Icma.az
close
up
RU
Qərbi Azərbaycanın abidələri: erməniləşdirilmiş Mamu Xatun monastırı AZƏRTAC

Qərbi Azərbaycanın abidələri: erməniləşdirilmiş Mamu Xatun monastırı AZƏRTAC

Azertag portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Bakı, 24 dekabr, AZƏRTAC

Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan) Alagöz (Ələyəz) rayonunun Teqer (Teğer) kəndində dəniz səviyyəsindən 1650-1700 metr yüksəklikdə yerləşən bu monastır XII-XIII əsrlərdə tikilib. Mənbələrə görə, monastır Alagöz dağının cənub-şərq yamacında yerləşir və Saltukoğulları bəyliyinin hökmdarı Mamu Xatun tərəfindən inşa etdirilib. Mamu Xatun xristian dininə qulluq edən bir xanım olub və Anadoludakı Saltukoğlu bəyliklərindən II İzzəddin Saltukun qızı idi. 1191-1200-cü illərdə Mamu Xatun qardaşı Nəsirəddin Məhəmməddən sonra Saltukoğulları bəyliyinə rəhbərlik edib. Güclü və nüfuzlu bir qadın olan Mamu Xatun İslamı qəbul etdikdən sonra da öz mövqeyini qoruyub. Ərəb mənbələrində o, “Ərzurumun sahibəsi” kimi qeyd olunur.

Bu fikirlər AMEA A.A. Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitunun əməkdaşı Faiq İsmayılovun “Qərbi Azərbaycanın abidələri: erməniləşdirilmiş Mamu Xatun monastırı” sərlövhəli məqaləsində yer alıb. AZƏRTAC məqaləni təqdim edir.

Mamu Xatun hakimiyyəti dövründə Tərcan şəhərində karvansara, məscid, körpü, türbə və hamamdan ibarət kompleks tikdirib, həmçinin Alagöz rayonunun Teqer kəndində kilsə inşa etdirib. Mamu Xatunun tikdirdiyi bütün binaların memarı Axlatdan olan, lakin adı məlum olmayan bir ustadır. Axlatlı memarın Anadoluda və digər İslam bölgələrində tikdiyi bütün abidələr bir-birindən fərqli plana və özünəməxsus memarlıq xüsusiyyətlərinə malik olub. Lakin Axlatlı memarın Teqer kəndində inşa etdiyi kilsə haqqında məlumatlar erməni mənbələrində təhrif olunmuş formada verilib. Məsələn, erməni mənbələrində iddia olunur ki, monastır guya tarixə məlum olmayan bir erməni knyazının arvadı Mamu Xatun tərəfindən tikilib. Eyni mənbələrdə memarın “Axbayrik” adlandırılması isə erməni yalanlarından biridir.

Bu monastır orta əsr alban memarlığı üslubunda tikilmiş unikal tipli binalardan biridir. Monastır kilsəsinin kompozisiya planı xaç formasındadır. Abidə yerli boz rəngli bazalt daşlar və əhəng məhlulu ilə inşa edilib. Kilsə dörd sütunlu və çoxtərəfli quruluşu ilə seçilir. Damın şimal-qərb və cənub-qərb künclərində kapellaya bənzər kiçik kilsələr tikilib.

Erməni mənbələrində qeyd olunur ki, 1468-ci ildə guya arximandrit Sargis Berikantsi monastırın ətrafında mühafizə divarları inşa etdirib. Lakin bu məlumatın doğruluğu şübhəlidir. Yalnız bir fakt dəqiqdir ki, 1950-1952-ci illərdə kilsənin günbəzləri və ibadətgahları ermənilər tərəfindən yenidən qurulub, damı tuf kirəmidlərlə örtülərək orijinal forması dəyişdirilib. 1975-1976-cı illərdə kilsənin divarlarının yuxarı hissəsi və vestibül təmir olunub, divarlarına erməni dilində yazılar əlavə edilib.

Bu möhtəşəm monastırın ideya müəllifi olan türk xanımın nə hakimiyyət dövrü, nə də hakimiyyətdən sonrakı taleyi haqqında məlumatlar kifayət qədər deyil. Bu, Mamu Xatunun tikdirdiyi monastırın taleyi kimi müəmma olaraq qalır. Mənbələrdən məlumdur ki, Mamu Xatun qardaşı oğlanları ilə hakimiyyət uğrunda mübarizə aparıb. Ərəb tarixçiləri İbn Vasil və İmadəddin əl-İsfahani Mamu Xatunu “Ardzn-Rum hökmdarı” və “əl-məlik” adlandırıb, lakin onun hakimiyyəti dövründə baş verən hadisələr haqqında geniş məlumat verməyiblər.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:201
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 24 Dekabr 2024 17:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see367

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see349

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see317

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see308

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see299

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see291

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see280

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see270

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see262

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see250

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see248

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see237

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see236

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see236

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see233

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see233

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see222

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see210

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri