Rusiya Ermənistana hücuma hazırlaşır Avropa hərəkətə keçir

Rusiyanın 2026-cı ildə Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkilərinə ciddi müdaxilə edəcəyinə dair iddialar ölkədə narahatlıq doğurub. İrəvan hökumətinin bu məsələ ilə bağlı Avropa İttifaqına (Aİ) müraciət etməsi isə gərginliyi daha da artırıb.

Artıq Ermənistan rəhbərliyinin bu addımının Moskvada birmənalı qarşılanmadığı, seçkilərdə Kremlə bağlı qüvvələrin hakimiyyətə gətirilməsi üçün ən gözlənilməz yollara əl ata biləcəkləri deyilir.

Moskva Ermənistanda iğtişaşlar yarada, bu vasitə ilə baş nazir Nikol Paşinyanı devirə bilərmi?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Zaur Məmmədov deyib ki, Aİ-nin xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallasın rəsmi İrəvanın seçkilərdə xarici müdaxilənin qarşısının alınması üçün İttifaqdan yardım istədiyinə dair bəyanatı, bağlı qapılar arxasında müzakirə olunan məsələnin açıq müstəviyə çıxarılmasıdır:

“Paşinyanın belə bir müraciətlə çıxış etməsi hakimiyyətinin həm daxili, həm də xarici müstəvidə üzləşdiyi çağırışları açıq şəkildə ortaya qoyur. Kaya Kallasın bəyanatı isə əslində Paşinyana köməkdən daha çox geosiyasi mübarizənin şiddətlənməsinin sürətləndirilməsidir.

Məlum məsələdir ki, baş nazir 2018-ci ildən bəri Moskvanın Ermənistan üzərində qurduğu klassik patron–vassal modelini tədricən sarsıtmağa çalışır. KTMT-dən faktiki uzaqlaşma, Qərblə siyasi dialoqun intensivləşməsi, Qarabağ məsələsində Rusiyanın “təhlükəsizlik təminatçısı” rolunun itirilməsi Kremlin Ermənistandakı təsir rıçaqlarını zəiflədib. Lakin, bu rıçaqlar tam sıradan çıxmayıb. Rusiya ilə əlaqəli siyasi elita, media resursları, təhlükəsizlik strukturlarında qalan köhnə şəbəkələr seçki dövründə informasiya manipulyasiyası, legitimliyin şübhə altına alınması və kütləvi etirazların qızışdırılması üçün hələ də əlverişli alətlərə malikdir.

Artıq heç kimə sirr deyil ki, 2026 seçkiləri bu dəfə sadəcə hakimiyyət uğrunda mübarizə deyil, Ermənistanın hansı geosiyasi məkanın bir hissəsi olacağına dair “referendum” xarakteri daşıyır. Xarici müdaxilə ehtimalı isə bu seçimi Ermənistan cəmiyyətinin deyil, kənar güclərin iradəsinə tabe edə bilər.

Zaur Məmmədov

Ona görə də, mövcud hakimiyyət erməni vətəndaşları qarşısında bu şüarı qoymalıdır – “Ermənistan üçün əsas sual “Paşinyan qalacaq mı?” deyil. Əsas sual budur: Ermənistan seçkilər vasitəsilə suveren qərar verə biləcək, yoxsa yenidən kənar qüvvələrin siyasi ssenarilərinin obyekti olacaq?

Hər halda, hadisələr göstərir ki, 2026-cı il təkcə seçkilərə qədər yox, sonrakı prosesdə də qaynar dövr olacaq. Hər bir gün Paşinyan üçün çağırışların dəf edilməsi mübarizəsi kimi yadda qalacaq. Gürcüstanda illər əvvəl baş verənləri unutmamalıyıq”.

Politoloq bildirib ki, Cənubi Qafqazda real təhlükəsizlik arxitekturası artıq kağız üzərindəki alyanslar deyil, faktiki güc və məsuliyyət daşıyan aktorlar vasitəsilə formalaşır:

“Bu kontekstdə, Azərbaycan və Türkiyə bölgədə təhlükəsizliyin əsas qarantları kimi çıxış edirlər.

Azərbaycan regionda status-kvonun dəyişdirilməsində həlledici rol oynayan dövlətdir. Uzun illər davam edən qeyri-müəyyənlik, “dondurulmuş münaqişə” adı altında saxlanılan xaos, məhz təhlükəsizliyin əsas mənbəyi idi. 2020-ci ildən sonra Bakı göstərdi ki, təhlükəsizlik yalnız güc balansını bərpa etməklə və beynəlxalq hüquqa əsaslanan reallıq yaratmaqla mümkündür. Bu baxımdan, Azərbaycan regional nizamı pozan yox, əksinə, onu formalaşdıran aktora çevrildi.

Azərbaycan–Türkiyə tandemi bölgədə təhlükəsizliyin təminatçısı kimi çıxış edərkən fərqli model təqdim edir. Bu model nə Rusiyanın postsovet məkanına “nəzarət və asılılıq” yanaşmasına, nə də Qərbin uzaqdan normativ tövsiyələrinə bənzəyir. Əsas prinsip sadədir: suverenlik, sərhədlərin toxunulmazlığı və kommunikasiya xətlərinin təhlükəsizliyi. Məhz bu prinsiplər regionda davamlı sabitliyin əsasını təşkil edir”.

Z.Məmmədov qeyd edib ki, Ermənistan üçün də bu reallığın əhəmiyyəti böyükdür:

“Paşinyan hökuməti gec də olsa, anlamağa başlayır ki, ölkənin təhlükəsizliyi artıq üçüncü tərəflərin qeyri-müəyyən “zəmanətləri” üzərində qurula bilməz.

Ermənistanın real təhlükəsizliyi qonşularla münasibətlərin normallaşmasından, regional layihələrə qoşulmasından və hərbi-siyasi avantüralardan imtina etməsindən keçir. Bu mənada, Azərbaycan və Türkiyənin yaratdığı yeni regional düzən Ermənistan üçün təhdid yox, alternativ təhlükəsizlik imkanıdır”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az