Qərbin Ukrayna ÇIXILMAZI: 26 trilyon dollarlıq SAVAŞ

“Ukraynanın hazırkı durumu həm hərbi, həm iqtisadi, həm də geosiyasi baxımdan böyük bir çıxılmazlığı əks etdirir”.

Bunu Yenicag.az-la söhbətində təhlükəsizlik üzrə ekspert Abdullah Ağar deyib.

Analitik Ukrayna müharibəsinin yekunlarına, habelə Aİ-nin və ABŞ-nin sözügedən məsələdəki dair fikirlərini səsləndirib.

Onun sözlərinə görə, yüz minlərlə insanını itirməsinə baxmayaraq, ölkə seçim qarşısında qalıb:

“Bunlardan birincisi, ABŞ dəstəyi olmadan müharibədə üstünlüyü tamamilə itirmək, daha çox ərazi, insan və enerji mənbələri itirmək və hətta ölkənin tamamilə işğal olunması riskini yaşamaq; İkincisi isə ABŞ dəstəyini almaq və bunun qarşılığında ölkənin strateji müəssisələri, təbii resursları və iqtisadi potensialı üzərində nəzarəti Vaşinqtona verməkdir.

ABŞ prezidenti Donald Tramp Ukraynanın 500 milyard dollardan çox dəyərində mədən, təbii qaz ehtiyatları və strateji sənaye obyektlərinin ABŞ qanunları çərçivəsində istismarını tələb edir. Halbuki indiyə qədər ABŞ Konqresi tərəfindən qəbul edilən beş yardım paketi cəmi 175 milyard dollar təşkil edib. Bunun da 70 milyard dolları yalnız ABŞ-də silah istehsalına yönləndirilib. Bu rəqəmlər göstərir ki, Trampın iddia etdiyi 300 milyard dollarlıq əlavə gəlir belə həddindən artıq yüksək görünür”.

A. Ağara görə, digər tərəfdən, ABŞ Ukrayna müharibəsi sayəsində Avropa İttifaqına rekord həcmdə silah və enerji satıb, Rusiyaya və Avrasiya regionuna qarşı ciddi geosiyasi üstünlük əldə edib:

“NATO üzvlərinin hərbi xərcləri əvvəl ikiqat, daha sonra isə üçqat artırılaraq, ABŞ-nin qlobal hegemoniyası üçün lazım olan resursların təmininə yönəldilib. Bundan əlavə, Vaşinqton Rusiyaya qarşı “mənəvi üstünlük” qazanmaq üçün Ukrayna münaqişəsindən effektiv istifadə edir. Sızdırılan sənədlər və beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, Trampın Ukraynadan istədiyi 500 milyard dollar sadəcə başlanğıcdır. Bəzi xarici mənbələrə görə, Ukraynanın mədən və enerji ehtiyatlarının ümumi dəyəri 26 trilyon dollar həcmində qiymətləndirilir. Bu isə Kiyevin nə qədər böyük iqtisadi potensiala malik olduğunu və bu potensialın necə bölüşdürüləcəyini müəyyən edən güclər arasında sərt mübarizə getdiyini göstərir”.

Siyasi təhlilçi xatırladıb ki, Ukrayna bir vaxtlar dünyanın ən böyük nüvə güclərindən biri idi, hətta üçüncü yerdə qərarlaşırdı:

“Lakin 1994-cü ildə imzalanan Budapeşt Memorandumu çərçivəsində ABŞ, Böyük Britaniya və Rusiyanın təhlükəsizlik zəmanətlərini qəbul edərək nüvə silahlarından imtina etdi. Bu addım Kiyevin müdafiə qabiliyyətini ciddi şəkildə zəiflətdi və ölkəni həm daxili, həm də xarici manipulyasiyalara açıq hala gətirdi. Bugünkü vəziyyət göstərir ki, bu qərar strateji baxımdan Ukrayna üçün fəlakətli nəticələrə gətirib çıxardı. Ölkənin düşdüyü vəziyyət digər dövlətlər üçün də ciddi bir dərsdir: geosiyasi zəmanətlər həmişə praktikada işləməyə bilər və özünümüdafiə imkanlarını itirmək gələcəkdə ağır bədəl tələb edə bilər”.

Rafi Müslümov

www.yenicag.az