Qızı ABŞ da professor, özü praqmatik, “nüvə tərəfdarı”

Ali Rəhbər Ayətullah Əli Xameneyinin həlak olmasından sonra İranın veteran siyasətçisi Əli Laricani son bir ildə təhlükəsizlik iyerarxiyasında ən güclü fiqurlardan biri kimi yenidən ortaya çıxıb. Laricani İranda müvəqqəti rəhbərlik şurasının yaradıldığını elan edib.

Azpost.info bildirir ki, Reutes onunla bağlı təhlilində qeyd edir o, nüvə danışıqlarından tutmuş Tehranın regional əlaqələrinə və daxili iğtişaşların qəddarcasına yatırılmasına qədər geniş məsələlərə nəzarət edirdi.

Avqust ayında Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi təyin olunan Laricani karyerası boyunca yüksək vəzifələr tutub, Xameneiyə sədaqəti və sistemin tez-tez mübahisə aparan qrupları ilə praqmatik qarşılıqlı əlaqədə olması ilə seçilir.

Laricani Xameneyinin etibarlı adamı kimi ötən ay ABŞ ilə nüvə danışıqlarına hazırlaşmaq üçün vasitəçi kimi Omana səfəri ilə diqqəti cəlb edib.

Son aylarda Laricani həmçinin ABŞ-ın əsas müttəfiqi olan Moskvaya bir neçə dəfə səfər edərək bir sıra təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə edib ki, bu da onun yüksək səviyyəli diplomatiyaya qayıtmasının daha bir sübutudur.

Laricani nüvə məsələsini “həll edilə bilən” hesab edirdi.

20 il əvvəl Milli Təhlükəsizlik Şurasına rəhbərlik etmiş Laricani ötən il İran və İsrail arasında baş verən və ABŞ-ın da iştirak etdiyi 12 günlük hava müharibəsindən sonra yenidən liderliyini bərpa edib və rəsmi olaraq İranın təhlükəsizlik aparatının mərkəzinə qayıdıb.

Onun nüvə məsələsi ilə bağlı bəzi ictimai açıqlamaları praqmatik olub. Laricani ötən ay Oman dövlət televiziyasına ABŞ ilə danışıqlara toxunaraq deyib: “Mənim fikrimcə, bu məsələ həll edilə bilər. Əgər amerikalıların narahatlığı İranın nüvə silahı əldə etməyə doğru irəliləməməsidirsə, bu məsələ həll edilə bilər.”

Lakin, yanvar ayında hökumət əleyhinə etiraz dalğasından sonra onun Təhlükəsizlik Şurasındakı rolu Vaşinqton tərəfindən pislənib. ABŞ hökumətinin ona və digər rəsmilərə qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalarla bağlı bəyanatına görə, Laricani yanvar ayında İranı bürüyən bir sıra nümayişləri yatırmaq səylərinin ön sıralarında olub. ABŞ Maliyyə Nazirliyi 15 yanvar tarixli açıqlamasında bildirib ki, “Laricani İran xalqının qanuni tələblərinə cavab olaraq zorakılığa çağırış edən ilk İran liderlərindən biri idi”.

Digər İran rəsmiləri kimi, Laricani də iqtisadi çətinliklərə etiraz olaraq təşkil edilən nümayişlərə anlayışla yanaşdığını bildirib. Lakin o, İranın əzəli düşməni İsrail tərəfindən təhrik edildiyini iddia etdiyi silahlı hərəkətləri pisləyib.

Dövlət mediası onun 10 yanvarda dediyi “xalq etirazları bu terrorçu qruplardan tamamilə ayrılmalıdır” sözlərini yayıb.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun keçmiş üzvü olan Laricani 2005-2007-ci illərdə İranın baş nüvə danışıqları üzrə danışıqçısı vəzifəsində çalışıb və Tehranın uran zənginləşdirmək hüququnu müdafiə edib. O, bir dəfə Avropanın nüvə yanacağı istehsalından imtina etmək üçün təşviqlərini “mirvarini şokoladla dəyişdirmək” ilə müqayisə etmişdi.

O dövrdə İran analitikləri onun Qərbi diplomatiya yolu ilə razı salmağa çalışdığını və praqmatist hesab edildiyini deyirdilər.

Laricani 2008-ci ildən 2020-ci ilə qədər Parlamentin sədri vəzifəsində çalışıb. Onun vəzifədə olduğu müddətdə İran təxminən iki illik incə danışıqlardan sonra 2015-ci ildə altı dünya gücü ilə nüvə razılaşmasına nail olub.

Putnlə görüşən Laricani

Laricani dəfələrlə Moskvaya səfər edib və Prezident Vladimir Putinlə görüşüb, Xameneiyə Trampın təzyiqinə qarşı mübarizə aparan əsas müttəfiq və qlobal gücü idarə etməyə kömək edib. Laricani həmçinin Çinlə danışıqları irəli aparmaq vəzifəsini də yerinə yetirib və bu da 2021-ci ildə 25 illik əməkdaşlıq müqaviləsinin bağlanmasına gətirib çıxarıb.

2005-ci ildə o, uğursuz olaraq prezidentliyə namizəd olub. Daha sonra o, 2021 və 2024-cü il prezident seçkilərində namizədliyini irəli sürməyə cəhd edib, lakin hər iki dəfə Keşikçilər Şurası tərəfindən rədd edilib.

Laricani 1958-ci ildə İraqın Nəcəf şəhərində aparıcı İran dindar ailəsində anadan olub. Uşaq ikən İrana köçüb və fəlsəfə üzrə doktorluq dərəcəsi alıb. Qardaşlarından bir neçəsi də məhkəmə sistemində və Xarici İşlər Nazirliyində yüksək vəzifələr tutub.

Yanvar ayında Laricaninin qızlarından biri ABŞ-dakı Emory Universitetində tibb professoru vəzifəsindən, həmin ay keçirilən nümayişlərin yatırılmasındakı rolundan qəzəblənən iranlı-amerikalı fəalların etirazlarından sonra işdən çıxarılıb.

AzPost.az

Paylaş