Icma.az
close
up
RU
Menu

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

Zülalla ən zəngin çərəz

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

Qırmızı planetin gələcəyi: Marsda həyat üçün yeni ssenarilər gündəmdə

Qırmızı planetin gələcəyi: Marsda həyat üçün yeni ssenarilər gündəmdə

Qaynarinfo saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Uzun müddətdir müzakirə olunan "terraformasiya” (planetin yaşanıla bilər hala gətirilməsi) ideyası, yeni texnoloji inkişaflar işığında yenidən gündəmə gəldi. Tədqiqatçılar Marsda oksigen istehsalı və səthdə suyun varlığı kimi şərtlərin necə təmin oluna biləcəyini araşdırırlar.

Qaynarindo xəbər verir ki, Marsda həyat ideyası elmi-fantastika romanlarından çıxıb elmi tədqiqatların mövzusu olmağa davam edir. "Nature Astronomy” jurnalında dərc olunan yeni bir məqalə, uzun müddətdir gündəmdə olan, lakin ətraflı şəkildə əldən keçirilməyən "Marsı yaşana bilən planetə çevirmək” (terraformasiya) ideyasını yenidən müzakirəyə açır.

Pioneer Research Labs və Çikaqo Universitetindən olan tədqiqatçılar tərəfindən yazılmış araşdırma, bu çevrilmənin həqiqətən mümkün olub-olmadığını və bunun necə həyata keçirilə biləcəyini elmi baxımdan araşdırır.

Araşdırmanın müəlliflərindən olan planetoloq Nina Lanza vurğulayır ki, Marsı yaşana bilən hala gətirmək ideyası 1990-cı illərin əvvəlindən bəri ciddi şəkildə əldən keçirilməyib. Lanzanın fikrincə, o vaxtdan bəri həm Mars haqqında biliklərimiz artmış, həm də geomühəndislik, biotexnologiya və kosmik texnologiyalarda əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə edilmişdir. Bu da terraformasiyanı nəzəriyyədən irəli apararaq daha konkret şəkildə qiymətləndirməyə imkan verir.

İlk addım: Atmosferi istiləşdirmək

Araşdırmada təklif edilən əsas ssenari, Marsın soyuq atmosferini istiləşdirərək prosesi başlamaq üzərində qurulub. Bunun sayəsində genetik cəhətdən dəyişdirilmiş mikroorqanizmaların səthdə sağ qalması və fotosintez yolu ilə oksigen istehsal etməsi mümkün ola bilər. Atmosferdəki oksigen səviyyəsi zamanla artarkən, şərait maye suyun mövcudluğuna da imkan verə bilər. Bu da daha mürəkkəb həyat formaları üçün uyğun mühit yarada bilər.

Lakin tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, bu cür genişmiqyaslı layihələrə keçməzdən əvvəl çox əsas bəzi suallara cavab verilməlidir: Belə bir təşəbbüs həqiqətən zəruridirmi? Nə qədər baha başa gələr? Və ən əsası, bu proses nə cür risklər daşıyır? Marsın təmamən təbii vəziyyətdə qalmış təbiətini qorumaq yoxsa dəyişdirmək daha mənalıdır? Bu kimi suallar təkcə texniki deyil, həm də etik və fəlsəfi müzakirələri də özü ilə birlikdə gətirir.

Araşdırma Marsın malik olduğu resursları – su buzu, karbon qazı və torpaq quruluşu kimi – ətraflı şəkildə nəzərdən keçirir. Bundan əlavə, planetin qlobal temperaturunu onlarca dərəcə artıra biləcək bəzi yeni ideyalar da irəli sürülür. Bunlar arasında Günəş işığından daha səmərəli istifadə etmək və ya istixana qazları yolu ilə atmosferdə istiliyi həbs edərək istiləşməni təşviq etmək kimi üsullar var.

Lakin bu nöqtədə bir qeyri-müəyyənlik var: Bu ideyaların fiziki, kimyəvi və bioloji hüdudları tam olaraq məlum deyil. Tədqiqatçılar deyirlər ki, növbəti addım bu hüdudların ətraflı şəkildə araşdırılması olmalıdır.

Yalnız Marsla bağlı deyil

Terraformasiya mövzusunda olan tədqiqatlar təkcə Marsa yönəlmir; eyni zamanda Yerdəki elmi inkişaflara da töhfə verə bilər. Torpaq bərpası, quraqlığa davamlı kənd təsərrüfatı təcrübələri, inkişaf etdirilmiş ekosistem modelləşdirmə kimi sahələrdə əldə ediləcək biliklər yer üzündəki ekoloji problemlərə də işıq sala bilər.

Müəlliflər qeyd edirlər ki, Marsı dəyişdirmək ideyası nəhayət, elmi bir sınaq sahəsi təqdim edir. Belə bir layihə həyata keçməsə belə, atılacaq addımlar planetologiya üçün əhəmiyyətli məlumatlar təmin edə bilər. Mars təkcə bir hədəf deyil, eyni zamanda sərhədlərimizi və bilik çatışmazlıqlarımızı anlamaq üçün güclü bir vasitə ola bilər.

Gələcək üçün isə hələ çoxlu naməlumlar var. Lakin tədqiqatçılara görə, əgər bəşəriyyət bir gün Marsı dəyişdirməyi bacarsa, bu təkcə qonşu planetin deyil, həm də bütün insanlıq tarixinin gedişatını dəyişdirə biləcək bir addım ola bilər.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:201
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 12 İyul 2025 23:51 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see319

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see290

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see288

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see283

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see234

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see232

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see231

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see226

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see225

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see217

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see213

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see208

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see204

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see193

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see187

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see184

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

15 Noyabr 2026 04:16see181

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see180

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see176

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri