Yunanıstanda yeni bir kəşf Sparta mifini alt üst etdi…

...Qədim Yunan Sparta döyüşçü dövləti kimi tanınır və müasir mədəniyyətə "Sparta ruhu" anlayışını, yəni məqsəd naminə çətinliklərə dözmək əzmini və hazırlığı verir.

Uzun müddət tarixi tədqiqatlarda Spartanın əvvəlcə bir qrup döyüşçü tərəfindən qurulmuş süni bir dövlət olduğuna inanılırdı.

Lakin, Fox News-un xəbər verdiyi kimi, tarixçi Hans Bekin elmi əsəri bu baxışın yenidən nəzərdən keçirilməsini təklif edir.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, Sparta dövlətinin eramızdan əvvəl 9-cu əsrdə yarandığı və sürətlə güclənərək eramızdan əvvəl 700-371-ci illər arasında üç yüz ildən çox müddət ərzində Peloponnes ərazisinin böyük bir hissəsinə hakim olduğuna inanılır.

Sparta ənənəvi olaraq fəth yolu ilə formalaşmış döyüşçü cəmiyyəti kimi təsvir olunur. Lakin yeni arxeoloji dəlillər bu mənzərənin daha mürəkkəb olduğunu göstərir.

Yeni tədqiqat, alimlərin saray qalıqlarını, freskaları, tunc silahları və Yunan yazısının ən qədim forması olan Xətti B ilə yazılmış inzibati lövhələri aşkar etdiyi Agios Vasileios arxeoloji kompleksinə yönəlmişdir.

Məhz bu tapıntılar Beki Spartanın fəth nəticəsində sıfırdan yaranmadığını, əksinə daha erkən yerli mədəniyyətdən inkişaf etdiyini irəli sürməyə vadar etdi.

Bu fərziyyəyə əlavə ağırlıq saray kompleksinin süqutundan sonra da fəaliyyət göstərməyə davam edən və sonradan həm spartalılar, həm də digər yerli icmalar üçün vacib hala gələn Amikliya ziyarətgahı verir.

Bu ərazidə ritual fəaliyyətinin davamlılığı Spartanın formalaşma dövründə daha qədim ənənələrin qorunub saxlanıldığını göstərir və onun fəth nəticəsində yarandığı klassik nəzəriyyəsinə şübhə yaradır.

Tədqiqatçı vurğulayır ki, Spartanın sonradan güclü bir hərbi dövlət kimi şöhrət qazanmasına baxmayaraq, onun mənşəyi daha mürəkkəb idi.

Müəllif qeyd edir ki, bu məlumatlar Spartanın sonrakı əsrlərdəki hərbi gücünü inkar etmir, əksinə onun mənşəyi ideyasını dəyişdirir.

Əli Babayev