Icma.az
close
up
RU
Rusiya ilə Avropa Ukraynada, NATO İranda batır, Bakıdan Təbrizə yollar görünür

Rusiya ilə Avropa Ukraynada, NATO İranda batır, Bakıdan Təbrizə yollar görünür

Icma.az, Modern.az portalına istinadən məlumat yayır.

Rusiya-Ukrayna müharibəsi klassik savaş anlamını çoxdan itirib. Bu münaqişə indi qlobal güclərin biri-birini sınağa çəkdiyi geosiyasi laboratoriyaya çevrilib. Burada əsas zərbəni tək Ukrayna almır. Rusiyanı tələyə salan Avropa ölkələri də ciddi sarsıntı yaşayır. Rusiya ilə Qərb arasındakı qarşıdurma Avropanın üzərinə ağır yük qoyub. Artıq açıq hiss olunur ki, bu yük həm iqtisadi, həm siyasi, həm də təhlükəsizlik sahəsində ağırlaşır və Avropa bunun altında çabalayır.

Açıq desək, Avropa ölkələri bu müharibənin maliyyə və enerji xərclərini daşımaqda çətinlik çəkir. Eyni zamanda sosial narazılıqlar artır. Siyasi parçalanmalar dərinləşir. Bu fürsətdən istifadə edən populist qüvvələr güclənir. Bütün bunlar isə Ukrayna bataqlığının Avropanı öz içinə çəkdiyini göstərir.

Hadisələrin gedişi onu göstərir ki, Rusiya isə bu prosesdə tək qalmayıb.Moskva sanksiyalar altında olsa da, Avropa sanksiyaların üstündə deyil. Bu vəziyyət müharibənin mahiyyətini dəyişir. Ukrayna Qərbin Rusiyanı zəiflətmək layihəsi olmaqdan çıxır. Tarixin ironiyası odur ki, indi bu müharibə Qərbin özünü sınağa çəkən böhrana çevrilir.

Amerika Birləmiş Ştatları bu mənzərəni diqqətlə izləyir. Vaşinqton Avropanın problemlərini öz üzərinə götürmək istəmir. ABŞ-ın Ukraynaya münasibətində açıq soyuqluq hiss olunur. Maliyyə yardımları mübahisə mövzusuna çevrilir. ABŞ silah tədarükü məsələsini partnyorlarına minnətlə və az qala dilənçi payı kimi verir. Diplomatik ritorika da dəyişir. Bu da göstərir ki, ABŞ Ukrayna yükünü Avropanın üzərinə atmağa çalışır.

Hətta Donald Tramp bu mövqeyi gizlətmir. O, açıq deyir ki, Avropa öz taleyini özü həll etməlidir. Bu fikir təsadüf sayıla bilməz. O da hiss olunur ki, bu, Amerikanın yeni xarici siyasət fəlsəfəsinin ifadəsidir. ABŞ artıq Avropanı prioritet saymır. Vaşinqton üçün əsas hədəflər başqa coğrafiyalardadır.

Çin, Sakit okean, Arktika və Yaxın Şərq daha önəmli mövqeyə keçir. Avropa isə arxa plana düşür. Trampın Qrenlandiya ilə bağlı mövqeyi də bunu sübut edir. ABŞ Arktikaya çıxış əldə etmək istəyir. Bu bölgə gələcək enerji və nəqliyyat marşrutları baxımından həlledici əhəmiyyət daşıyır.

Venesuela məsələsi isə artıq Vaşinqton üçün ikinci plana keçib. ABŞ Latın Amerikasındakı riskləri bir müddətlik dondurub. Bunun əvəzində daha strateji sahələrə fokuslanır.

Çin və Rusiya bu prosesi kənardan izləyir, sanki komediayaya baxırlar. Onlar ABŞ-ın hərəkətlərini analiz edənə qədər Tramp başqa bir tətəfdə yeni oyun çıxarır.

Bu baxımdan İran məsələsində də Çin və Rusiya səssiz, amma diqqətli mövqedədir. Bu da yeni güc balansının formalaşdığını göstərir.

İran böhranı qlobal sistem üçün daha həlledici sınaq ola bilər. Bu böhran Ukraynadan daha təhlükəlidir. Çünki burada böyük müharibə riski var. ABŞ İranı sıxışdırmaq istəyir və Tehran üzərində tam nəzarət planı qurulur. Bu plan həm də Yaxın Şərqi yenidən dizayn etməyi nəzərdə tutur.

Başı Ukraynada dərdə girən Avropa bu siyasətdən narahatdır. Çünki Avropanın İranla enerji və ticarət əlaqələri var. Açıq deməsələr də, Avropa ölkələri İranda sabitlik istəyir. Müharibə Avropaya yeni qaçqın dalğaları və enerji böhranı gətirə bilər. Bu səbəbdən Avropa ilə ABŞ arasında ciddi fikir ayrılığı yaranır.

Bu fikir ayrılığı avtomatik olaraq NATO-nun daxilində parçalanma yaradır. Alyansın üzvləri eyni mövqedə deyil. Bir tərəf ABŞ-ı, digər tərəf isə Avropanı dəstəkləyir.

Bu da NATO-nu zəiflədir. Trampın NATO-ya münasibəti də bu zəifliyi daha da dərinləşdirir. O, alyansı yük kimi görür. ABŞ-ın təhlükəsizliyini başqaları ilə bölüşmək istəmir. Bu yanaşma NATO-nun gələcəyini sual altına qoyur.

Bütün bu proseslər qlobal sistemin dağılmasına gətirib çıxarır. Köhnə ittifaqlar öz gücünü itirir. Yeni güc mərkəzləri meydana çıxır. Dünya yeni siyasi xəritəyə doğru gedir.

Bu dəyişikliklər Cənubi Qafqaza da təsir edir. Azərbaycan bu yeni mərhələdə daha strateji mövqeyə çıxır. Regionun geosiyasi çəkisi artır.

Xüsusilə Cənubi Azərbaycan faktoru aktuallaşır. Bakı ilə Təbriz arasında əlaqələr yeni məna qazanır. Yeni dünya düzənində bu xətt mühüm rol oynaya bilər. Çünki bölgədəki proseslər böyük güclərin maraqları ilə kəsişir. Azərbaycan bu kəsişmədə açar mövqedədir.

Beləliklə, Rusiya ilə Avropa Ukraynada batdığı bir vaxtda, NATO İranda sarsıldığı anda, Cənubi Qafqaz yeni imkanlar qazanır.

Bakıdan Təbrizə uzanan yol artıq xəyal deyil. Bu yol yeni geosiyasi reallığın bir hissəsinə çevrilir.


Elnur ƏMİROV

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:233
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 10 Yanvar 2026 11:14 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see397

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see381

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see314

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see296

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see293

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see284

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see271

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see265

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see264

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see251

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see235

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see234

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see229

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see228

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see227

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see224

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see221

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see215

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see215

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see208
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri