Qobal maliyyə sisteminə kimlər nəzarət edir?

Mərkəzi banklar qlobal maliyyə sabitliyinin qorunması, pul siyasətinin tənzimlənməsi və iqtisadi artımın dəstəklənməsində həlledici rol oynayır.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, son illərdə inflyasiya, pandemiyadan sonrakı iqtisadi bərpa və maliyyə böhranlarının təsiri ilə bir çox mərkəzi bank balanslarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirib. Aktivlərin həcmi isə artıq həmin qurumların qlobal iqtisadi sistemdəki təsir gücünün əsas göstəricilərindən biri hesab olunur.
Hazırda dünyanın ən böyük aktiv bazasına malik mərkəzi bankı Avropa Mərkəzi Bankıdır. Avrozonanın pul siyasətini müəyyən edən qurumun ümumi aktivləri 7,13 trilyon dollar təşkil edir. Bank iqtisadi artımı stimullaşdırmaq və inflyasiyanı idarə etmək məqsədilə həyata keçirdiyi geniş istiqraz alışı proqramları vasitəsilə balansını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirib.
Siyahıda ikinci yerdə 6,62 trilyon dollarlıq aktivlə Çin Xalq Bankı qərarlaşıb. Dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatına xidmət göstərən qurum böyük valyuta ehtiyatları hesabına yuanın məzənnəsinin idarə olunmasında və daxili maliyyə sabitliyinin qorunmasında mühüm rol oynayır.
Üçüncü pillədə isə 6,59 trilyon dollarlıq aktivləri ilə ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi (FED) yer alır. Dünyanın ən böyük iqtisadiyyatının mərkəzi bankı olan FED-in qərarları qlobal maliyyə bazarlarına birbaşa təsir göstərir. Xüsusilə 2008-ci il maliyyə böhranı və COVID-19 pandemiyasından sonra həyata keçirilən kəmiyyət yumşaldılması proqramları nəticəsində qurumun balansı nəzərəçarpacaq dərəcədə böyüyüb.
Dördüncü sırada 4,52 trilyon dollarlıq aktivə sahib Yaponiya Bankı dayanır. Uzun müddətdir deflyasiya ilə mübarizə aparan qurum aqressiv pul yumşaldılması siyasəti və iri həcmli aktiv alışları ilə tanınır.
Siyahının növbəti pillələrində 1,11 trilyon dollarlıq aktivə malik İsveçrə Milli Bankı və 1 trilyon dollarlıq aktivləri olan İngiltərə Bankı qərarlaşıb. İsveçrə frankının “təhlükəsiz sığınacaq” valyutası hesab olunması səbəbindən İsveçrə Milli Bankı məzənnə təzyiqlərini azaltmaq və qiymət sabitliyini qorumaq üçün böyük həcmdə ehtiyat toplayıb. İngiltərə Bankı isə son illərdə iqtisadiyyatı dəstəkləmək məqsədilə aktiv alış proqramlarını genişləndirib.
İnkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlar arasında diqqət çəkən qurumlardan biri Hindistan Ehtiyat Bankıdır. 911,4 milyard dollarlıq aktivə sahib qurum dünyanın ən sürətlə böyüyən böyük iqtisadiyyatlarından birinin pul siyasətini idarə edir və əsasən valyuta ehtiyatları hesabına bazar sabitliyini qoruyur.
Cənubi Amerikanın ən böyük iqtisadiyyatı olan Braziliyanın Mərkəzi Bankının aktivləri isə 898,2 milyard dollar təşkil edir. Bank inflyasiyanın idarə olunması və maliyyə sisteminin sabitliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır.
Asiyanın əsas maliyyə mərkəzlərindən biri olan Sinqapurun pul siyasətini həyata keçirən Sinqapur Pul İdarəsi 610 milyard dollarlıq aktivlərə malikdir. Ölkənin beynəlxalq maliyyə mərkəzi statusu bu göstəricinin yüksək olmasına təsir edən əsas amillərdəndir.
İlk onluğu isə 533,6 milyard dollarlıq aktivləri ilə Honkonq Valyuta İdarəsi tamamlayır. Qurum Honkonq dollarının sabitliyini qorumaq və bank sektorunun dayanıqlığını təmin etmək üçün fəaliyyət göstərir.