Icma.az
close
up
RU
Rəqəmsal bilik məbədləri: Azərbaycan kitabxanalarının gələcək modeli KONKRET

Rəqəmsal bilik məbədləri: Azərbaycan kitabxanalarının gələcək modeli KONKRET

Konkret.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Prezident İlham Əliyevin 19 mart 2025-ci il tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının 2025–2028-ci illər üçün süni intellekt Strategiyası” ölkənin bütün sahələrində olduğu kimi, mədəniyyət, təhsil və elm ekosisteminin mühüm tərkib hissəsi olan kitabxanaların fəaliyyətində də köklü rəqəmsal transformasiya və “biblioqrafik inqilab” dövrünü başladır.

KONKRET.az xəbər verir ki, bu strategiya çərçivəsində rəqəmsal inkişafın təşviqi, açıq məlumat bazalarının yaradılması və Təbii Dil Emalı (NLP) texnologiyalarının inkişafı birbaşa kitabxanaların müasirləşməsinə xidmət edir.

Strategiyanın kitabxanaların fəaliyyətinə göstərdiyi əsas təsirlər və oynadığı rollar aşağıdakılardır:

Tarixi və Qədim İrsin Rəqəmsallaşdırılması

Strategiyanın ən böyük töhfələrindən biri Azərbaycan dilinin təbii dil emalı imkanlarının genişləndirilməsidir. Bu da əski əlifbanın oxunması: Kitabxana fondlarında qorunan əski əlifbalı (məsələn, ərəb qrafikalı) qədim əlyazmalar, kitablar və dövri mətbuat Süni İntellekt (Sİ) əsaslı OCR (Simvolların Optik Tanınması) texnologiyası vasitəsilə rəqəmsal mətnə çevrilir.

Avtomatik transliterasiya: Sİ bu mətnləri dilin tarixi qanunauyğunluqlarını nəzərə alaraq avtomatik şəkildə müasir Azərbaycan əlifbasına transliterasiya edir. Bu, tədqiqatçıların qədim mənbələrə çıxışını dəfələrlə sürətləndirir.

Kitabxana-Biblioqrafiya Proseslərinin Avtomatlaşdırılması

Ənənəvi kitabxana idarəçiliyi süni intellekt alətləri ilə optimallaşdırılır:

Ağıllı kataloqlaşdırma və klasifikasiya: Yeni daxil olan kitabların janrı, mövzusu və açar sözləri süni intellekt tərəfindən analiz edilərək insan müdaxiləsi olmadan beynəlxalq sistemlərə uyğun indekslənir.

Mətnlərin avtomatik annotasiyası: Böyük həcmli elmi əsərlərin, dissertasiyaların və məqalələrin qısa xülasələri (annotasiyaları) Sİ modulları tərəfindən saniyələr ərzində hazırlanır.

İstifadəçi Xidmətinin Fərdiləşdirilməsi və Ağıllı Axtarış

Strategiya oxucu məmnuniyyətini və məlumata əlçatanlığı rəqəmsal müstəvidə artırmağı hədəfləyir: Virtual köməkçilər və çatbotlar: Kitabxanaların platformalarında fəaliyyət göstərən Sİ əsaslı çatbotlar oxucuların biblioqrafik sorğularını gecə-gündüz dərhal cavablandırır, kitab sifarişi və resurs axtarışında bələdçilik edir. Fərdi tövsiyə sistemləri – oxucunun maraq dairəsi, əvvəl oxuduğu kitablar və axtarış tarixçəsi əsasında sistem ona tam fərdiləşdirilmiş elmi mənbə və ədəbiyyat siyahısı təklif edir.

Elmi Analitika və Big Data (Böyük Verilənlər) İdarəçiliyi

Strategiyanın əsas sütunlarından biri milli məlumat bazalarının idarə edilməsidir. AMEA Mərkəzi Elmi Kitabxanası (MEK) və digər böyük elmi kitabxanalar beynəlxalq elektron depo və elmi bazalara inteqrasiya olunaraq süni intellekt tədqiqatçıları üçün nəhəng informasiya mərkəzlərinə çevrilir.

Sİ alətləri oxucu tendensiyalarını analiz edərək, kitabxanaların gələcəkdə hansı sahələrə aid resursları daha çox tədarük etməli olduğunu öncədən proqnozlaşdırır.

İxtisaslı Kadr Potensialının Gücləndirilməsi

Strategiya çərçivəsində yaradılması nəzərdə tutulan Süni İntellekt Akademiyası və təlim proqramları kitabxanaçıların da rəqəmsal bacarıqlarının artırılmasına təkan verir. Müasir kitabxanaçı artıq sadəcə kitab verən şəxs deyil, Sİ alətlərini idarə edən və informasiya mühəndisliyi edən mütəxəssis (data kuratoru) statusu qazanır.

Nəticədə  “Süni intellekt Strategiyası Azərbaycan kitabxanalarını passiv kitab saxlancından aktiv, rəqəmsal və intellektual bilik mərkəzlərinə çevirir. Bu da həm milli-mədəni irsimizin qorunub gələcək nəsillərə ötürülməsini təmin edir, həm də elmi araşdırmaların səmərəliliyini qlobal səviyyəyə qaldırılmasına səbəb ola bilər.

Afət Zeynalova

Səbail rayon MKS-nin 1 nömrəli  kitabxana

filialının informasiya şöbəsinin müdiri

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:172
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 25 May 2026 09:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see414

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see322

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see305

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see293

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see281

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see275

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see271

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see261

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see243

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see241

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see235

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see235

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see235

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see234

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see222

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see222

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see187

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri