“Rusiyanı tərk etməkdən başqa çarəm yox idi...”

...Finlandiya immiqrasiya orqanları 21 yaşlı Rusiya vətəndaşı Daniil Muxametova sığınacaq verməkdən imtina edib. Bu il iyunun 17-də o, Litvada olarkən Adler-Kalininqrad sərnişin qatarından tullanıb.

Hərbi xidmətdən və cəbhə xəttindən yayınmaq üçün Rusiyadan qaçan bu gəncin hekayəsi insan haqları fəallarının fikrincə, unikaldır: o, Litvada axtarışda olanlar siyahısına salınıb və qaçdığı və hərbi xidmətdən yayındığı üçün vətəni Rusiyada qisasla üzləşir.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, o, qaçmasının səbəbləri və sonrakı hadisələr barədə “Current Time”a ilk müsahibəsini verib.

...Bunu dayandıra bilməməyim ağrılı idi. Mənim üçün düzgün seçim hərbi xidmətdən imtina etmək idi. Silah götürməkdən imtina etmək...

Rusiya Federasiyasını tərk etməkdən başqa çarəm yox idi. Mən bu seçimi etdim.

Bunu Daniil deyir.

Söhbət əsnasında, sanki valideynlərini qoruyan kimi, dəfələrlə vurğulayır ki, bu məcburi, çarəsiz addım onun öz addımıdır. O, Rusiyadan qaçmağa əvvəlcədən hazırlaşdığını deyir. O, hərbi xidmətə çağırışdan yayınmağın bütün digər yolları tükənəndə qaçmaq qərarına gəlib. Yazda o, Moskva vilayətinin Domodedovo şəhərindəki hərbi komissarlıqdan çağırış aldı: "11 mart 2025-ci il, saat 14:00-a qədər gəlməlisiniz."

...Vladimir Putinin çağırışçı əsgərlərin Ukraynadakı müharibədə iştirak etməyəcəyi barədə açıqlamasına baxmayaraq, çağırışçılar işğalın ilk günündə ölməyə başlayıblar.

2025-ci ilin yazında “Yaşamaq istəyirəm” layihəsi müharibədə həlak olan 217 rus çağırışçısının adını dərc edib. Çağırışçılar da tez-tez Müdafiə Nazirliyi ilə təhdid və zorakılıq yolu ilə müqavilələr imzalamağa məcbur edilirlər: insan haqları fəalları deyirlər ki, problem uzun müddətdir sistemli xarakter daşıyır.

...2025-ci ilin yayına qədər hərbi komissarlıq Daniilin Rusiyadan çıxmasını qadağan etmişdi.

Adler-Kalininqrad sərnişin qatarı Rusiyadan Litvaya gedir. O, 17 iyun 2025-ci il gecəsi qatardan tullanır. Maraqlıdır, qaranlıqda hərəkət edən qatardan tullanarkən nə düşünürmüş, görən?

Daniil xatırlayır.

Yüzlərlə Litva sərhədçisi və polisi dərhal axtarış itləri, dronlar və vertolyotdan istifadə edərək onu axtarmağa başlayıb.

...Biz ictimaiyyətdən kömək istəyirik. Əgər kimsə bu adamı görsə, xahiş edirəm 112-yə zəng edin.

Litva Polis Departamentinin sözçüsü Ramūnas Matonis sakinlərə bildirib.

Jurnalistlər yerli sakinlərdən qaçan rusiyalını görüb-görmədiklərini soruşublar.

...Əgər o, litvalı olsaydı, bu, adi hal olardı. Amma bu, belə deyil. Onun kimi insanlara ehtiyacımız yoxdur, - deyə yerli sakin hadisə ilə bağlı suala cavab verib.

Litva parlamenti olan Seym üzvləri də hadisə ilə bağlı şərh veriblər.

...Bu cür qatarlar xüsusilə diqqətlə qorunmalıdır. Bu, daxili təhlükəsizlik məsələsidir, çünki söhbət mümkün təxribat qruplarından gedir. Nəzəri olaraq, onlar tranzit qatarlarından istifadə edə bilərlər. Bu, zarafat deyil, - deyə Litva parlamentinin üzvü Laurynas Kaşçiunas bildirib.

Litva Sərhəd Mühafizəsinin nümayəndəsi Gedrius Mişutis Rusiyadan olan qaçaq haqqında o dövrdə məlum olan son məlumatları bölüşüb: "Ona bu qatarla Litvadan keçmək üçün sadələşdirilmiş tranzit vizası verilməzdən əvvəl onun məlumatları yoxlanılıb. O, axtarışda deyildi, heç bir qanun pozuntusu törətməyib və təhlükə yaratmayıb".

Onlar Daniili təxminən iki ay axtarıblar.

Beynəlxalq müqavilələrə görə, tranzit vizası olan sərnişinlərin qatar vaqonlarından düşməsi qadağandır.

…Qeyd edək ki, Litva immiqrasiya hakimiyyəti ondan imtina edib Rusiyaya deportasiya edəcəyindən qorxaraq, o, Finlandiyaya qaçıb və orada sığınacaq üçün müraciət edib. Lakin Finlandiya immiqrasiya hakimiyyəti Daniilin Avropa Birliyinə ilk daxil olduğu ölkə olan Litvaya deportasiya edilməsini əmr edib.

…Əsl qarayaxma kampaniyası da burada başlayıb.

Maraqlıdır ki, Litvada onun Rusiya xüsusi xidmətləri ilə əlaqəsindən şübhələniblər.

Nəticədə, Daniil özünü çıxılmaz vəziyyətdə tapıb.

…Bu arada Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin qərarını gözləyən Daniil atası, anası və kiçik bacısı üçün video mesaj yazır.

“Salam, ana və ata. Salam, əziz bacılarım. Demək istəyirəm ki, mən yaxşıyam. Təhlükəsiz və dinc bir yerdəyəm. Ümid edirəm ki, siz də yaxşısınız. Sizin üçün çox darıxıram. Hər gün sizi düşünürəm. Bütün qohumlarınıza salam deyin. Sizi sevirəm”.

Daniilin hekayəsini araşdırarkən, insan haqları fəalları Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsinin 18-ci maddəsi ilə qorunan beynəlxalq hərbi xidmətdən vicdanla imtina hüququna diqqət çəkirlər.

Lakin Daniil 2025-ci ilin yanvar-sentyabr ayları arasında Finlandiyada sığınacaq verilməsindən imtina edilən Rusiya vətəndaşlarının 90 faizi - 104 nəfər arasında idi.

Əksər hallarda müraciət edənlər səfərbərlikdən yayınmaq üçün Rusiyadan qaçıblar. Lakin, Finlandiya hakimiyyəti onları rədd edərkən Rusiyada səfərbərliyin başa çatdığını iddia edərək, keçmiş müdafiə naziri Sergey Şoyqu və Vladimir Putinin bu barədə verdiyi açıqlamalara istinad edir. 2025-ci ilin yazında Finlandiya Miqrasiya Xidmətinin sözçüsü Anu Karppi qeyd edib ki, agentliyin sadəcə hərbi xidmət təhdidinin sığınacaq verilməsi üçün əsas olmadığını bildirən BMT Konvensiyasına əsasən hərəkət etdiyini bildirib.

Əli Babayev