Robotabənzər insanlıq: Süni intelleklə uzunmüddətli ünsiyyət insanı robotlaşdırır

Süni intellekt (Al) botları ilə davamlı ünsiyyət insanın davranış tərzini tədricən dəyişə bilər. İnsanlar alqoritmlərə uyğunlaşmağa başlayaraq daha proqnozlaşdırılan və standartlaşdırılmış ünsiyyət formasını mənimsəyə bilərlər. Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupunun gəldiyi nəticə budur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "AI & Society" jurnalında dərc olunub.

Müəlliflər hesab edirlər ki, bu təsir süni intellektlə dəfələrlə qarşılıqlı əlaqə nəticəsində yaranır. Müasir çat-botlar təbii dialoq qurmaq, istifadəçi haqqında məlumatları yadda saxlamaq və onun sorğularına uyğunlaşmaq imkanına malikdir. Nəticədə maşınla insan arasında ünsiyyət sərhədi daha az nəzərə çarpır.

Tədqiqatçılar ehtimal olunan prosesi "robotabənzər insanlıq" adlandırırlar. Onların fikrincə, təsir hər iki istiqamətdə baş verə bilər: Al getdikcə insana, insan isə Al-a daha çox bənzəyir.

Alimlər mexanizmi insanların həmsöhbətinin davranışını güzgü kimi əks etdirməyə təbii meyli ilə əlaqələndirirlər. İstifadəçi aydın ifadələrə, proqnozlaşdırılan reaksiyalara və müəyyən dialoq modellərinə üstünlük verən sistemlə müntəzəm ünsiyyət qurduqda, tədricən öz ünsiyyət tərzini də bu xüsusiyyətlərə uyğunlaşdıra bilər.

Müəlliflər hesab edirlər ki, alqoritmik əks əlaqə xüsusilə mühüm rol oynayır. İnsanlarla ünsiyyətdən fərqli olaraq, Al-ın reaksiyaları təsadüfi deyil və məlumatlar və müəyyən edilmiş alqoritmlər əsasında formalaşır. İstifadəçi sistemdən daha rahat və effektiv cavablar almaq üçün fərdi xüsusiyyətlərini şüuraltı şəkildə aradan qaldıra bilər.

"İstehlakçı hərəkət edir, robot reaksiya verir və zaman keçdikcə, təkrar qarşılıqlı təsir nəticəsində istehlakçı bu mübadilə formasını mənimsəyir", deyə Linney Universitetinin əməkdaşı Selcan Öztürkcan qeyd edib.

Bununla belə, araşdırma hələlik hipotez olaraq qalır. Alimlər Al ilə ünsiyyətin həqiqətən də insanların davranışını bu şəkildə dəyişdirdiyini təsdiqləyəcək uzunmüddətli eksperimentlər aparmayıblar. Müəlliflər hesab edirlər ki, bu təsir real istifadəçilərin iştirakı ilə keçiriləcək tədqiqatlarda yoxlanılmalıdır.

Hipotez təsdiqlənərsə, Al-ın müştəri xidmətlərində, təhsildə və digər sahələrdə geniş yayılması texnologiyaların yalnız insana uyğunlaşması ilə nəticələnməyə bilər. Bu halda texnologiyalar tədricən insanın özünü də onlara uyğunlaşdıra bilər.

Paşa Məmmədli