Icma.az
close
up
RU
Qırmızı planetin gələcəyi: Marsda həyat üçün yeni ssenarilər gündəmdə

Qırmızı planetin gələcəyi: Marsda həyat üçün yeni ssenarilər gündəmdə

Qaynarinfo saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Uzun müddətdir müzakirə olunan "terraformasiya” (planetin yaşanıla bilər hala gətirilməsi) ideyası, yeni texnoloji inkişaflar işığında yenidən gündəmə gəldi. Tədqiqatçılar Marsda oksigen istehsalı və səthdə suyun varlığı kimi şərtlərin necə təmin oluna biləcəyini araşdırırlar.

Qaynarindo xəbər verir ki, Marsda həyat ideyası elmi-fantastika romanlarından çıxıb elmi tədqiqatların mövzusu olmağa davam edir. "Nature Astronomy” jurnalında dərc olunan yeni bir məqalə, uzun müddətdir gündəmdə olan, lakin ətraflı şəkildə əldən keçirilməyən "Marsı yaşana bilən planetə çevirmək” (terraformasiya) ideyasını yenidən müzakirəyə açır.

Pioneer Research Labs və Çikaqo Universitetindən olan tədqiqatçılar tərəfindən yazılmış araşdırma, bu çevrilmənin həqiqətən mümkün olub-olmadığını və bunun necə həyata keçirilə biləcəyini elmi baxımdan araşdırır.

Araşdırmanın müəlliflərindən olan planetoloq Nina Lanza vurğulayır ki, Marsı yaşana bilən hala gətirmək ideyası 1990-cı illərin əvvəlindən bəri ciddi şəkildə əldən keçirilməyib. Lanzanın fikrincə, o vaxtdan bəri həm Mars haqqında biliklərimiz artmış, həm də geomühəndislik, biotexnologiya və kosmik texnologiyalarda əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə edilmişdir. Bu da terraformasiyanı nəzəriyyədən irəli apararaq daha konkret şəkildə qiymətləndirməyə imkan verir.

İlk addım: Atmosferi istiləşdirmək

Araşdırmada təklif edilən əsas ssenari, Marsın soyuq atmosferini istiləşdirərək prosesi başlamaq üzərində qurulub. Bunun sayəsində genetik cəhətdən dəyişdirilmiş mikroorqanizmaların səthdə sağ qalması və fotosintez yolu ilə oksigen istehsal etməsi mümkün ola bilər. Atmosferdəki oksigen səviyyəsi zamanla artarkən, şərait maye suyun mövcudluğuna da imkan verə bilər. Bu da daha mürəkkəb həyat formaları üçün uyğun mühit yarada bilər.

Lakin tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, bu cür genişmiqyaslı layihələrə keçməzdən əvvəl çox əsas bəzi suallara cavab verilməlidir: Belə bir təşəbbüs həqiqətən zəruridirmi? Nə qədər baha başa gələr? Və ən əsası, bu proses nə cür risklər daşıyır? Marsın təmamən təbii vəziyyətdə qalmış təbiətini qorumaq yoxsa dəyişdirmək daha mənalıdır? Bu kimi suallar təkcə texniki deyil, həm də etik və fəlsəfi müzakirələri də özü ilə birlikdə gətirir.

Araşdırma Marsın malik olduğu resursları – su buzu, karbon qazı və torpaq quruluşu kimi – ətraflı şəkildə nəzərdən keçirir. Bundan əlavə, planetin qlobal temperaturunu onlarca dərəcə artıra biləcək bəzi yeni ideyalar da irəli sürülür. Bunlar arasında Günəş işığından daha səmərəli istifadə etmək və ya istixana qazları yolu ilə atmosferdə istiliyi həbs edərək istiləşməni təşviq etmək kimi üsullar var.

Lakin bu nöqtədə bir qeyri-müəyyənlik var: Bu ideyaların fiziki, kimyəvi və bioloji hüdudları tam olaraq məlum deyil. Tədqiqatçılar deyirlər ki, növbəti addım bu hüdudların ətraflı şəkildə araşdırılması olmalıdır.

Yalnız Marsla bağlı deyil

Terraformasiya mövzusunda olan tədqiqatlar təkcə Marsa yönəlmir; eyni zamanda Yerdəki elmi inkişaflara da töhfə verə bilər. Torpaq bərpası, quraqlığa davamlı kənd təsərrüfatı təcrübələri, inkişaf etdirilmiş ekosistem modelləşdirmə kimi sahələrdə əldə ediləcək biliklər yer üzündəki ekoloji problemlərə də işıq sala bilər.

Müəlliflər qeyd edirlər ki, Marsı dəyişdirmək ideyası nəhayət, elmi bir sınaq sahəsi təqdim edir. Belə bir layihə həyata keçməsə belə, atılacaq addımlar planetologiya üçün əhəmiyyətli məlumatlar təmin edə bilər. Mars təkcə bir hədəf deyil, eyni zamanda sərhədlərimizi və bilik çatışmazlıqlarımızı anlamaq üçün güclü bir vasitə ola bilər.

Gələcək üçün isə hələ çoxlu naməlumlar var. Lakin tədqiqatçılara görə, əgər bəşəriyyət bir gün Marsı dəyişdirməyi bacarsa, bu təkcə qonşu planetin deyil, həm də bütün insanlıq tarixinin gedişatını dəyişdirə biləcək bir addım ola bilər.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:204
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 12 İyul 2025 23:51 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see295

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see289

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see252

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see239

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see237

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see235

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see234

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see232

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see225

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see221

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see220

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see216

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see208

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see199

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see198

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see195

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see190

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see189

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri