“Rosatom” Qazaxıstanda müqavilələrini itirir...

...Rusiya Qazaxıstanın uran sənayesində mövqelərini itirir, Çin isə strateji xammalın tədarükü üzərində nəzarəti gücləndirir.

SİA xəbər verir ki, The National Interest-in məlumatına görə, Qazaxıstanın uran idxalı və ixracı üzrə milli operatoru olan “Kazatomprom”, Çinin dövlətə məxsus alıcısı ilə müqaviləni təsdiqlədi, lakin Rusiyanın “Rosatom” şirkəti ilə demək olar ki, eyni müqaviləni rədd etdi.

Qərar, Qazaxıstanın 2025-ci ilin sonunda tətbiq etdiyi xarici şirkətlər üçün qaydalardakı dəyişiklikləri əks etdirir.

İndi xarici tərəfdaşlar artıq sadəcə uran alıb xaricə ixrac etməklə kifayətlənmirlər.

Layihələrdə daha böyük pay əldə etmək üçün onlar xammalın ölkə daxilində emalına investisiya qoymalı və lazımi texnologiyaların ötürülməsini təmin etməlidirlər.

Çin bu şərtlərə qarşı meylli olduğunu sübut etdi. O, yalnız uran almır, həm də yerli nüvə yanacağı istehsalına investisiya qoyur.

Digər tərəfdən, “Rosatom”, Rusiya qurumları ilə əməkdaşlığı kommersiya baxımından riskli edən Qərb sanksiyalarının nəticələri ilə üzləşir.

...Qazaxıstanda istehsal quran şirkət öz mövqeyini qoruyub saxlayır; "Yalnız konsentrat ixrac etmək istəyən şirkət - yox", müəllif yeni qaydaların məntiqini izah edir.

Bu, Moskva üçün ciddi bir zərbədir. 2009-cu ildən bəri Qazaxıstan dünyanın ən böyük uran istehsalçısıdır və qlobal istehsalın təxminən 40 faizini təşkil edir.

Yeni müqavilələrin itirilməsi Rusiyanın strateji əhəmiyyətli sənayedəki mövqeyini zəiflədir, baxmayaraq ki, “Rosatom” Qazaxıstanın nüvə sektorundan tamamilə çıxarılmayıb.

ABŞ və Avropa ölkələri də itirmək riski ilə üzləşirlər. Onlar Rusiyanın nüvə yanacağından asılılıqlarını azaltmaq istəyirlər, lakin hələlik Qazaxıstana eyni dərəcədə əlverişli əməkdaşlıq modeli təklif etməyiblər.

Əli Babayev