Qlobal təhlükə qapıda: İnsanlıq üçün böyük təhdid!

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində (BƏƏ) bir xəstədə aşkarlanan, dərmanlara qarşı davamlı və ölümcül sayılan "Candida auris” (C. auris) adlı göbələk növü qlobal sağlamlıq üçün ciddi təhdid olaraq qalır. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (DST) bu göbələyi "insanlıq üçün ciddi təhlükə” yaradan 19 ölümcül göbələkdən biri kimi qeyd edir. C. auris-in yalnız bir neçə dərmana həssas olması onun müalicəsini son dərəcə çətinləşdirir.

Qəza sonrası beyin infeksiyası

BƏƏ-nin Rəs əl-Xaymə şəhərində yaşayan 34 yaşlı bir kişi yol qəzası nəticəsində ağır beyin travması alaraq Saqr xəstəxanasına yerləşdirilib. Xəstədə çoxsaylı kəllə-beyin zədələri, ağızdan qanaxma və ciddi dəri yaralanmaları aşkarlanıb. Beyindəki qanaxmalara görə təcili əməliyyatla kəllə sümüyünün bir hissəsi çıxarılıb.

Üç həftə reanimasiyada saxlanılan xəstə daha sonra müxtəlif cərrahi müdaxilələr və antibiotik müalicəsi görüb. Yatışının 99-cu günündə, beyin mayesinin azaldılması üçün aparılan əməliyyatdan sonra götürülən nümunələrdə Candida auris infeksiyası təsbit edilib.

Uğurlu müalicə - ilk nümunələrdən biri

Məsələni işıqlandıran həkimlər "Tibbi Vaka Hesabatları Jurnalı”nda dərc etdikləri yazıda, damardaxili dərmanlar, göbələk əleyhinə inyeksiyalar və tablet müalicəsi ilə infeksiyanın tam nəzarət altına alındığını bildiriblər. Yeddi ay davam edən müalicədən sonra xəstə sağalaraq evə buraxılıb. Bu hadisə, C. auris səbəbli beyin infeksiyasının birbaşa beyin mayesinə müdaxilə olmadan uğurla müalicə edildiyi nadir nümunələrdən biri kimi qiymətləndirilir.

Qlobal yayılma və təhlükə

İlk dəfə 2009-cu ildə Yaponiyada bir xəstənin qulağında aşkarlanan C. auris bu günə qədər altı qitədə 40-dan çox ölkədə qeydə alınıb. İnsan dərisində və müxtəlif səthlərdə uzun müddət yaşaya bilən bu göbələk, tibbi avadanlıqlar və ya açıq yaralar vasitəsilə orqanizmə daxil olaraq həyati orqanlara yayıla bilir.

Xüsusilə immun sistemi zəif olanlar, uzun müddət xəstəxanada qalanlar və ya son vaxtlar antibiotik qəbul edən şəxslər yüksək risk daşıyır. Mütəxəssislər infeksiyanın ölüm nisbətinin təxminən üçdə bir olduğunu bildirirlər.

Dərman müqavimətinə səbəb olan amillər

Mütəxəssislər antifungal dərmanların səhiyyə və kənd təsərrüfatında nəzarətsiz istifadəsinin göbələklərdə davamlılıq yaratdığını vurğulayır. Bu xüsusilə antifungal preparatların reseptsiz əldə olunduğu ölkələrdə infeksiyaların idarəsini çətinləşdirir.

Bəzi ölkələrdə, məsələn, Böyük Britaniyada C. auris məcburi bildirilən yoluxucu xəstəliklər siyahısına daxil edilib ki, bu da erkən aşkarlama və yayılmanın qarşısını almağa xidmət edir.

ÜST-ün xəbərdarlığı

ÜST C. auris-i Aspergillus fumigatus, Candida albicans və Cryptococcus neoformans kimi təhlükəli növlərlə birlikdə prioritet patogenlər siyahısına daxil edib.

Aydın