Qış nağılı bitdi: Elm qar dənəcikləri haqqında illərin mifini alt üst etdi!

Qış deyəndə ağla ilk gələn təsvirlərdən biri ovucda ərəyən zərif qar dənəciyidir. Uzun illərdir hər bir qar dənəciyinin tamamilə özünəməxsus olduğu söylənir və bu fikir demək olar ki, romantik bir həqiqət kimi qəbul olunub. Lakin elm dünyası bu mifin düşündüyümüz qədər möhkəm olmadığını ortaya çıxarır.

Qar dənəciklərinin mürəkkəb geometrik quruluşuna dair maraq doğuran bütün detallar Sherg.az-ın xəbərinin davamındadır…

QAR DƏNƏCİYİNİN DOĞULUŞU

Bir qar dənəciyinin səfəri, göyün yüksək qatlarında su buxarının mikroskopik toz və ya polen zərrəciyinə yapışması ilə başlayır. Bu kiçik “nüvə”, temperatur və rütubətə uyğun olaraq kristal səthlər əmələ gətirərək böyüyür.

Hər mərhələdə ətraf mühitin dəyişməsi kristalın formasına təsir edir. Populyar inancıın əsası da buradadır: atmosferdəki hər kiçik dəyişmənin qar dənəsinə fərqli bir “imza” qoyduğu düşünülür.

UNİKALLIQ, YOXSA OLABİLƏCƏK OXŞARLIQLAR?

Alimlər bildirirlər ki, qar dənəcikləri molekulyar səviyyədə oxşar olsa da, makro ölçüdə fərqli görünür. Lakin “tamamilə unikal” olduqları fikri düşündüyümüz qədər qəti deyil. Eyni temperatur, rütubət, hava axını və böyümə müddəti bir araya gəldikdə, bənzər, hətta tam eyni - geometriyanın yaranması nəzəri baxımdan mümkündür.

Praktikada bütün bu şərtlərin eyni anda yenidən təkrar olunması çox çətin ehtimaldır, lakin tamamilə mümkünsüz deyil. Müasir görüntüləmə texnologiyaları iki qar dənəsinin təəccüblü dərəcədə oxşar quruluşa sahib ola biləcəyini göstərir.

QAR DƏNƏCİKLƏRİNİN GEOMETRİK NİZAMI

Altıbucaqlı quruluş qarın kimyəvi təbiətindən qaynaqlanır. Su molekulları müəyyən ardıcıllıqla donduğu üçün kristallar əsasən altı qollu simmetriya formalaşdırır. Bu altıbucaqlı struktur daxilində yaranan qollar isə böyümə müddətində fasiləsiz dəyişən şəraitə uyğun formalaşır.

Bu səbəbdən eyni qar dənəciyinin iki qolu bir-birinə eyni ola bilər, lakin bütün qolları yüz faiz simmetrik olan iki fərqli qar dənəciyilə qarşılaşmaq yenə də çox aşağı ehtimaldır.

MİFOLOJİYADAN ELMƏ

“Bir-birinə heç bənzəməyən qar dənəcikləri” fikri illərdir mədəni təsvirlərin və romantik qış obrazlarının bir hissəsinə çevrilib. Ancaq elmi baxış bu iddianın daha çox bir əfsanə olduğunu göstərir. Ən maraqlı olan isə onların unikal olub-olmaması deyil; təbiətin belə dəqiqlik və riyazi nizamla milyonlarla müxtəlif formalar yarada bilməsidir.