Qureyşi: “Qafqazda reallaşan layihələr güc xəritəsini yeniləməkdir”

“Geosiyasi səviyyədə dəhliz müharibəsinə sadəcə olaraq tranzit marşrutları uğrunda rəqabət kimi deyil, “güc xəritəsini yenidən layihələndirmək” cəhdi kimi baxmaq lazımdır”.

Tribunainfo.az bildirir ki, bu fikirlər iranlı siyasi tədqiqatçı Seyyidə Mehdiyə Qureyşiyə məxsusdur.

Onun sözlərinə görə, dəhlizlər eyni zamanda üç əsas sahəyə təsir göstərir: “Sərt güc və geosiyasətə nəzarət, iqtisadi güc və sərvət istehsalı, yumşaq güc və sivilizasiya hekayələrinin yenidən yaradılması”.

Qureyşi hesab edir ki, Şimali İran və Cənubi Qafqaz təkcə Mərkəzi Asiyanı Fars körfəzi və Oman dənizinə birləşdirən təbii qapı hesab edilmir, həm də alternativ marşrutlar İranın geosiyasi mövqeyini zəiflədə bilər. “Türkiyə və Azərbaycanın bəzi Qərb dövlətlərinin dəstəyi ilə həyata keçirdikləri Zəngəzur dəhlizi kimi layihələr İranı Cənubi Qafqaz tənliklərindən çıxarmaqla, Bakını birbaşa Naxçıvanla, daha sonra isə Ankara ilə birləşdirməklə hədələyir”.

İranlı ekspert vurğulayıb ki, Araz dəhlizi İran üçün çox vacibdir. “İranın “Aras dəhlizi” təklifi təkcə Ermənistanla strateji sərhədləri qorumaq üçün deyil, həm də İranın şimal-cənub arteriyasında mövqeyini sabitləşdirmək və geosiyasi mühasirənin qarşısını almaq üçün bir vasitədir”.

Onun fikrincə, əgər Zəngəzur dəhlizi reallaşarsa, İran bu zəncirdə rol oynamadan Cənubi Qafqazı birbaşa Anadolu və Avropaya birləşdirəcək. “Bu, o deməkdir ki, İran nəinki tranzit mövqeyinin bir hissəsini itirəcək, daha da önəmlisi o, coğrafi vasitəçi rolundan geosiyasi marjinala düşəcək”.

Fərda Uğur