: qorxarsaq, tez bir zamanda sona çatmaq üçün populyar olmayan tədbirlərə əl atacağıq.

Belə bir addım olduqca risklidir, çünki problemi həll etmir, sadəcə onu təxirə salır və Putinin siyasi mövqeyini maksimum bir il gücləndirir. Lakin Putinin daha çox şeyə ehtiyacı yoxdur. Axı 2026-cı ilin sonuna qədər qlobal oyunçular arasında bu müharibəni dondurmağın vaxtı olduğu barədə fikir birliyi yarana bilər.

Buna görə də, mayın ilk günlərində təbliğatçıların, Kreml rəsmilərinin və hətta Putinin özünün əsas mesajlarını diqqətlə izləmək lazımdır. Qərar qəbul etmə vaxtıdır.

Müəllif: İqar Tışkeviç – Ukraynalı politoloq.

Mənbə: UNİAN

Tərcümə AYNA.AZ-a məxsusdur.