Qəzzada sülhdən kim qaçıb? Baskin hər şeyi açıqladı

Müstəqil israilli müzakirəçi Gerşon Baskin 2 il müddətində davam edən danışıqlar pərdəsini aralayıb. O, bugünkü atəşkəs, girovların və fələstinlilərin mübadiləsi razılaşmasına gətirib çıxaran mürəkkəb danışıqlardan danışıb və Netanyahunun barışmazlığının müqavilənin daha əvvəl deyil, yalnız indi əldə olunmasına səbəb olduğunu xatırladıb.

Axar.az xəbər verir ki, bu sözləri politoloq Turab Rzayev qeyd edib.

“Baskin Co Bayden və Netanyahunun Qəzza razılaşması təklifini bir il əvvəl aldığını, lakin sonra israillilərin Vaşinqtonda administrasiya dəyişikliyini gözlədiklərini bildirib.

Baskinin sözlərinə görə, sazişin şərtləri bir il əvvəldən razılaşdırılıb və bir neçə ay əvvəldən təsdiq oluna bilərdi. 2011-ci ildə İsrail əsgəri Gilad Şalitin azad edilməsinə səbəb olan danışıqların memarı Gerşon Baskin cümə axşamı deyib ki, HƏMAS 2024-cü ilin sentyabrında Bayden administrasiyasının son aylarında razılaşmanın tam eyni şərtləri ilə razılaşıb, lakin Bayden administrasiyası rəsmiləri buna məhəl qoymayıb, Benyamin Netanyahu isə bunu qəti şəkildə rədd edib.

“Bu sövdələşmə çoxdan ola bilərdi” deyən Baskin yazır:

“HƏMAS-ın 2024-cü ilin sentyabrında ərəb və ingilis dillərində yazılı və səsli poçt vasitəsilə aldığım mesajda “üç həftəlik razılaşmanın” bir hissəsi olaraq bütün eyni şərtlərlə razılaşdığı bildirilirdi. Lakin o zaman İsrail müzakirəçilərinin cavabı belə olmuşdu: “Baş nazir müharibənin dayandırılmasına razılıq vermədi”.

Baskin deyir ki, Amerika danışıqlar qrupunun üzvləri “Bayden və onun adamlarını təklif olunan razılaşmanı ciddi şəkildə nəzərdən keçirməyə inandıra bilmədikləri üçün mənim kimi məyus oldular”. Dohada qətərlilər daha heç nə edə bilməyəcəklərini bəyan etdilər, “çünki ABŞ-ın planının təsdiqi olmadan heç nə edilə bilməz”.

Baskin tezliklə öyrənib ki, Vaşinqton administrasiyası dəyişənə qədər israillilərin heç bir müqavilə bağlamaq niyyəti olmayıb. 26 dekabr 2024-cü ildə Baskin Şin Bet agentliyinin o vaxtkı rəhbəri Ronen Bar ilə görüşüb və burada ondan “mənim qeyri-rəsmi kanallarımdan istifadə etməməyi” xahiş etdilər, çünki “üç həftə ərzində atəşkəs razılaşması əldə olunacaq”: “O andan mənə aydın oldu ki, müharibəni bitirməyin yeganə yolu Prezident Trampın onu bitirmək qərarına gəlməsidir”.

O, Trampın nümayəndəsi Stiv Uitkoffla qeyri-rəsmi ünsiyyət kanalları yaratmağa başlayıb, “anlayaraq ki, danışıqlar birbaşa İsrail tərəfi ilə aparılmalı deyil. İsrail tərəfi Trampın məcbur etdiyi hər şeyi qəbul edəcək”.

Sentyabrın 8-də Qətər hökuməti HƏMAS-a əvvəlki il etdiyi razılaşmanın eynisini təklif edəndə Baskin amerikalı heyətlə danışıqlarda iştirak edirdi. Ancaq o vaxta qədər yalnız 20 girov sağ qalmışdı.

Danışıqların ertəsi gün İsrailin HƏMAS rəhbərlərindən Xəlil əl-Hayinin evini bombalaması və onun oğlunu öldürməsi sövdələşmənin dayandırılması ilə nəticələndi.

“HƏMAS əmin idi ki, Trampın razılığı olmadan bu hücum baş verə bilməzdi”, - Baskin bildirib. Ertəsi gün Uitkoff Baskinə mesaj yazıb: “Bizim bu hücumla heç bir əlaqəmiz yoxdur. Onlar bizdən üzr istədilər”.

Baskinin işi HƏMAS-ı ABŞ-ın münaqişədə iştirak etmədiyinə inandırmaq idi.

Baskin yazır: “İsrail tərəfi ilə bağlı heç bir təklif vermədim, çünki bir ildən artıqdır ki, Prezident Trampın müharibəni bitirmək qərarına gəlsə, Netanyahunu razılığa gəlməyə məcbur edəcəyinə inanırdım. Məhz belə də oldu”, - o vurğulayıb.