Regional gücdən qlobal vasitəçiyə: Bakı Ankara ilə Təl Əviv arasında körpü rolunda ANALİZ

Elçin Mirzəbəyli: İsrail və Türkiyə arasındakı müəyyən münasibətlərin tənzimlənməsində Azərbaycanın oynadığı əsas rol, hər iki ölkənin Azərbaycana və onun liderinə olan münasibəti, yüksək etimadın göstəricisi kimi qiymətləndirilməlidir

2023-cü ildə Qarabağı separatçılardan azad etdikdən sonra artan beynəlxalq nüfuzu fonunda Azərbaycan, Suriya ətrafında Türkiyə və İsrail arasında gərginliyi azaltmaq üçün diplomatik vasitəçiliyə başlayıb. “Times of Israel” yazır ki, İsrail cənub Suriya sərhədində, Türkiyə isə şimalda hərbi mövcudluq nümayiş etdirir. Hər iki ölkə Azərbaycan vasitəsilə qaynar xətt yaradılmasına razılıq verib. Nəşr həmçinin qeyd edir ki, Bakı Türkiyənin yaxın müttəfiqi olmaqla yanaşı, İsraillə də neft və silah ticarətinə əsaslanan yaxşı münasibətlərə malikdir. Azərbaycan Suriyanın yeni rəhbərliyi ilə təmaslar quraraq, Ankara ilə Təl-Əviv arasında texniki səviyyədə əlaqələrin qurulmasına şərait yaradır. 

Bu cür diplomatik vasitəçilik Azərbaycanın artan beynəlxalq nüfuzunun və balanslı xarici siyasət kursunun bariz göstəricisidir. Əvvəllər yalnız regional aktor kimi görünən Bakı, indi daha mürəkkəb beynəlxalq məsələlərdə də tərəfləri bir araya gətirən vasitəçi rolunu oynayır. Bu həm də Azərbaycanın neytrallığa əsaslanan müstəqil siyasətinin və etibarlı tərəfdaş obrazının formalaşdığını göstərir. İsrail və Türkiyə kimi ortaq nöqtələri az olan dövlətlərin belə Bakının təşəbbüsünə açıq olması, Azərbaycanın Cənubi Qafqazdan kənarda da sülhə töhfə verməyə hazır olduğunu sübut edir. 

Milli Məclisin deputatı Elçin Mirzəbəyli Sherg.az-a söyləyib ki, Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri dərin tarixi köklərə, ortaq mədəniyyətə, etnik və milli kimliyə, genetik yaddaşa söykənir:

“Təbii ki, bu möhkəm təməllərlə yanaşı, iki qardaş ölkə arasında bu günə qədər əlaqələrin yüksək səviyyədə inkişaf etməsi və siyasi liderlərin bu istiqamətdə atdıqları addımlar nəticə etibarilə Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərini tarixdə görünməyən sarsılmaz birliyə çevirib. Bununla yanaşı, İsrail və Azərbaycanın tərəfdaş münasibətləri var. Məlum olduğu kimi, İsrail Azərbaycanın haqq işinə dəstək verən ölkələrdən sayılır. Azərbaycanla İsrail arasında bir çox sahələr, o cümlədən hərbi üzrə uzun illərdir davam edən əməkdaşlıq mövcuddur. Eyni zamanda Azərbaycanda tarix boyu yahudilər yaşayır. Yahudi icmasına münasibətdə azərbaycanlıların və ölkəmizdə yaşayan digər milli azlıqların nümayiş etdirdiyi tolerant münasibət Azərbaycan-İsrail münasibətlərinin də qarşılıqlı inkişafına öz töhfəsini verir. Şübhəsiz ki, Azərbaycanın əldə etdiyi qələbə ölkəmizin beynəlxalq müstəvidəki nüfuzunu daha da möhkəmləndirir. Lakin bu yalnız qələbənin özü ilə bağlı olan amil deyil. Bizə bu qələbəni qazandıran, separatizmin kökünü kəsən və separatizmi ölkəmizin ərazilərində qoruyub saxlamağa çalışan müxtəlif güclərin apardıqları sərt kampaniyaların qarşısında dayana bilən də, milli maraqlarımızı sonadək qətiyyətlə müdafiə edən məhz Azərbaycanın lideridir. Bu gün Azərbaycanın dövlət olaraq gücündən danışarkən, ilk növbədə bu siyasəti müəyyənləşdirən liderin nüfuzunu qeyd etməliyik. Məhz bu liderlik, yüksək idarəçilik bacarığı nəticə etibarilə Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərini gücləndirib”.

Parlamentari qeyd edib ki, ölkəmiz ərazi və əhali baxımından, eləcə də resurslar nöqteyi-nəzərindən bir sıra dövlətlərlə müqayisədə kiçik olsa da, geniş bir regionda orta güc faktoru kimi tanınır:

“Bu da beynəlxalq müstəvidə dəyərləndirilən mühüm göstəricilərdən biridir. Bununla yanaşı, ölkəmizin sülhün təşviqi, müxtəlif qüvvələr arasında münasibətlərin tənzimlənməsi istiqamətində nümayiş etdirdiyi prinsipial mövqe, qlobal səviyyədə ayrı-ayrı xalqların hüquqlarının müdafiəsinə yönəlmiş siyasəti Azərbaycanın mövqeyini gücləndirən əsas amillərdən biridir. Azərbaycan qlobal səviyyədə təşəbbüskar bir ölkədir və bütün imkanlardan istifadə edərək beynəlxalq müstəvidə haqqın, ədalətin qorunub saxlanması üçün səylərini yalnız sözlə deyil, praktiki müstəvidə də göstərir.

Bu kontekstdə İsrail və Türkiyə arasındakı müəyyən münasibətlərin tənzimlənməsində Azərbaycanın oynadığı əsas rol, hər iki ölkənin Azərbaycana və onun liderinə olan münasibəti, yüksək etimadın göstəricisi kimi qiymətləndirilməlidir. Qeyd edilməlidir ki, olduqca həssas bir bölgədə və məsələdə faktiki olaraq qarşı-qarşıya dayanan və baxış bucaqları fərqli olan iki dövlətin ən azı “qırmızı xətlər”ini müəyyənləşdirmək istiqamətində Azərbaycanın yaratdığı platforma, bir tərəfdən ölkəmizin nüfuzunun nə qədər yüksək olduğunu göstərir, digər tərəfdən isə Azərbaycan diplomatiyasının və xarici siyasətinin nə qədər çevik, sistemli, ardıcıl olduğunu sübut edir”.