Icma.az
close
up
RU
Menu

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

Qeyri iş günlərinin iqtisadiyyata təsirləri

Qeyri iş günlərinin iqtisadiyyata təsirləri

525.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Həftənin 6 günü gücləndirilmiş iş rejimində çalışan işçilər üçün qeyri-iş günlərinin çox olması göydəndüşmədir. Onların istirahəti, yaxşı dincəlməsi üçün bir fürsətdir. Ancaq qeyri-iş günlərinin sayının həddindən artıq çox olması sahibkarlıq fəaliyyəti üçün bir sıra çətinliklər yaradır. Çünki iş günlərində işçilərin sayəsində müəyyən dövriyyə yaranır və o dövriyyədən yaranan qazanc əsasında şirkət öz mənfəətini əldə edir. Bu həm də şirkətin işçi heyətinin və digər xərclərin qarşılanması üçün zəruridir.

Bu, böyük maliyyə itkisi deməkdir  

İqtisadçı ekspert Razi Abasbəyli deyir ki, qeyri-iş günlərinin sayının artırılması avtomatik olaraq ticarət zincirinin qırılmasına səbəb olur. Qeyri-rəsmi iş günlərində bankların, ədliyyə, notarial xidmətlərin fəaliyyətini dayandırması, maliyyə xidmətlərinin həyata keçirilməməsi, eyni zamanda digər rəsmi satışlar, vergi, gömrük kimi rəsmi xidmət sektorlarının işləməməsi nəticə etibarilə, birbaşa olaraq özəl sektorda ticarət dövriyyəsinin zəifləməsinə gətirib çıxarır. Vergi bəyannamələrinin verilməməsi, gömrük idxal-ixrac əməliyyatlarının həyata keçirilməməsi, banklar üzərindən maliyyə əməliyyatlarının icrasının dayanması özəl sektorda sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən iş adamlarının işinə mənfi təsir göstərir. Bu xidmətlərin elektronlaşdırılması təşkil olunsa da, bəzi xidmət sahələrində birbaşa fiziki təmaslar tələb olunur. Bunun üçün isə rəsmi iş günlərinin olması mütləqdir. Adətən bayramlarda birləşdirilmiş iş günləri ilə istirahət günlərinin yerlərinin dəyişdirilməsi qeyri-iş günlərinin sayının artmasına və nəticə etibarilə ticarət münasibətlərində ciddi kəsintilərə gətirib çıxarır. Bu da çox böyük maliyyə itkisi deməkdir: "Müəssisələr iş fəaliyyətini dayandırmalı olduqda gündəlik gəlirdən məhrum olurlar. Xüsusilə kiçik və orta sahibkarlar üçün bu, ciddi maliyyə itkiləri ilə nəticələnə bilər.  Uzunmüddətli qeyri-iş dövrləri istehsal və xidmət planlarının icrasında gecikmələrə səbəb olur. Bu da sifarişlərin vaxtında yerinə yetirilməməsi, müştəri etibarının itirilməsi və tərəfdaşlarla münasibətlərin zəifləməsi ilə nəticələnir. Qeyri-iş günlərində işçilərin tətilə çıxmasına görə birbaşa işçi əmək resursları ilə bağlı layihələrin də icrası dayandırılır. Ona görə də qeyri-iş günləri bu xidmət sahəsi üçün mənfi təsir göstərir. Bu baxımdan təbii ki, iş günlərinin sayının çox olması şirkət üçün əlavə maliyyə itkisi deməkdir. Beynəlxalq ticarətlə məşğul olan sahibkarlar üçün isə qeyri-iş günləri digər ölkələrlə zaman fərqliliyi yaratdığı üçün əlavə çətinliklər doğurur".

Bəzi sahələr üçün qeyri-iş günləri gəlir mənbəyinə çevrilə bilər

Ekspertin sözlərinə görə, qeyri-iş günlərinin çoxluğu ilk növbədə iqtisadi fəaliyyətin yavaşlamasına, xüsusilə sənaye, istehsal və xidmət sahələrində fasilələr məhsuldarlığın azalmasına gətirib çıxarır. Sahibkarlar və müəssisələr bu günlərdə işin dayanması səbəbilə gəlirdən məhrum olur, bəzi hallarda isə əlavə xərclərlə üzləşirlər. Ancaq qeyri-iş günlərinin düzgün planlaşdırılması həm sahibkarlar, həm də işçilər üçün faydalı ola bilər: "Bəzi sahələr üçün qeyri-iş günləri gəlir mənbəyinə çevrilə bilər. Məsələn, turizm, ictimai iaşə, əyləncə və nəqliyyat sektorları bayram və istirahət günlərində daha çox aktiv olur. Bu sahələr üçün qeyri-iş günləri iqtisadi canlanma dövrünə çevrilə bilər".

Qeyri-iş günlərinin çox olması çalışanlar üçün fürsətdir

Vətəndaşların Əmək Hüquqları Liqasının sədri, hüquq müdafiəçisi Sahib Məmmədov hesab edir ki,  qeyri-iş günlərinin çox olması işçilərin istirahət ehtiyacının təmin olunması baxımından yaxşıdır: "Bütün günü çalışan insanlar üçün qeyri-iş günlərinin çox olması göydəndüşmə bir fürsətdir. Normal istirahət edən işçi tətildən sonra daha məhsuldar işləyir. Bu isə dolayı yolla sahibkarların fəaliyyətinə müsbət təsir edir. Uzunmüddətli istirahət dövrləri işçilərə ailə və şəxsi həyatlarına vaxt ayırır, gündəlik iş yükündən, stresdən uzaqlaşıb enerji toplamaq imkanı qazanırlar. Bu da nəticə etibarilə onların işə daha motivasiyalı və məhsuldar şəkildə qayıtmalarına səbəb olur".

Sahibkarlar qanunsuz olaraq işçiləri işə cəlb edirlər

Sahib Məmmədov bildirib ki, bayram günləri bütün dünya ölkələrində var. Bu, işçilərin iş əmsalının aşağı düşməsi demək deyil: "Məsələ burasındadır ki, dövlət sektorunun işçiləri qeyri-iş günlərində tam istirahət edir. Amma özəl sektorların əksəriyyətində iş psosesi davam edir. Sahibkarlar qanunsuz olaraq işçiləri işə cəlb edirlər. Bu, bir çox yerlərdə belədir. Əgər bayram günlərində  sahibkarlar işçiləri işə cəlb edirlərsə, onlara ikiqat maaş ödənilməlidir. Bəzi özəl strukturlar bunu edir. Amma onlar arasında bunu etməyənlər də var. Bu da işçi hüquqlarının pozulmasıdır".

Onlar 7/24 rejimində işləməlidirlər

Sahib Məmmədov əlavə edib ki, elə strukturlar var ki, onların qeyri-iş günlərində işçiləri işlətməyin obyektiv səbəbləri də var. İstənilən istirahət vaxtında, bayram günlərində elə strukturlar var ki, onlar 7/24 rejimində işləməlidirlər. Bunların işləməməsi həyatın, iqtisadiyyatın dayanması deməkdir. Məsələn, nəqliyyat, kommunal təsərrüfat, ərzaqla bağlı sahələr, asayişi təmin edən orqanlar və s. bunlar üçün istirahət yoxdur. Qeyri-iş günlərinin də onlara aidiyyəti yoxdur. Məlum olduğu kimi, ölkə iqtisadiyyatının əsas xəttini enerji sektoru, xüsusən də neft-qaz sahəsi təşkil edir. Həmin sahələrdə istirahət günləri anlayışı yoxdur. Orada növbəli iş rejimi tətbiq edilir. İnsanlar dənizdə qoyulan müddətə işləyib, sonra bir neçə gün istirahət edirlər".

Əksəriyyət bu istirahət günlərindən tam istifadə edir

İqtisadçı ekspert Natiq Cəfərlinin dediyinə görə, bu gün ölkədə dövlət sektorunda çalışanların sayı kifayət qədər çoxdur. Təxminən 900 min nəfərə yaxın insan büdcə hesabına maliyyələşir. Onların əksəriyyəti bu istirahət günlərindən tam istifadə edir. Lakin müəllim, həkim, polis və digər sahələr əlavə dəyər yaratmayan, əsasən xidmət yönümlü peşələrdir. Bu səbəbdən onların iş günlərinin olmaması iqtisadi göstəricilərə birbaşa təsir göstərmir.

İqtisadçı vurğulayıb ki, qeyri-iş günlərinin çox olması iqtisadiyyatı çox ağır durumda olan ölkəyə ciddi təsir göstərməlidir. Amma Azərbaycanda iqtisadi model çox primitiv olduğundan, güc neft sektorunun üzərinə düşür. Bu sektorda da bayram günləri iş dayanmır: "Məlum olduğu kimi, Azərbaycana əsas gəliri neft sənayesi gətirir. Digər sahələrin işləməməsi, görünür, hökumətə o qədər də narahatçılıq yaratmır. Ona görə də bu şəraitin olması da bir nonsensdir. Böhranlı vəziyyətdə, əksinə, iqtisadiyyatın bütün sahələrini çalışdırmalıyıq. Bunun təşviqinə yönəlik addımlar atmaqdansa, bu qədər uzun tətillərin olması özü iqtisadiyyatının vəziyyətini göstərir. İqtisadiyyatın bayram günlərində itirdiyini isə hesablamaq mümkün deyil. Normal statistik rəqəmlər tapmaq çox çətindir".

Bu qayda daha çox dövlət sektorunu əhatə edir

İqtisadçı Rəşad Həsənovun fikrincə, qeyri-iş günlərinin sayının çox olması iqtisadiyyata heç bir ciddi təsir göstərmir. Qeyri-iş günlərinin sayının artırılması daha çox dövlət sektorunda keçərlidir. Bu qayda daha çox dövlət sektorunu əhatə edir. Özəl sektorda çalışanların isə bir qisminə aid olur qeyri-iş günləri: "Bildirim ki, işçilərin bayram günlərində işə çıxmamasının müəyyən təsirləri ola bilər. Misal üçün, bu müddət ərzində insanların nəqliyyat vasitələrindən və ya ictimai nəqliyyatdan istifadə azalda bilmir. Eyni amanda iş ərazilərində yerləşən iaşə müəssisələrndə xidmətə tələbin aşağı düşməsi hiss oluna bilər. Bu kimi nüansların olması normaldır".

R.Həsənovun söylədiyinə görə, qeyri-iş günlərinin çoxluğu ilk növbədə iqtisadi fəaliyyətin yavaşlamasına səbəb olur. Xüsusilə sənaye, istehsal və xidmət sahələrində fasilələr məhsuldarlığın azalmasına gətirib çıxarır: "Sahibkarlar və müəssisələr bu günlərdə işin dayanması səbəbilə gəlirdən məhrum olur, bəzi hallarda isə əlavə xərclərlə üzləşirlər".

Sevinc QARAYEVA

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:258
embedMənbə:https://525.az
archiveBu xəbər 09 Oktyabr 2025 15:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see346

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see318

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see278

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see268

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see266

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see257

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see254

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see251

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see247

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see243

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see238

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see236

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see231

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see227

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see226

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see222

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see221

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see214

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see213

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri