Icma.az
close
up
RU
Rusiya zəiflədikcə: Azərbaycanın regional iqtisadi transformasiyadakı yeni rolu

Rusiya zəiflədikcə: Azərbaycanın regional iqtisadi transformasiyadakı yeni rolu

Qaynarinfo saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Toğrul Qulubəyli

İqdisadçı və sənaye eksperti

Yeni Reallıqlar, Yeni Marşrutlar

Rusiyanın iqtisadi və texnoloji təcridi, enerji bazarlarında nüfuzunun zəifləməsi və geosiyasi təsir dairəsinin daralması Cənubi Qafqaz və Orta Asiyada strateji düzən dəyişikliklərinə səbəb olur. Bu proses Azərbaycanın qarşısında həm risklər, həm də yeni imkanlar açır: tranzit ölkədən istehsal və regional güc mərkəzinə çevrilmək.

Rusiya Modeli: Sabitlik Uğrunda İnkişafdan İmtina

Ukrayna müharibəsi və ardıcıl Qərb sanksiyaları nəticəsində Rusiya iqtisadiyyatı:texnoloji təcridə,maliyyə izolyasiyasına və qapalı istehlak modelinə sürüklənmişdir.

Rusiya bu böhranı süni valyuta tənzimləmələri, Asiya bazarlarına (xüsusilə Çin və Hindistana) yönəlmə və daxili istehlak bazarını qoruma siyasəti ilə tarazlamağa çalışır. Lakin bu, inkişaf yönümlü deyil – müdafiə yönümlü sabitlik modelidir.

Orta Dəhlizin Yüksəlişi: Boşalan Güc Sahəsində Yeni Marşrut

Şimal Nəqliyyat Dəhlizi (Çin–Rusiya–Avropa) artıq geosiyasi risk daşıdığı üçün, Orta Dəhliz – Çin–Qazaxıstan–Xəzər–Azərbaycan–Gürcüstan–Türkiyə–Avropa marşrutu daha strateji alternativ kimi çıxış edir.

Azərbaycan bu dəhlizdə:

enerji təchizatçısı,tranzit və logistika mərkəzi və regional istehsal bazası kimi funksiyaları öz üzərinə götürmək potensialına malikdir.

Enerji Təhlükəsizliyi: Alternativdən Əsas Tərəfdaşa Doğru

Avropa İttifaqı Rusiya qazından çıxmaq strategiyasını 2022-ci ildən intensiv şəkildə tətbiq edir. Bu fonda Azərbaycan:

* TAP və TANAP üzərindən 12 milyard m³ qaz ixrac edir;

* 2027-ci ilə qədər bu həcmi 20 milyard m³-ə çatdırmaq niyyətindədir;

* Bolqarıstan, Rumıniya, Macarıstan kimi ölkələrlə ikitərəfli enerji sazişləri bağlayır.

Tap-Tanap sisteminin genişlənməsi Transxəzər Boru Kəməri 2030-a qədər reallaşa bilərsə, Cənub Qaz Dəhlizinin strateji dərinliyini artıracaq və enerji təhlükəsizliyində yeni bir mərhələ başlayar.

Azərbaycan artıq Avropa enerji təhlükəsizliyinin əsas oyunçularından birinə çevrilməkdədir.

Tranzitdən İstehsala: Yeni İqtisadi Mərhələ

Sadəcə tranzit ölkə olmaq Azərbaycanın iqtisadi potensialını məhdudlaşdırır. Lakin:Ələt Azad İqtisadi Zonası,

Sumqayıt Kimya Sənaye Parkı,

Gəncə–Zəngəzur–Naxçıvan sənaye xətti

kimi təşəbbüslərlə transit mallara əlavə dəyər qatmaq, vergi bazasını genişləndirmək və texnologiya axınını təmin etmək mümkündür.

Texnoloji Modernləşmə: Rusiya Modelindən Fərqli Yol

Rusiya texnoloji bazarlardan təcrid olunduğu halda, Azərbaycan:

* Türkiyə ilə sənaye və müdafiə texnologiyaları üzrə əməkdaşlığı gücləndirir;

* Cənubi Koreya, İtaliya və Çinlə avtomatlaşdırma layihələrinə başlayır;

* Startap fondlarına, texnoparklara və rəqəmsal xidmət infrastrukturuna sərmayə yatırır.

Bu, Azərbaycan sənayesini beynəlxalq səviyyəyə sinxronlaşdıran açıq və inteqrasiya olunmuş modernləşmə modelidir.

Geoiqtisadi Tarazlıq: Çoxvektorlu Strateji Diplomatiya

Rusiya zəiflədikcə, Cənubi Qafqaz və Orta Asiyada güc boşluğu yaranır. Bu boşluğu:

Çin (iqtisadi güc),Türkiyə (siyasi-strateji fəallıq),İran (ideoloji təsir),ABŞ və Aİ (normativ və maliyyə çərçivələri)doldurmağa çalışır.

Azərbaycan bu rəqabətli geoiqtisadi mühitdə çoxvektorlu, çevik və milli maraqlara əsaslanan iqtisadi diplomatiya yürütməkdədir.

Və Nəticədə: Davamlı Yüksəlişin Azərbaycan Modeli

Qlobal dəyişikliklər fonunda Azərbaycan iqtisadi və regional baxımdan daha strateji mövqe qazanacaqdır.

Bu yüksəlişin davamlı və dayanıqlı olması üçün Azərbaycan:texnologiyanın sadəcə idxalını yox,lokalizasiyasını və transferini,ixrac həcmini yox, əlavə dəyərli ixracı,yalnız boru xətlərini deyil, sənaye gücü və istehsal zəncirini ön plana çıxarmalıdır.

Azərbaycan hazırda postsovet keçmişindən postrusiya iqtisadiyyatına keçid mərhələsindədir. Bu keçid yalnız fürsət deyil — milli və tarixi məsuliyyətdir.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:186
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 04 Avqust 2025 10:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see319

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see310

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see263

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see257

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see256

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see241

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see235

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see232

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see214

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see214

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see210

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see208

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see207

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see204

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see201

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see201

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see182

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri