Rusiyada generalların müəmmalı sonu Daha bir general intihar etdi

Rusiyada 83 yaşlı FSB general-mayoru İqor Laptevin intihar etməsi ölkənin yüksək rütbəli hərbçi və təhlükəsizlik əməkdaşlarının oxşar ölümlərini yenidən gündəmə gətirib.

Rusiya mediasının məlumatına görə, istefada olan general avqustun 20-də Moskvada, Verxnyaya Krasnoselskaya küçəsindəki evində ölü tapılıb. İlkin versiyaya görə, Laptev intihar edib.

Onun bioqrafiyası da diqqət çəkir. Laptev Əfqanıstan müharibəsində iştirak edib, daha sonra KQB və FSB sistemində informasiya təhlükəsizliyi sahəsində çalışıb. 1990-cı illərin sonlarında Rusiya Vergilər və Rüsumlar Nazirinin müavini olub. Sonrakı illərdə biznes fəaliyyəti ilə məşğul olub və “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib.

Hazırda onun intiharının konkret motivi barədə rəsmi məlumat yoxdur.

Lakin Laptevin ölümü Rusiyada son illərdə generalların intiharları ilə bağlı silsiləni yenidən xatırladır.
2008-ci ildə Müdafiə Nazirliyinin yüksək rütbəli nümayəndəsi, general-polkovnik Viktor Vlasov Moskvada xidməti kabinetində ölü tapılmışdı. İstintaq intihar versiyasını nəzərdən keçirirdi.

2010-cu ildə daxili qoşunların Baş Komandanlığının kəşfiyyat idarəsinin keçmiş rəhbəri, general-mayor Viktor Çevrizov həyatına son qoydu. 47 yaşlı general Çeçenistan müharibəsində iştirak etmişdi.

2011-ci ildə isə FSB-nin Tver vilayəti üzrə idarəsinin rəhbəri, general-mayor Konstantin Morev intihar etdi. Onun ölümü ilə bağlı xidməti fəaliyyət, ailə və sağlamlıq problemləri daxil olmaqla müxtəlif versiyalar araşdırılmışdı.

2014-cü ildə DİN-in İqtisadi Təhlükəsizlik və Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin keçmiş rəis müavini, general-mayor Boris Kolesnikov istintaq zamanı həyatına son qoydu. O, korrupsiya və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə ilə bağlı cinayət işində təqsirləndirilən şəxslərdən biri idi.

2021-ci ildə Ryazan vilayətinin keçmiş DİN rəhbəri, general-mayor İvan Perov da ölü tapıldı. İlkin versiya intihar idi. Həmin il istefada olan hava-desant qoşunlarının general-mayoru Anatoli Belyaninin ölümü də intihar kimi təqdim edildi.

2022-ci ildə Rusiyanın Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin istefada olan general-mayoru Lev Sotskov 90 yaşında ölü tapıldı. Rusiya mediası ilkin olaraq intihar versiyasını yaydı. Həmin ilin iyulunda isə istefada olan FSB general-mayoru Yevgeni Lobaçev Moskvada ölü tapıldı. Onun ölümü də intihar kimi qiymətləndirilirdi.

2023-cü ildə DİN-in Ekstremizmlə Mübarizə Baş İdarəsinin keçmiş rəis müavini, general-mayor Vladimir Makarov Moskva vilayətindəki bağ evində ölü tapıldı. İlkin versiya yenə intihar idi. Makarov bundan qısa müddət əvvəl vəzifəsindən azad edilmişdi.

İndi isə siyahıya İqor Laptev əlavə olunub.

Bu hadisələrin hamısını eyni səbəblə izah etmək mümkün deyil. Bəzi hallarda xəstəlik və yaş, bəzilərində istintaq və hüquqi problemlər, digər hallarda isə karyera böhranı və şəxsi problemlər barədə məlumatlar yayılıb.

Amma diqqətçəkən məqam odur ki, söhbət Rusiyanın ən qapalı və güclü dövlət strukturlarında uzun illər xidmət etmiş insanlardan gedir.

FTX, XKX, DİN və Müdafiə Nazirliyi kimi qurumlarda yüksək vəzifə tutan general üçün rütbə sadəcə hərbi status deyil. Bu, həm də nüfuz, karyera, sosial çevrə və sistem daxilində mövqe deməkdir. Belə bir insanın vəzifədən uzaqlaşdırılması, istintaqa cəlb olunması və ya sistemdən kənarda qalması ciddi böhran yarada bilər.

Amma İqor Laptevin ölümünün səbəbini dəqiq bilmədən onu hansısa siyasi və ya xidməti amillə əlaqələndirmək düzgün olmaz.

Bununla belə, son 18 ildə Rusiyanın müxtəlif güc strukturlarında xidmət etmiş bir sıra generalların intihar etməsi artıq diqqətçəkən tendensiyadır.

Bir generalın intiharı şəxsi faciədir. İkincisi təsadüf ola bilər. Amma illər ərzində eyni sistemdən çıxmış yüksək rütbəli şəxslərin təkrar-təkrar belə sonluqla üzləşməsi daha böyük sual yaradır: Rusiya güc elitasının daxilində hansı görünməyən təzyiqlər yığılır?

İqor Laptevin ölümü bu sualı yenidən gündəmə gətirib.