Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Qırmızı planetin gələcəyi: Marsda həyat üçün yeni ssenarilər gündəmdə

Qırmızı planetin gələcəyi: Marsda həyat üçün yeni ssenarilər gündəmdə

Qaynarinfo saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Uzun müddətdir müzakirə olunan "terraformasiya” (planetin yaşanıla bilər hala gətirilməsi) ideyası, yeni texnoloji inkişaflar işığında yenidən gündəmə gəldi. Tədqiqatçılar Marsda oksigen istehsalı və səthdə suyun varlığı kimi şərtlərin necə təmin oluna biləcəyini araşdırırlar.

Qaynarindo xəbər verir ki, Marsda həyat ideyası elmi-fantastika romanlarından çıxıb elmi tədqiqatların mövzusu olmağa davam edir. "Nature Astronomy” jurnalında dərc olunan yeni bir məqalə, uzun müddətdir gündəmdə olan, lakin ətraflı şəkildə əldən keçirilməyən "Marsı yaşana bilən planetə çevirmək” (terraformasiya) ideyasını yenidən müzakirəyə açır.

Pioneer Research Labs və Çikaqo Universitetindən olan tədqiqatçılar tərəfindən yazılmış araşdırma, bu çevrilmənin həqiqətən mümkün olub-olmadığını və bunun necə həyata keçirilə biləcəyini elmi baxımdan araşdırır.

Araşdırmanın müəlliflərindən olan planetoloq Nina Lanza vurğulayır ki, Marsı yaşana bilən hala gətirmək ideyası 1990-cı illərin əvvəlindən bəri ciddi şəkildə əldən keçirilməyib. Lanzanın fikrincə, o vaxtdan bəri həm Mars haqqında biliklərimiz artmış, həm də geomühəndislik, biotexnologiya və kosmik texnologiyalarda əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə edilmişdir. Bu da terraformasiyanı nəzəriyyədən irəli apararaq daha konkret şəkildə qiymətləndirməyə imkan verir.

İlk addım: Atmosferi istiləşdirmək

Araşdırmada təklif edilən əsas ssenari, Marsın soyuq atmosferini istiləşdirərək prosesi başlamaq üzərində qurulub. Bunun sayəsində genetik cəhətdən dəyişdirilmiş mikroorqanizmaların səthdə sağ qalması və fotosintez yolu ilə oksigen istehsal etməsi mümkün ola bilər. Atmosferdəki oksigen səviyyəsi zamanla artarkən, şərait maye suyun mövcudluğuna da imkan verə bilər. Bu da daha mürəkkəb həyat formaları üçün uyğun mühit yarada bilər.

Lakin tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, bu cür genişmiqyaslı layihələrə keçməzdən əvvəl çox əsas bəzi suallara cavab verilməlidir: Belə bir təşəbbüs həqiqətən zəruridirmi? Nə qədər baha başa gələr? Və ən əsası, bu proses nə cür risklər daşıyır? Marsın təmamən təbii vəziyyətdə qalmış təbiətini qorumaq yoxsa dəyişdirmək daha mənalıdır? Bu kimi suallar təkcə texniki deyil, həm də etik və fəlsəfi müzakirələri də özü ilə birlikdə gətirir.

Araşdırma Marsın malik olduğu resursları – su buzu, karbon qazı və torpaq quruluşu kimi – ətraflı şəkildə nəzərdən keçirir. Bundan əlavə, planetin qlobal temperaturunu onlarca dərəcə artıra biləcək bəzi yeni ideyalar da irəli sürülür. Bunlar arasında Günəş işığından daha səmərəli istifadə etmək və ya istixana qazları yolu ilə atmosferdə istiliyi həbs edərək istiləşməni təşviq etmək kimi üsullar var.

Lakin bu nöqtədə bir qeyri-müəyyənlik var: Bu ideyaların fiziki, kimyəvi və bioloji hüdudları tam olaraq məlum deyil. Tədqiqatçılar deyirlər ki, növbəti addım bu hüdudların ətraflı şəkildə araşdırılması olmalıdır.

Yalnız Marsla bağlı deyil

Terraformasiya mövzusunda olan tədqiqatlar təkcə Marsa yönəlmir; eyni zamanda Yerdəki elmi inkişaflara da töhfə verə bilər. Torpaq bərpası, quraqlığa davamlı kənd təsərrüfatı təcrübələri, inkişaf etdirilmiş ekosistem modelləşdirmə kimi sahələrdə əldə ediləcək biliklər yer üzündəki ekoloji problemlərə də işıq sala bilər.

Müəlliflər qeyd edirlər ki, Marsı dəyişdirmək ideyası nəhayət, elmi bir sınaq sahəsi təqdim edir. Belə bir layihə həyata keçməsə belə, atılacaq addımlar planetologiya üçün əhəmiyyətli məlumatlar təmin edə bilər. Mars təkcə bir hədəf deyil, eyni zamanda sərhədlərimizi və bilik çatışmazlıqlarımızı anlamaq üçün güclü bir vasitə ola bilər.

Gələcək üçün isə hələ çoxlu naməlumlar var. Lakin tədqiqatçılara görə, əgər bəşəriyyət bir gün Marsı dəyişdirməyi bacarsa, bu təkcə qonşu planetin deyil, həm də bütün insanlıq tarixinin gedişatını dəyişdirə biləcək bir addım ola bilər.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:242
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 12 İyul 2025 23:51 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see336

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see311

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see296

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see276

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see273

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see271

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see270

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see267

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see259

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see249

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see245

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see244

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see240

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see239

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see232

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see230

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see221

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see217

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see210

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri