Qəzza hələ bütün Fələstin deyil axı...

Prezident Trampın Yaxın Şərq sülh planı təəccüblü dərəcədə böyük sürətlə reallaşmaqdadır: atəşkəs var, girovlar mübadilə olunur, üstəlik, elə dünən ABŞ da daxil olmaqla bir neçə mühüm ölkə, o cümlədən də qardaş Türkiyə Misirdə daha bir sənəd imzaladılar. 

Bundan əvvəl Tramp İsrailə baş çəkdi, Knessetdə çıxış etdi, o da, baş nazir Netanyahu da elan etdilər ki, artıq müharibə bitib.

Nə demək olar? Əlbəttə, alqışlamaq lazımdır. Amma suallar, hətta şübhələr qalmaqdadır. 

Əvvəlcə kiçicik detalı qeyd edək. Netanyahu Misirə yollanmadı: biri deyir ki, o, Trampı İsraildə qarşılamalı idi, digəri ərz edir ki, guya prezident Ərdoğan bunu istəməyib, Netanyahu özü isə belə buyurdu ki, guya yəhudilərin hansısa dini bayramı olmalıdır və buna görə Misir toplantısına yollana bilmir, hərçənd, sonuncu ilə bağlı baş naziri sevməyən ortodoks yəhudilər dərhal bildirdi ki, hələ heç bir dini bayram-filan yoxdur...

Məsələ ilə bağlı başqa məqamlar da var. Trampın planı, səhv etmirəmsə, iyirmi bənddən ibarət idi, yəni bəzi suallara cavab tapmaq üçün ora müraciət etmək olar. Misirdə imzalanan sənədə də nəzər yetirdik. Orada mühüm bir məqamla rastlaşmadıq, bizi maraqlandıran suallara cavab tapa bilmədik. 

Bilirsiniz, atəşkəs, girovların mübadiləsi, necə deyərlər, hələ başlanğıcın başlanğıcıdır: biz də Ermənistanla az qala, otuz il nisbi atəşkəs vəziyyətində yaşadıq, hətta arada girovların, əsirlərin də mübadiləsi olurdu, amma sülh yox idi.

İkincisi, Qəzzanın bərpası (BMT-nin bir neçə ay bundan əvvəlki ilkin hesablamarına görə, bunun üçün azı 600 milyrad dollar lazım olacaq!), buradakı əhalinin taleyi və həm də bölgənin kimin idarəçiliyinə keçəcəyilə bağlı xeyli suallar var.

Həm də Qəzza hələ bütün Fələstin məsələsi deyil: "iki dövlət” senarisi qalacaqmı, Fələstin dövlət kimi tanınacaqmı, Qüdsün taleyi necə həll ediləcək? İsrail lideri Netanyahu Fələstinlə total sülhə "hə” deyəcəkmi? 

Axı hətta prezident Donald Tramp da Knessetdəki çıxışında onu zarafatla "çətin adam” adlandırdı və əgər, səhv etmirəmsə, Netanyahuya daha bir incə işarə də etdi: müharibə dövrünün ən yaxşı lideri... 

Bəlkə hətta Trmap da başa düşür ki, Netanyahu ilə total sülhə doğru addımlamaq elə də asan olmayacaq. Bəlkə buna görə İsrail prezidentindən Netanyahuya qarşı məhkəmə təqiblərinə son qoymağı xahiş etdi? Necə deyərlər, İsrail baş nazirini istirahətə yollamaq üçün.

Hüseynbala Səlimov