Rusiya bu gedişlə NATO nu parçalamaq istəyir ŞƏRH

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin həllinə çox yaxındırlar.

Həqiqətənmi münaqişənin həlli yaxındır?

Redaktor.az-a danışan politoloq Natiq Miri bildirdi ki, Amerika Prezidenti Donald Tramp bu yöndə optimist və pozitiv açıqlamalarını hələ prezident olmamışdan öncə, seçki yarışında da bəyan etmişdi:

"Bildirirdi ki, 24 saat ərzində bu müharibəni bitirəcəyəm. O gündən bu günə artıq bu cür açıqlamaların sayı itib. Yəni hər dəfə bir növ ciddi diplomatik danışıqlar və sülh prosesi görüntüsü yaratmaq xatirinə bu cür pozitiv açıqlamalar edilirdi. Xüsusilə də Nobel sülh mükafatına namizəd məsələsi ilə bağlı Nobel komissiyasında qərar verilməmişdən öncə bu cür bəyanatlar daha çox buna hesablanırdı. Ancaq sonradan bir az bu məsələlər səngidi və hətta Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə bağlı çox məyus olduğunu dəfələrlə bəyan etdi. Bir-birini təkzib edən ziddiyyətli açıqlamalar vermək Donald Trampın özəl xüsusiyyətidir.

Donald Tramp bundan öncəki danışıqlarda, xüsusilə Alyaskada baş tutan görüşdən sonra Ukraynanın maraqlarını ifadə etməyən, bilavasitə Rusiyanın maraqlarını tamamilə ifadə edən bir plan layihəsi ortalığa qoymuşdu və Ukraynaya təzyiqlər olunurdu. Sonradan Avropa, eyni zamanda ABŞ-də olan Ukrayna və Avropa lobbiləri, o cümlədən Konqresdə - istər Nümayəndələr Palatası, istər Senatdakı siyasi elita Trampa təzyiq etdilər və nəticə etibarilə Tramp yenidən o fikrə qayıtdı ki, ərazi məsələsində hər hansı bir güzəştdən söhbət getməyəcək. Mövcud hərbi toqquşma vəziyyətində kim hardadırsa, orada da dayanacaq və atəşkəs məhz bu xətt üzrə müəyyənləşəcək".

Müsahibimiz qeyd etdi ki, o gündən bu günə o qədər də böyük zaman keçməyib:

"Ancaq təəssüf ki, Trampın administrasiyasının 28 müddəalıq təqdim etdiyi bu sülh mətnində Donbasın işğal olunmayan ərazilərinin Rusiyaya verilməsi yenidən təklif edilir. Ona görə də bu cür bir-birini təkzib edən ziddiyyətli açıqlamalar və mövqe dəyişikliyi müharibənin tezliklə bitməsi və sülhün bərqərar olması proqnozunu çətinləşdirir.

Ukrayna bəyan etdi ki, 28 müddəalıq bu mətn artıq 19-a endirilib və strateji məsələlərdə Ukrayna dövlətinin suverenliyi qorunub, təhlükəsizlik maraqları nəzərə alınıb. Ancaq dünən Donald Tramp bəyan etdi ki, bu, 28-dən 22-yə endirilib. Burada da artıq görürsünüz ki, üç müddəa məsələsi var. Ortada çox böyük bir ziddiyyət var. Ona görə də müharibənin tezliklə bitməsi fikri o qədər də inandırıcı görünmür.

Məsələnin bir də Rusiya tərəfi var. Vladimir Putin həqiqətənmi atəşkəsi təmin etməklə sülh prosesini başlatmaq və yekun sülh müqaviləsini məhz Prezident Zelenski ilə imzalamaq istəyir? Buna inanmaq olarmı? Şəxsən mən inanmıram. Vladimir Putin imzalamaq istədiyi sənəd yalnız Donald Trampla birlikdə imza atdığı sənəddir. O bunu istəyir. Donald Trampla konkret əməkdaşlıq, münasibətlərin tənzimlənməsi, birgə iqtisadi əməkdaşlıq və investisiya məsələsində belə bir strateji sənəd imzalamaq istəyir. ABŞ-Rusiya münasibətlərini tənzimləmək istəyir".

Natiq Mirinin sözlərinə görə, Rusiya Ukrayna ilə ABŞ arasında münasibətləri tamamilə korlamaqla ABŞ-nin Ukraynaya silah yardımını dayandırmaq, o cümlədən kəşfiyyat məlumatlarını tamamilə ləğv etmək istəyindədir:

"ABŞ-nin Rusiya-Ukrayna müharibəsindən birdəfəlik kənarlaşmasını istəyir. Sadəcə, ABŞ Ukrayna ilə deyil, həm də Ukraynanı öz təhlükəsizliyi naminə dəstəkləyən Avropa Birliyi ilə arasında problemlər və fikir ayrılıqları yaratmaq istəyir. Yəni ABŞ-Avropa Birliyi arasında yaranacaq gərginlik nəticə etibarilə NATO-da parçalanmaq deməkdir. Rusiyanın əsas niyyəti budur.

Ona görə də indiki vəziyyətdə Rusiyanın maraqlarını ifadə edən 28 müddəalıq sülh sənədi Ukraynanın maraqlarını nəzərə alan bir sənədə çevrilirsə, bu sənədin Rusiya tərəfindən birmənalı qəbul olunacağını gözləmək sadəlövhlükdür. Həm də Rusiyanın strateji istəklərinə nail ola bilmir. O cümlədən Donbasın 9000 kvadrat kilometr ərazisini də bir güllə atmadan təhvil vermək istəyinə nail ola bilmir.

Ona görə mən NATO baş katibinin "ilin sonuna qədər müharibə bitə bilər" açıqlamasını ciddi qəbul etmirəm. Ola bilsin, müharibə 2026-cı ildə, hətta yay ayına qədər davam etsin. Ancaq indiki vəziyyətdə dərhal müharibənin dayanmasını mən gözləmirəm. Rusiyanın son günlərdə aqressivləşməsi, paytaxt Kiyevin ballistik raketlərlə və kamikadze dronlarla intensiv vurulması, xüsusilə də yaşayış məskənlərinin hədəf alınması, mülki şəxslərin məhv edilməsi, bu, Rusiyanın qəzəbindən irəli gələn məsələlərdir. Bu qəzəb müharibənin yaxın zamanda bitəcəyini qətiyyən göstərmir".

Aytəkin TOFİQQIZI