Qərbin hərbi alyansı üçün 70 trilyon!

NATO-nin XXXVI sammitində iştirak etmək üçün Ankaraya gələn ABŞ Prezidenti Donald Trampı hava limanında Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan qarşılayıb. Fəxri qaravulun önündən keçən Amerika lideri onları türkcə salamlayıb: "Mərhaba, əsgər!". Səs yazısı Türkiyə liderinin rəsmi “X” səhifəsində yerləşdirilib.

Xatırladaq ki, iyulun 7-8-də Ankarada düzənlənən NATO-nun sammitində alyansa üzv 32 ölkənin nümayəndəsi, o cümlədən milli liderlər, xarici işlər nazirləri və müdafiə nazirləri iştirak edirlər. Türkiyə mediasının yazdığına görə, sammit çərçivəsində Trampla Ərdoğan arasında keçirilən ikitərəfli görüşdə Türkiyənin "F-35" proqramına qayıdışı və milli döyüş təyyarəsi KAAN-da istifadə olunacaq "F-110" mühərrik texnologiyaları kimi önəmli müdafiə layihələrinin qarşısındakı maneələrin aradan qaldırılması məsələləri də müzakirə ediləcək. Ağ Evin məlumatına görə isə, Tramp Ankarada, həmçinin Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski və Suriyanın keçid dövrü Prezidenti Əhməd Əl Şaraa ilə görüşəcək. Trampın Ankarada mətbuat konfransı keçirməsi də nəzərdə tutulub.

* * *

Toplantıya sədrlik edək Baş katib Mark Rüttenin NATO sammiti çərçivəsində keçirilən “Müdafiə Sənayesi Forumu”nda çıxışı maraqla qarşılanıb və dünya mediasında fərqli şərhlərlə müşayiət olunur. O, çıxışında alyansa üzv ölkələrin birgə fəaliyyətini futbol yığmasının DÇ-dəki oyunu ilə müqayisə edib və uğurun yalnız komanda işi sayəsində əldə edilə biəcəyini vurğulayıb: “Heç bir komanda bir istedadlı oyunçu sayəsində qələbə qazanmır. Qapıçı lazımdır, müdafiəçilər, yarımmüdafiəçilər və hücumçular lazımdır”. NATO-nun Baş katibinin sözlərinə görə, adətən əsas diqqət qələbə qolunun müəllifinə yönəlsə də, hər bir uğurun arxasında bütün komandanın əməyi dayanır: “Meydana çıxan hər bir uğurlu oyunçunun və komandanın arxasında başqaları - ehtiyat oyunçular, məşqçilər, analitiklər və fasiləsiz işi təmin edən insanlar dayanır. Heç kim təkbaşına qələbə qazanmır”.

Rüttenin qənaətinə görə, NATO da eyni prinsiplə fəaliyyət göstərir: “NATO da bir çox cəhətdən eyni cür qurulub. Effektiv çəkindirmə və müdafiə üçün bütöv bir komanda lazımdır. Komanda işi və uğur qazanmağı bilən bir komanda məhz belə görünür”.

Onu da qeyd edək ki, Ankara sammitində NATO-ya üzv dövlət başçıları tərəfindən 70 trilyon dollar dəyərində müdafiə müqavilələri imzalayacağı gözlənilir.

* * *

Hazırda NATO 77 illik tarixinin ən çətin sınaqlarından biri ilə üzləşir. Donald Trampın ABŞ-ı alyansdan çıxarmaqla bağlı təhdidləri, ABŞ qoşunlarının Almaniyadan çıxarılması, Qrenlandiya ilə bağlı tələblər, Avropa NATO üzvlərinin İranda ABŞ hərbi kampaniyasını dəstəkləməkdən imtina etməsi, Rusiyanın yaratdığı təhlükə ilə bağlı fərqli qiymətləndirmələr, Ukraynaya dəstək məsələsində fikir ayrılıqları və müəyyən ölkələrin hərbi xərclər öhdəliklərini yerinə yetirməməsi blok daxilində etimadı sarsıdır. NATO-nun Ankara sammitinin əsas məqsədi üzv dövlətlərin bir il əvvəl Haaqada əldə edilən razılaşmalara əsaslanaraq artan müdafiə büdcələrini maddi hərbi imkanlara çevirmək qabiliyyətini nümayiş etdirməkdir. Sammitin əsas özəlliyi isə onun inkişaf etmiş müdafiə sənayesinə malik bir ölkədə - Türkiyədə keçirilməsi və ABŞ prezidentinin iştirakıdır.

Ankara sammitində NATO-nun qarşısında duran əsas vəzifənin yeni qərarların qəbulundan daha çox, qəbul edilmiş öhdəliklərin tam və vaxtında icrasını təmin etmək olduğu deyildi. Çünki alyansın gələcək sammitlərin uğuru məhz son illər əsası qoyulan yeni strategiyanın nə dərəcədə həyata keçiriləcəyindən birbaşa asılıdır.

XQ